Հա­յոց պատ­մու­թեան ու­սա­նե­լի է­ջե­րէն մէ­կը կը կազ­մէ Տիգ­րա­նա­կեր­տի ճա­կա­տա­մար­տը, որ պատ­մա­բան­նե­րու ճշգրտու­մով տե­ղի ու­նե­ցաւ 2084 տա­րի ա­ռաջ այս­պի­սի օր մը՝ Հոկ­տեմ­բեր 5էն 6ի վաղ ա­ռա­ւօ­տեան, մեր թո­ւար­կու­թե­նէն ա­ռաջ (ն.ք.) 69 թո­ւա­կա­նին։

Հայ ժո­ղո­վուր­դին դէմ թրքա­կան պե­տու­թեան գոր­ծադ­րած ցե­ղաս­պա­նու­թեան զո­հե­րէն է տա­ղան­դա­ւոր գրող Ար­տա­շէս ­Յա­րու­թիւ­նեան, ո­րուն ծննդեան տա­րե­դար­ձը կը նշենք ­Հոկ­տեմ­բեր 3ին։

Հոկ­տեմ­բե­րի ա­ռա­ջին օ­րը հա­յոց ու­սում­նա­կան տա­րեշր­ջա­նի սկիզբ յայ­տա­րա­րո­ւե­ցաւ 97 տա­րի ա­ռաջ, նո­րան­կախ Հա­յաս­տա­նի Հան­րա­պե­տու­թեան օ­րէնս­դիր ժո­ղո­վին՝ Հա­յաս­տա­նի Խոր­հուր­դի 11 Սեպ­տեմ­բեր 1918ի «Դպ­րո­ցա­կան Օ­րէնք»ով։

Սեպ­տեմ­բե­րի վեր­ջին օ­րը ծննդեան տա­րե­դարձն է հայ գրա­կա­նու­թեան 20րդ դա­րու լու­սա­ւոր դէմ­քե­րէն՝ տա­ղան­դա­ւոր բա­նաս­տեղծ Գէորգ Է­մի­նի։
Մարդ էա­կին նկատ­մամբ ան­կեղծ ու ան­հուն սէ­րը, իր ժա­մա­նա­կաշր­ջանն ու Դա­րու Ո­գին հա­յօ­րէն եր­գե­լու ներ­քին հու­րը եւ կեանքն ու աշ­խար­հը իր ողջ բջիջ­նե­րով շնչա­ւո­րե­

Սեպ­տեմ­բեր 29ի օ­րը, 149 տա­րի ա­ռաջ, Ա­մե­նայն Հա­յոց Կա­թո­ղի­կո­սի ընտ­րու­թեան ժո­ղով գու­մա­րո­ւե­ցաւ Ս. Էջ­միած­նի մէջ։

1865ի Օ­գոս­տոս 22ին վախ­ճա­նած էր Մատ­թէոս Ա. Կոս­տանդ­նու­պոլ­սե­ցի Կա­թո­ղի­կո­սը, որ Ներ­սէս Աշ­տա­րա­կե­ցի Կա­թո­ղի­կո­սին յա­ջոր­դած էր 1858ին, բայց միայն 7 տա­րի