Ս­տո­րեւ՝ «Ազ­դակ» թարգ­մա­նա­բար կը ներ­կա­յաց­նէ պատ­մա­բան եւ Հ.Յ.Դ. Բիւ­րո­յի ան­դամ Խա­չիկ Մու­րա­տեա­նի խօս­քը` ար­տա­սա­նո­ւած Այն­թա­պի մէջ ա­ռա­ջին ան­գամ ըլ­լա­լով տե­ղի ու­նե­ցած Հա­յոց Ցե­ղաս­պա­

Է­լա­զիկ նա­հան­գի Քո­վան­ճը­լար շրջա­նի Սա­րահ­բահ­չէ գիւ­ղին մէջ (նախ­կին ա­նու­նը Չը­նազ), մին­չեւ 1915 թո­ւա­կան հա­յեր շատ ե­ղած են: Այս շրջա­նը մեծ ող­բեր­գու­թիւն­նե­րու ա­կա­նա­տես ե­ղած է, եւ այժմ ալ շատ ըն­տա­նիք­ներ կ’ապ­րին, ո­րոնց մեծ-մայ­րե­րը հա­յեր են, կը գրէ Taraf պար­

­Գա­ղա­փա­րա­կից ըն­կե­րոջս՝ Մկր­տիչ Մկր­տի­չեա­նի «­Յու­նա­կան Հեր­թա­կան Ճգ­նա­ժամ» խո­րա­գի­րով յօ­դո­ւա­ծը կ­՛ա­ւար­տի «­Յե­տոյ Աս­տո­ւած մեծ է» նա­խա­դա­սու­թեամբ:

Անն­շան կա­տա­րում­ներն իսկ գո­վա­սան­քով շո­ղո­քոր­թե­լու մէջ ե­ղած ենք այն­քան շռայլ, որ մարդ կը շո­ւա­րի՝ եր­գա­րո­ւես­տի կա­տա­րեալ մա­տու­ցում մը նկա­րագ­րե­լու հա­մար ի՞նչ բա­ռեր գոր­ծա­

­altԿ­՛են­թադ­րո­ւի, որ ծի­րա­նի հայ­րե­նի­քը հիւ­սիս­–ա­րե­ւե­լեան Հա­յաս­տանն է: Հա­յաս­տա­նի մէջ ծի­րա­նը տա­րա­ծո­ւած ե­ղած է հնա­գոյն ժա­մա­նակ­նե­րէն, դեռ Ք.ա. 3րդ հա­զա­րա­մեա­կէն: Աք­քա­տա­ցի­նե­րը զայն կը կո­չէին «ար­մա­նու» («ար­մա­նա­կան», այ­