Շուրջ մէկուկէս դար է, ահա՛, որ հայոց իրերայաջորդ սերունդներու շրթներէն միշտ կը հնչէ, երբեմն յաղթագոռ, երբեմն դողդոջ ձայնով, փառաբանութիւնը դիւցազնական Զէյթունի, որ 1962 թուականի այս օրերուն իր առաջին ապստամբութիւնը ունեցաւ թուրքերու օսմանեան բռնատիրութեան դէմ, յաղթականօրէն ետ մղեց հայոց անառիկ արծուեբոյնը գրաւելու թրքական փորձերը եւ Ազգին ու Հայրենիքին կտակեց իր գօտեպնդիչ քայլերգը.

Կոմիտաս վարդապետ կը յիշէ եւ կը վկայէ, թէ Խրիմեան Հայրիկի կաթողիկոսութեան օրերուն, գերմանացի հնախոյզ մը այցելած էր Ս. Էջմիածին եւ արժանացած Ամենայն Հայոց Հայրիկի տեսութեան։ Հնախոյզը խանդավառութեամբ պատմած է իր յայտնաբերած հնութեանց մասին։ Իր սրախօսութեամբ հռչակաւոր Խրիմեան ընդմիջած է գերմանացի այցելուին եւ դիտել տուած է՝

Յունիս 28ին, 107 տարի առաջ, Պոլսոյ մէջ վախճանեցաւ 19րդ դարու հայոց Ազգային Զարթօնքի ռահվիրաներէն Կարապետ Իւթիւճեան։

Ամբողջ փաղանգի մը արժանաւոր յառաջապահներէն էր, 19րդ դարու երկրորդ կիսուն, իր «Մասիս» թերթով հայ մտքի եւ գրականութեան յառաջխաղացքին առջեւ մայր ուղի հարթած այս անխոնջ հրապարակագիրն ու ազգային գործիչը։

Յունիս 27ի այս օրը, 185 տարի առաջ, Օսմանեան  Կայսրութեան կեդրոնական հրապարակներէն Էթ Մէյտանի կամ Սուլթանահմէտ Մէյտանի վրայ, օրուան սուլթան Մահմուտ Բ.ի հրահանգով՝ մինչ այդ Թրքական Բանակի ընտրանին ու փառքը հռչակուած Ենիչերիները հազարներով սպաննուեցան...

Ն.


Իւրայատուկ խորհուրդի մը նուիրուած է յուշատետրի 25 Յունիսի էջը։
45 տարի առաջ, յունիսեան այսպիսի օր մը, Ֆրանսա ապրող հայ աշխարհահռչակ նկարիչը՝ Գառզու պաշտօնական հրաւէր ստացաւ այցելելու Խորհրդային Հայաստան եւ իր արուեստը ներկայացնելու հայրենի երկրին ու ժողովուրդին։