4 Օգոստոսին, 93 տարի առաջ, Պաքուի հայութիւնը կենաց-մահու կռիւ կը մղէր թրքական զօրքերու եւ անոնց զինակցած մուսաւաթական թաթարներուն դէմ։
Թէեւ Առաջին Աշխարհամարտը մօտեցած էր իր աւարտին, բայց Պաքուի նաւթահորերուն տիրանալու համար կատաղի ու վերջին պայքար մը կը մղուէր մէկ կողմէ թուրք-գերման զինակիցներուն, իսկ միւս կողմէ ռուս-անգլիացի դաշնակիցներուն միջեւ։

Օգոստոս 3ի այս օրը, անմահն Շահան Շահնուրի ծննդեան տարեդարձը յուշելով, հայ մարդոց յուզաշխարհին մէջ վերստին կարթնցնէ Սփիւռքահայու Նահանջին անխուսափելիութեան առթած անսանձ ու ահաւոր ալեկոծումներու այն կատաղի ՊԱՀը, որ յաւերժին յանձնուեցաւ Շահնուրի կողմէ՝ հայ գեղարուեստական գրականութեան գլուխ-գործոցներու շարքին իր եզակի տեղը գրաւող «Նահանջը առանց երգի, կամ՝ Պատկերազարդ պատմութիւն հայոց» վէպով։

Օգոստոս 2ին, 202 տարի առաջ, հեռաւոր Հնդկաստանի Կալկաթա քաղաքին մէջ, 82 տարեկանին վախճանեցաւ հայ ժողովուրդի գաղափարապաշտ զաւակներէն Յովսէփ Էմինը։
Հայ ժողովուրդի եւ Հայաստանի ազատագրութեան դատին նախակարապետներէն եղաւ 1726 թուականին Պարսկաստանի Համատան քաղաքը ծնած լուսամիտ այս գործիչը:

Օգոստոս 1ը ծննդեան տարեդարձն է մեծանուն Գուրգէն Մահարիի։
Քսաներորդ դարու հայ գրականութեան արժէքաւոր դէմքերու փաղանգին մէջ իր ամրակուռ պատուանդանը նուաճած գրողն է Մահարի։
Տաղանդաւոր ձայնն է խորհրդահայ գրականութեան հիմնադիր սերունդին, որ ներբողանքի դրօշակիրը դարձաւ «կարմիր արեւ»ին՝ «Մուրճ ու Մանգաղ»ին, բայց որ ցմրուր ճաշակեց դառն ու ահաւոր բաժակը նոյնինքն խորհրդային «Չարիքի կայսրութեան» եւ այսպէս կոչուած «ստալինեան մաքրագործումներ»ուն...

Հայոց յուշատետրին այսօրուան՝ Յուլիս 29ի (հին տոմարով՝ Յուլիս 17ի) էջը վերապահուած է Հայկեան Հանճարին համաշխարհային ճառագայթումներէն Յովհաննէս Այվազովսքիի ծննդեան տարեդարձին։