Յուլիսի այս օրերուն հայոց յուշատետրին սլաքը կանգ կառնէ 1937 թուականի 8 Յուլիսի վրայ, որ սեւ էջերէն մէկն է Ստալինեան արհաւիրքի տարիներուն։ Այդ օրը, 74 տարի առաջ, Չեկայի բանտերէն մէկուն մէջ, խորհրդայինները որոշեցին գնդակահարել հայ գրականութեան հսկաներէն Ակսէլ Բակունցը։

Հայ մտքի եւ գրականութեան երախտաշատ արժանաւորներուն նուիրուած հրապարակումներու մէջ, յաճախ կարելի է հանդիպիլ Տէրոյենց Պատուելիի արժէքն ու հեղինակութիւնը շեշտող յիշատակութեանց կամ յղումներու։ Այսուհանդերձ՝ մեր սերունդները ընդհանրապէս շատ քիչ բան գիտեն Տէրոյենցի մասին, անշուշտ... համբաւաւոր իր անունէն անդին։

Յուլիսի 4էն 5, 1889 թուականին, վախճանեցաւ նոր ժամանակներու Հայաստանեայց Եկեղեցւոյ կուսակրօն հայուհիներուն ամէնէն անձնուէրը եւ սրբատիպը՝ անունով իսկ Սրբուհի Մայրապետ Գալֆայեանը։
Եթէ նախախնամութիւնը առասպելական այս Մայրապետին նուիրած չըլլար հայոց փոքր ածուին, եթէ Սրբուհի Նշանի Գալֆայեանը ապրէր մեծահամբաւ ազգի մը կեանքին մէջ, ան իրաւամբ կրնար դառնալ իր ժամանակի «Մայր Թերեզա» մը։

Յուլիս 4էն 5ի լուսցող գիշերը, 103 տարի առաջ, իր վերջին շունչը փչեց հայ գրականութեան ամէնէն գեղապաշտ բանաստեղծը՝ Միսաք Մեծարենց։
Գեղեցիկի պաշտամունքը կատարելութեան հասցնող բառերու, պատկերներու եւ զգայնութիւններու առինքնող աշխարհ մը արարեց Մեծարենց, որ ճակատագրուած էր ապրելու միայն 22 տարի...

Հայ ժողովուրդի Մխիթարեան միաբաններու լուսաբաշխ համաստեղութեան մէջ իր ուրոյն տեղն ու արժէքը ունի Հայր Ղուկաս Ինճիճեան, որուն վախճանման 178րդ տարելիցը կը լրանայ Յուլիս 2ին։
Բանասէր եւ հայագէտ, պատմաբան ու աշխարհագրագէտ, աստղաբաշխութեան վարպետ եւ հասարակական գիտութիւններու հմուտ տեսաբան, բազմավաստակ խմբագիր ու մեծարժէք գիտուն՝ Հայր Ղ. Ինճիճեան անվիճելիօրէն կը հանդիսանայ գլխաւոր ռահվիրաներէն մէկը 19րդ դարու հայոց Ազգային Զարթօնքին։