Հա­յոց Ցե­ղաս­պա­նու­թեան ա­մէ­նէն ող­բա­լի հե­տե­ւանք­նե­րէն մէ­կը, վե­րապ­րող­նե­րու տա­րագ­րու­թիւնն էր: Տուն-տեղ կորսն­ցու­ցած, հայ­րե­նա­զուրկ դար­ձած, նա­հա­տա­կո­ւած սի­րե­լի­նե­րու դիակ­նե­րը թա­ղե­լու հնա­րա­ւո­րու­թիւնն իսկ չ’ու­նե­ցած, ա­նօ­թի-ծա­

  Հիները երախտագին կը յիշեն , իսկ նորերը անպայման լսած պիտի ըլլան , որ տարիներ առաջ եւ երկար ժամանակ ՀՕՄը  իր  բազմաճիւղ, տարածուն ու համասփիւռքեան գործունէութեան մէջ ունէր «պնակ մը կերակուր»ի  ծրագիրը, որուն համար բոլոր մասնաճիւղերը կը դիմէին

Փոքր աղ­ջիկ մըն էի, երբ ըն­տա­նիքս փո­խադ­րո­ւե­ցաւ Լի­բա­նա­նի Սու­րիոյ հետ սահ­մա­նին մօտ, Պե­քաա­յի դաշ­տին մէջ գտնո­ւող հայ­կա­կան փոքր գիւղ մը՝ Այն­ճար։

­Հայ­կու­հի Ա­զա­րեա­նի Ծն. 1908 թ., Ա­տա­պա­զար

Ա­տա­պա­զա­րի մէջ թուր­քերն ան­գամ հա­յա­խօս էին։ Երբ Ա­ռա­ջին Հա­մաշ­խար­հա­յին Պա­տե­րազ­մը սկսաւ, քա­ղա­քի բո­լոր մե­ծա­մեծ­նե­րուն ծե­ծե­լով ստի­պե­ցին զէն­քե­րը յանձ­նել։ Ե­կե­ղեց­ւոյ դռնե­րը փա­կե­ցին։ Ներ­սը ա­մէն ինչ պի­տի ըլ­լար՝ ու­տել, խմել,

Ա­նա­տոլ Ֆ­րանս՝ (­Ժագ Ֆ­րան­սո­ւա Թի­պօ ) ֆրան­սա­ցի գրող եւ գրաքն­նա­դատ, ա­կա­դե­մի­կոս, գրա­կա­նու­թեան Նո­պէլեան մրցա­նա­կի դափ­նե­կիր (1921 ): Հե­ղի­նակ է բազ­մա­թիւ վէ­պե­րու, պատ­մո­ւածք­նե­րու, բա­նաս­տեղ­ծու­թիւն­նե­րու եւ փիէս­նե­րու: