Η πολύπαθη και εδαφικά ακρωτηριασμένη χώρα της Αρμενίας, βρίσκεται ως γεωγραφική σφήνα ανάμεσα στην Τουρκία και το τουρκόφωνο Αζερμπαϊτζάν. Πρόκειται για λαό αδελφικό προς τους Έλληνες, με μια τραγική κοινή διάσταση, που ενώνει τους δύο λαούς με δεσμούς διαχρονικά ακατάλυτους. Υπήρξαν αμφότεροι θύματα της γενοκτονικής πολιτικής του τουρκικού κράτους, οθωμανικού και νεοτουρκικού, με κορύφωση το κοινό δράμα στις αρχές του 20ου αιώνα. Ενάμισι εκατομμύριο Αρμένιοι και άλλοι τόσοι Έλληνες, Μικρασιάτες και Πόντιοι, εξοντώθηκαν από το ίδιο μαχαίρι: αυτό της τουρκικής εθνοκάθαρσης, που έκτοτε παραμένει το ίδιο, αφού το ίδιο επεκτατιστές και βάρβαροι παραμένουν οι Τούρκοι στις δεκαετίες που παρήλθαν.

Το ό­νο­μα της χώ­ρας στην αρ­με­νι­κή γλώσ­σα εί­ναι “Χά­ικ”. Το ό­νο­μα αυ­τό, κα­τά την αρ­με­νι­κή πα­ρά­δο­ση, προ­έρ­χε­ται α­πό τον Χά­ικ, μυ­θι­κό γε­νάρ­χη των Αρ­με­νί­ων και δι­σέγ­γο­νο του Νώ­ε, που νί­κη­σε τον Βα­βυ­λώ­νιο βα­σι­λιά Μπελ το 2492 π.Χ. και ε­γκα­τα­στά­θη­κε μα­ζί με το λα­ό του στην πε­ριο­χή του ό­ρους Α­ρα­ράτ. Το ό­νο­μα ε­ξε­λί­χθη­κε σε “Χα­για­στάν”, με την προ­σθή­κη της περ­σι­κής κα­τά­λη­ξης -σταν που ση­μαί­νει χώ­ρα, τό­πος.
Στη βυ­ζα­ντι­νή ι­στο­ρί­α, συ­να­ντού­με πολ­λές και ποι­κί­λες σχέ­σεις του αρ­με­νι­κού με τον ελ­λη­νι­κό κό­σμο, α­φού Αρ­μέ­νιοι α­ξιω­μα­τού­χοι έ­φτα­σαν να γί­νουν αυ­το­κρά­το­ρες στην Κων­στα­ντι­νού­πο­λη. Ο χρι­στια­νι­σμός, ως κοι­νή βά­ση πο­λι­τι­σμού και συ­νεν­νό­η­σης, έ­νω­σε για πά­ντα τους δύ­ο λα­ούς, με κο­ρύ­φω­ση την τρα­γι­κή  μοί­ρα τους ό­ταν δο­κι­μά­στη­καν α­πό τα α­κο­νι­σμέ­να μα­χαί­ρια των Νε­ό­τουρ­κων ε­γκλη­μα­τιών.
Με το ξέ­σπα­σμα του Α Πα­γκο­σμί­ου Πο­λέ­μου, οι Τούρ­κοι άρ­χι­σαν να βλέ­πουν με πρό­σθε­τη κα­χυ­πο­ψί­α τους Αρ­μέ­νιους, ε­πει­δή στο ρω­σι­κό στρα­τό υ­πήρ­χαν μο­νά­δες Αρ­με­νί­ων ε­θε­λο­ντών. Ή­ταν η α­φορ­μή που γύ­ρευαν στα πλαί­σια του δόγ­μα­τος “η Τουρ­κί­α στους Τούρ­κους”. Το Μά­ιο του 1915 το Ο­θω­μα­νι­κό Κοι­νο­βού­λιο πέ­ρα­σε νό­μο με τον ο­ποί­ο δια­τασ­σό­ταν η με­τα­κί­νη­ση των αρ­με­νι­κών πλη­θυ­σμών προς τη ση­με­ρι­νή Συ­ρί­α, κα­θώς θε­ω­ρού­νταν α­πει­λή για την ε­θνι­κή α­σφά­λεια.
Κα­τά τη διάρ­κεια αυ­τής της “με­τα­κί­νη­σης” (πο­ρεί­ες θα­νά­του στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα), πέ­θα­ναν ή δο­λο­φο­νή­θη­καν ε­κα­το­ντά­δες χι­λιά­δες Αρ­μέ­νιοι, στα γε­γο­νό­τα που σή­με­ρα κα­θιε­ρώ­θη­καν διε­θνώς να πε­ρι­γρά­φο­νται με τον ό­ρο “Γε­νο­κτο­νί­α των Αρ­με­νί­ων”. Τα γε­γο­νό­τα αυ­τά θε­ω­ρού­νται α­πό τους Αρ­μέ­νιους και α­πό με­γά­λο μέ­ρος των Δυ­τι­κών ι­στο­ρι­κών ως γε­νο­κτο­νί­α ορ­γα­νω­μέ­νη α­πό το τουρ­κι­κό κρά­τος. Ε­νά­μι­σι ε­κα­τομ­μύ­ριο α­θώ­οι άν­θρω­ποι ε­ξο­ντώ­θη­καν, οι πε­ρισ­σό­τε­ροι γυ­ναί­κες και παι­διά, σε μια γε­νο­κτο­νί­α α­πό­λυ­τα ορ­γα­νω­μέ­νη α­πό το τουρ­κι­κό κρά­τος. Ως η­μέ­ρα μνή­μης της γε­νο­κτο­νί­ας, θε­ω­ρεί­ται η 24η Α­πρι­λί­ου, ό­ταν και ξε­κί­νη­σαν οι διωγ­μοί κα­τά των Αρ­με­νί­ων.
Τη γε­νο­κτο­νί­α των Αρ­με­νί­ων έ­χουν α­να­γνω­ρί­σει δε­κά­δες κρά­τη σε ο­λό­κλη­ρο τον πλα­νή­τη, προ­κα­λώ­ντας κά­θε φο­ρά την ορ­γή των Τούρ­κων η­γε­τών. Διό­τι οι Γερ­μα­νοί, και αυ­τή εί­ναι η ει­δο­ποιός δια­φο­ρά, με­τα­νό­η­σαν, α­πολο­γή­θη­καν δη­μό­σια, α­πο­ζη­μί­ω­σαν (και α­κό­μα α­πο­ζη­μιώ­νουν) τους Ε­βραί­ους για το ο­λο­καύ­τω­μα του Β Πα­γκο­σμί­ου Πο­λέ­μου.
Οι Τούρ­κοι α­πλώς κω­φεύ­ουν, και κα­νείς δεν αμ­φι­βάλ­λει πως εί­ναι έ­τοι­μοι να ξα­να­κά­νουν τα ί­δια. Αρ­κεί να θυ­μη­θού­με τι ε­πι­φύ­λα­ξαν στον μι­κρα­σια­τι­κό και στον κυ­πρια­κό Ελ­λη­νι­σμό.
Με­τά τη Γε­νο­κτο­νί­α, η Αρ­με­νί­α (ή κα­λύ­τε­ρα ό­ση και ό­σοι εί­χαν α­πο­μεί­νει) α­νε­ξαρ­τη­το­ποι­ή­θη­κε το 1918. Η Συν­θή­κη των Σε­βρών, που υ­πο­γρά­φη­κε α­πό τους νι­κη­τές του Πρώ­του Πα­γκο­σμί­ου Πο­λέ­μου και την Υ­ψη­λή Πύ­λη στις 10 Αυ­γού­στου 1920, α­να­γνώ­ρι­ζε την ύ­παρ­ξη της Δη­μο­κρα­τί­ας της Αρ­με­νί­ας, και προ­έ­βλε­πε την προ­σθή­κη σε αυ­τήν ε­πι­πλέ­ον των ε­δα­φών της ο­θω­μα­νο­κρα­τού­με­νης Αρ­με­νί­ας. Η Συν­θή­κη, παρ’ό­λα αυ­τά, ε­νώ ε­πι­δί­κα­ζε και τη Σμύρ­νη και την εν­δο­χώ­ρα της στην Ελ­λά­δα, α­πορ­ρί­φθη­κε ως γνω­στόν α­πό το τουρ­κι­κό ε­θνι­κι­στι­κό κί­νη­μα του Μου­στα­φά Κε­μάλ.
Το 1920 οι τουρ­κι­κές ε­θνι­κι­στι­κές δυ­νά­μεις του Κε­μάλ ει­σέ­βα­λαν στην α­πο­δε­κα­τι­σμέ­νη πλη­θυ­σμια­κά Δη­μο­κρα­τί­α της Αρ­με­νί­ας, και έ­τσι ξε­κί­νη­σε ο τουρ­κο­αρ­με­νι­κός πό­λε­μος. Οι Αρ­μέ­νιοι α­ντι­στά­θη­καν η­ρω­ι­κά, σε α­γώ­να ά­νι­σο και με προ­δια­γε­γραμ­μέ­νο τέ­λος. Νέ­ες ε­κα­τόμ­βες νε­κρών στή­θη­καν, ε­νώ ο ά­μα­χος πλη­θυ­σμός πλή­ρω­σε νέ­ο φό­ρο αί­μα­τος.
Οι τουρ­κι­κές δυ­νά­μεις κα­τέ­λα­βαν τα ε­δά­φη που εί­χε προ­σαρ­τή­σει η Ρω­σί­α με­τά τον ρω­σο­τουρ­κι­κό πό­λε­μο του 1877, κα­θώς και το Α­λε­ξα­ντρο­πόλ (το ση­με­ρι­νό Γκιουμ­ρί). Οι συ­γκρού­σεις τε­λεί­ω­σαν με τη Συν­θή­κη του Α­λε­ξα­ντρο­πόλ, που υ­πο­γρά­φη­κε στις 2 Δε­κεμ­βρί­ου 1920.
Η συν­θή­κη α­νά­γκα­σε την Αρ­με­νί­α να α­φο­πλί­σει το με­γα­λύ­τε­ρο μέ­ρος του στρα­τού της, να ε­πι­στρέ­ψει στην Τουρ­κί­α πε­ρισ­σό­τε­ρα α­πό το 50% των προ­πο­λε­μι­κών ε­δα­φών της και να ε­γκα­τα­λεί­ψει τις α­ξιώ­σεις για αρ­με­νι­κό κρά­τος.
Εί­ναι ση­μα­ντι­κό, ό­σο και συ­γκι­νη­τι­κό, ό­τι ε­νώ η Αρ­με­νί­α κυ­ριο­λε­κτι­κά χα­ρο­πά­λευε, δια­πι­στω­νό­ταν συμ­με­το­χή αρ­με­νι­κών δυ­νά­με­ων στον ελ­λη­νι­κό στρα­τό κα­τά τη μι­κρα­σια­τι­κή εκ­στρα­τεί­α, ό­πως η συμ­με­το­χή της Αρ­με­νι­κής Λε­γε­ώ­νας με τον στρα­τη­γό Τορ­κόμ, και των Αρ­με­νί­ων ε­θε­λο­ντών α­πό την πε­ριο­χή Χα­τζίν, υ­πό τη διοί­κη­ση του Α­ράμ Γκαι­τζάκ. Ο­μοί­ως, οι χι­λιά­δες Αρ­μέ­νιοι που κα­τέ­φτα­σαν ως πρό­σφυ­γες στην πα­λαιά Ελ­λά­δα με­τά την τρα­γω­δί­α του 1922, συμ­με­τεί­χαν σε κά­θε με­γά­λη στιγ­μή του Έ­θνους (α­πό την ε­πο­ποι­ί­α του 1940 και την ε­θνι­κή α­ντί­στα­ση, έ­ως τον πό­λε­μο του 1974).
Μό­νο το 1991, ό­ταν η Σο­βιε­τι­κή Έ­νω­ση δια­λύ­θη­κε, η Αρ­με­νί­α έ­πα­ψε να εί­ναι μέ­ρος της και έ­γι­νε ξα­νά α­νε­ξάρ­τη­το κρά­τος. Δια­κή­ρυ­ξε την α­νε­ξαρ­τη­σί­α της στις 23 Αυ­γού­στου του 1991.
Ό­μως, τα πρώ­τα χρό­νια ε­κτός Σο­βιε­τι­κής Έ­νω­σης ση­μα­δεύ­τη­καν α­πό οι­κο­νο­μι­κές δυ­σκο­λί­ες κα­θώς και α­πό τον πό­λε­μο στο Να­γκόρ­νο Κα­ρα­μπάχ, α­νά­με­σα στους Αρ­μέ­νιους και τους Α­ζέ­ρους. Ο πό­λε­μος του Κα­ρα­μπάχ τε­λεί­ω­σε το 1994.
Ο πό­λε­μος αυ­τός θε­ω­ρή­θη­κε νι­κη­φό­ρος για τους Αρ­μέ­νιους του Κα­ρα­μπάχ, α­φού στο τέ­λος της σύ­γκρου­σης έ­λεγ­χαν το 14% του ε­δά­φους του Α­ζερ­μπα­ϊ­τζάν. Ε­πρό­κει­το ω­στό­σο για έ­κτα­ση που α­νή­κε ι­στο­ρι­κά στην Αρ­με­νί­α και κα­τοι­κού­νταν α­πό Αρ­μέ­νιους. Για τον αρ­με­νι­κό λα­ό, το Να­γκόρ­νο Κα­ρα­μπάχ εί­ναι και συμ­βολί­ζει ό­τι συμ­βο­λί­ζει για ε­μάς η Κύ­προς. Εί­ναι η έ­παλ­ξη α­ντί­στα­σης, το προ­κε­χω­ρη­μέ­νο φυ­λά­κιο κα­τά του προ­αιώ­νιου ε­χθρού τους, εί­τε μι­λά­με για Τούρ­κους, εί­τε για Α­ζέ­ρους. Τους τε­λευ­ταί­ους ε­ξάλ­λου, μέ­χρι και σή­με­ρα οι Αρ­μέ­νιοι τους α­πο­κα­λούν ευ­θέ­ως “Τούρ­κους”, μη δια­χω­ρί­ζο­ντας τους α­πό ε­κεί­νους του τουρ­κι­κού κρά­τους.
Έ­να ση­μα­ντι­κό νέ­ο των τε­λευ­ταί­ων η­με­ρών, α­πο­τε­λεί η α­πό­φα­ση της Αρ­με­νί­ας να ε­ντα­χθεί στην τε­λω­νεια­κή έ­νω­ση με ε­πι­κε­φα­λής τη Ρω­σί­α. Αυ­τό συμ­φώ­νη­σαν στη συ­νά­ντη­ση που εί­χαν στις αρ­χές Σε­πτεμ­βρί­ου 2013 οι πρό­ε­δροι των δύ­ο χω­ρών στη Μό­σχα.
“Α­νταλ­λά­ξα­με α­πό­ψεις για θέ­μα­τα ό­πως η ευ­ρα­σια­τι­κή ο­λο­κλή­ρω­ση και ε­πι­βε­βαί­ω­σα την ευ­χή της Αρ­με­νί­ας να ε­ντα­χθεί στην τε­λω­νεια­κή έ­νω­ση και να συμ­με­τά­σχει στη δια­δι­κα­σί­α σχη­μα­τι­σμού της Ευ­ρα­σια­τι­κής Οι­κο­νο­μι­κής Έ­νω­σης” δή­λω­σε ο Πρό­ε­δρος της Αρ­με­νί­ας Σερ­ζ Σαρ­κι­σιάν.
Πα­ράλ­λη­λα, η Αρ­με­νί­α προ­σπα­θεί να ε­νι­σχύ­σει και τη σχέ­ση της με την Ευ­ρω­πα­ϊ­κή Έ­νω­ση, σε μια προ­σπά­θεια να “νιώ­σει” πε­ρισ­σό­τε­ρο ευ­ρω­πα­ϊ­κή, α­φού η α­πει­λή του Α­ζερ­μπαι­τζάν πα­ρα­μέ­νει υ­παρ­κτή, και ο δια­κη­ρυγ­μέ­νος στό­χος του Μπα­κού εί­ναι να α­πω­θη­θούν οι αρ­με­νι­κές στρα­τιω­τι­κές δυ­νά­μεις α­πό το Να­γκόρ­νο Κα­ρα­μπάχ.
Στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα, οι Α­ζέ­ροι πο­τέ δεν “χώ­νε­ψαν” την ήτ­τα τους α­πό τους Αρ­μέ­νιους στον αι­μα­τη­ρό πό­λε­μο που διε­ξή­χθη στο Κα­ρα­μπάχ, και εί­ναι κοι­νό μυ­στι­κό πως ε­πα­νε­ξο­πλί­ζο­νται για να πά­ρουν τη ρε­βάν­ς...

Στρα­τιω­τι­κή συ­νερ­γα­σί­α

Η σχέ­ση λοι­πόν Ελ­λή­νων και Αρ­με­νί­ων εί­ναι στε­νή, ό­σο κοι­νή ή­ταν και η μοί­ρα τους. Έ­χο­ντας κοι­νά σύ­νο­ρα ε­πί αιώ­νες, ο ελ­λη­νι­κός και ο αρ­με­νι­κός κό­σμος, ο Ελ­λη­νι­σμός και ο Αρ­με­νι­σμός, αρ­μο­νι­κά συ­νυ­πήρ­ξαν, αρ­μο­νι­κά συ­νερ­γά­στη­καν και πο­λέ­μη­σαν α­πό κοι­νού.
Α­κό­μα και ό­ταν, ως συ­νέ­πεια του τουρ­κι­κού γε­νο­κτο­νι­κού ε­πε­κτα­τι­σμού, α­πο­μα­κρύν­θη­καν τα σύ­νο­ρα της μιας χώ­ρας α­πό την άλ­λη, τα δύ­ο έ­θνη δια­τή­ρη­σαν τις πα­ρα­δό­σεις φι­λί­ας και κοι­νών α­γώ­νων. Εί­ναι ση­μα­ντι­κό το γε­γο­νός, πως η στρα­τιω­τι­κή συ­νερ­γα­σί­α έ­παι­ξε ε­πί σει­ρά αιώ­νων σπου­δαιό­τα­το ρό­λο στις δι­με­ρείς σχέ­σεις. Ως γει­το­νι­κοί λα­οί, οι Αρ­μέ­νιοι και οι Έλ­λη­νες α­γω­νί­στη­καν μα­ζί ε­νά­ντια στον κοι­νό ε­χθρό: τους Τούρ­κους.
Αυ­τό και μό­νο, κα­θώς και η στρα­τη­γι­κή θέ­ση της Αρ­με­νί­ας στα “με­τό­πι­σθεν” της Τουρ­κί­ας βά­σει της δι­κής μας ο­πτι­κής θε­ώ­ρη­σης, θα έ­πρε­πε να κά­νει την Ελ­λά­δα και τις κυ­βερ­νή­σεις της να ε­πι­ζη­τούν την βα­θύ­τε­ρη δυ­να­τή σχέ­ση με την Αρ­με­νί­α. Έ­χου­με δη­λα­δή έ­ναν δυ­νη­τι­κό σύμ­μα­χο, στην πλά­τη των Τούρ­κων, που πρέ­πει να εί­ναι σύμ­μα­χός μας ό­σο λί­γες χώ­ρες στον πλα­νή­τη.
Σή­με­ρα η συμ­μα­χί­α με­τα­ξύ των δύ­ο λα­ών σε συ­ναι­σθη­μα­τι­κό ε­πί­πε­δο εμ­φα­νί­ζε­ται ε­νι­σχυ­μέ­νη, αλ­λά και οι δια­κρα­τι­κές στρα­τιω­τι­κο­πο­λι­τι­κές συμ­μα­χι­κές σχέ­σεις βαί­νουν σε κα­λή πο­ρεί­α. Ει­δι­κά στον χώ­ρο της ά­μυ­νας και των ε­νό­πλων δυ­νά­με­ων, υ­πάρ­χουν οι συν­θή­κες και οι στα­θε­ρές μιας δι­με­ρούς στρα­τιω­τι­κής συ­νερ­γα­σί­ας.
Για λό­γους ευ­νό­η­τους, δεν πρό­κει­ται να ε­πε­κτα­θού­με σε λε­πτο­μέ­ρειες. Μπο­ρεί ό­μως να χα­ρα­χθεί πο­λι­τι­κή εμ­βά­θυν­σης της στρα­τιω­τι­κής συ­νερ­γα­σί­ας Ελ­λά­δας και Αρ­με­νί­ας, α­πό κοι­νού και με την Κύ­προ, για λό­γους που ο κα­θέ­νας μπο­ρεί να φα­ντα­στεί. Έλ­λη­νες και Αρ­μέ­νιοι έ­χουν συμ­βα­δί­σει για αρ­κε­τό χρό­νο, γε­γο­νός που -ψυ­χο­λο­γι­κά και ι­στο­ρι­κά-  ε­δραιώ­νει και κα­θι­στά μάλ­λον α­πα­ραί­τη­τη την ι­σχυ­ρο­ποί­η­ση της πα­ρού­σας στρα­τιω­τι­κής συ­νερ­γα­σί­ας.
Η Ελ­λά­δα ή­ταν α­πό τις πρώ­τες χώ­ρες, που, με­τά τη διά­λυ­ση της Σο­βιε­τι­κής Έ­νω­σης, ά­νοι­ξε διά­πλα­τα τις πύ­λες των α­νω­τά­των στρα­τιω­τι­κών ι­δρυ­μά­των της για την εκ­παί­δευ­ση των α­ξιω­μα­τι­κών των ε­νό­πλων δυ­νά­με­ων της α­νε­ξάρ­τη­της πλέ­ον, αλ­λά και δο­κι­μα­ζό­με­νης Αρ­με­νί­ας. Στη Στρα­τιω­τι­κή Σχο­λή Ευελ­πί­δων (ΣΣΕ) και στη Στρα­τιω­τι­κή Σχο­λή Α­ξιω­μα­τι­κών Σω­μά­των (ΣΣΑΣ) σπου­δά­ζουν μέ­χρι σή­με­ρα φοι­τη­τές των Ε­νό­πλων Δυ­νά­με­ων της Δη­μο­κρα­τί­ας της Αρ­με­νί­ας, ε­νώ τα τε­λευ­ταί­α δώ­δε­κα χρό­νια έ­χουν στε­λε­χώ­σει τις τά­ξεις των δυ­νά­με­ων αυ­τών 130 πε­ρί­που Αρ­μέ­νιοι α­ξιω­μα­τι­κοί, α­πό­φοι­τοι των α­νώ­τα­των ελ­λη­νι­κών ι­δρυ­μά­των στρα­τιω­τι­κής εκ­παί­δευ­σης.
Σε α­ντί­θε­ση με το πα­ρελ­θόν, οι α­πό­φοι­τοι Αρ­μέ­νιοι α­ξιω­μα­τι­κοί με­τεκ­παι­δεύ­ο­νται στη Σχο­λή Πε­ζι­κού στη Χαλ­κί­δα, στη Σχο­λή Μη­χα­νι­κού στο Λου­τρά­κι, ό­πως ε­πί­σης στη Σχο­λή Πο­λέ­μου και Ε­θνι­κής Ά­μυ­νας. Πα­ράλ­λη­λα στο σχή­μα του σταθ­μεύ­ο­ντος Ελ­λη­νι­κού Ει­ρη­νευ­τι­κού Σώ­μα­τος στο Κοσ­συ­φο­πέ­διο πε­ρι­λαμ­βα­νό­ταν αρ­με­νι­κή ει­ρη­νευ­τι­κή μο­νά­δα, οι α­ξιω­μα­τι­κοί της ο­ποί­ας προ­έρ­χο­νται κα­τά κύ­ριο λό­γο α­πό τους α­πο­φοί­τους της Σχο­λής Ευελ­πί­δων.
Βε­βαί­ως, η στρα­τιω­τι­κή συ­νερ­γα­σί­α των δύ­ο κρα­τών πε­ρι­λαμ­βά­νει και άλ­λες, πο­λύ πιο ου­σια­στι­κές δρά­σεις, και η αλ­λη­λο­βο­ή­θεια εί­ναι σε ε­ξέ­λι­ξη, αλ­λά, ό­πως προ­α­να­φέρ­θη­κε, δεν μπο­ρούν να γρα­φτούν επ’ αυ­τού πε­ρισ­σό­τε­ρα.

Ελ­λά­δα, Κύ­προς και Αρ­με­νί­α: α­πό
δυ­νη­τι­κοί, στρα­τη­γοί πλέ­ον σύμ­μα­χοι

Το 1922, έ­νας σπου­δαί­ος Ελ­λη­νο­αρ­μέ­νιος δια­νο­ού­με­νος, ο Α­σα­ντούρ Μα­κα­ριάν, εί­χε γρά­ψει: “Οι δε­σμοί με­τα­ξύ Αρ­με­νί­ων και Ελ­λή­νων θα μεί­νουν α­κα­τά­λυ­τοι, διό­τι γνω­ρί­ζου­με ό­τι η εξ αί­μα­τος α­δελ­φο­σύ­νη πα­ρα­μέ­νει η πο­λυ­τι­μό­τε­ρη και α­νε­ξί­τη­λη”.
Η πα­ρα­πά­νω ρή­ση εί­ναι πραγ­μα­τι­κά ε­πί­και­ρη, κα­θώς οι θυ­σί­ες που έ­χουν γί­νει και α­πό τις δυο με­ριές εί­ναι με­γά­λες, γε­γο­νός που σή­με­ρα α­ξιο­λο­γεί­ται δε­ό­ντως. Τα οι­κο­νο­μι­κά συμ­φέ­ρο­ντα και οι ε­πι­λο­γές, ό­πως στο πε­τρέ­λαιο και στο φυ­σι­κό α­έ­ριο, δεν μπο­ρούν να ε­πι­σκιά­σουν τις σχέ­σεις των δυο χω­ρών. Ω­στό­σο, σε κυ­βερ­νη­τι­κό ε­πί­πε­δο στην Α­θή­να, πα­ρα­τη­ρεί­ται α­προ­θυ­μί­α να διευ­ρυν­θούν οι ελ­λη­νο­αρ­με­νι­κές σχέ­σεις, για να μην α­ντι­δρούν διά­φο­ροι “τρί­τοι” και βε­βαί­ως για να μην ε­νο­χλεί­ται η Τουρ­κί­α.
Έ­τσι, πα­ρα­μέ­νει εν πολ­λοίς (και σε πολ­λούς...) α­νε­ξή­γη­τη η πρό­σφα­τη σπου­δή της ελ­λη­νι­κής κυ­βέρ­νη­σης να “πα­ρα­δώ­σει” την ΔΕ­ΣΦΑ στην α­ζέ­ρι­κη “Socar”. Δεν γνω­ρί­ζουν οι κύ­ριοι Σα­μα­ράς, Α­βρα­μό­που­λος και Βε­νι­ζέ­λος πως έ­τσι γι­νό­μα­στε ε­νερ­γεια­κοί ό­μη­ροι της Τουρ­κί­ας, που εί­ναι ο πά­τρω­νας του Α­ζερ­μπα­ϊ­τζάν; Δεν γνω­ρί­ζουν ό­τι το Α­ζερ­μπα­ϊ­τζάν εί­ναι α­πό τα ε­λά­χι­στα κρά­τη στον κό­σμο που δια­τη­ρεί σχέ­σεις και “πρε­σβεί­α” στην κα­τε­χό­με­νη Λευ­κω­σί­α;
Με α­δελ­φά κρά­τη ό­πως η Αρ­με­νί­α, εί­μα­στε “κα­τα­δι­κα­σμέ­νοι” α­πό την ι­στο­ρί­α να εί­μα­στε σύμ­μα­χοι, και το ελ­λη­νι­κό ε­θνι­κό συμ­φέ­ρον ε­πι­τάσ­σει να προ­σπα­θού­με να α­να­πτύ­ξου­με ό­σο πε­ρισ­σό­τε­ρο γί­νε­ται τη στρα­τιω­τι­κή συ­νερ­γα­σί­α. Σή­με­ρα, η συ­νερ­γα­σί­α αυ­τή εί­ναι το πιο ση­μα­ντι­κό ε­πί­τευγ­μα στις δια­κρα­τι­κές μας σχέ­σεις. Αυ­τό που μας ε­νώ­νει, δεν εί­ναι α­πλά η ύ­παρ­ξη κοι­νού ε­χθρού και κοι­νής α­πει­λής, αλ­λά και τα κοι­νά συμ­φέ­ρο­ντα και οι κοι­νές προ­τε­ραιό­τη­τες.
Πρέ­πει να πυ­κνώ­σουν ε­πα­φές ό­πως η προ ο­λί­γων ε­βδο­μά­δων ε­πί­ση­μη ε­πί­σκε­ψη στην Αρ­με­νί­α του Αρ­χη­γού του Γε­νι­κού Ε­πι­τε­λεί­ου Ε­θνι­κής Ά­μυ­νας στρα­τη­γού Μιχ. Κω­στα­ρά­κου, κα­τό­πιν πρό­σκλη­σης του Αρ­χη­γού των ε­νό­πλων δυ­νά­με­ων της χώ­ρας, στρα­τη­γού Γιού­ρι Χα­τσα­ντου­ρόφ. Ο Έλ­λη­νας Αρ­χη­γός ΓΕ­Ε­ΘΑ έ­γι­νε δε­κτός α­πό τον πρό­ε­δρο της Δη­μο­κρα­τί­ας της Αρ­με­νί­ας Σερ­ζ Σαρ­κι­σιάν, κα­τέ­θε­σε στε­φά­νι στο Μνη­μεί­ο Γε­νο­κτο­νί­ας των Αρ­με­νί­ων, ε­πι­σκέ­φθη­κε το ο­μώ­νυ­μο Μου­σεί­ο και ξε­να­γή­θη­κε στους χώ­ρους του Πα­τριαρ­χεί­ου Αρ­με­νί­ας. Το ση­μα­ντι­κό σε αυ­τή την ε­πί­σκε­ψη ή­ταν ό­μως το Πρό­γραμ­μα Στρα­τιω­τι­κής Συ­νερ­γα­σί­ας (ΠΣΣ) με­τα­ξύ των δυο χω­ρών για το έ­τος 2014.
Η Ελ­λά­δα (και μα­ζί και η Κύ­προς) χρειά­ζο­νται πο­λυ­σχι­δή ε­ξω­τε­ρι­κή πο­λι­τι­κή, για να α­ντι­με­τω­πί­σουν την πο­λύ­πλευ­ρη κρί­ση που διέρ­χο­νται. Χρειά­ζο­νται συμ­μά­χους. Και η Αρ­με­νί­α εί­ναι ί­σως ο πλέ­ον α­νι­διο­τε­λής και ει­λι­κρι­νής φί­λος μας, στην ευ­ρύ­τε­ρη πε­ριο­χή, κά­τι που το έ­χει α­πο­δεί­ξει. Αν υ­πήρ­χε σο­βα­ρή ε­ξω­τε­ρι­κή πο­λι­τι­κή, η Α­θή­να θα σχε­δί­α­ζε και θα προ­χω­ρού­σε στην δη­μιουρ­γί­α ορ­θό­δο­ξου ά­ξο­να (με Σερ­βί­α, Βουλ­γα­ρί­α, Κύ­προ, Ου­κρα­νί­α, Ρω­σί­α, Αρ­με­νί­α), ώ­στε να με­τα­φέ­ρει την “μπά­λα” στην πε­ριο­χή της Τουρ­κί­ας, ως α­ντι­πε­ρι­σπα­σμό στα νε­ο-ο­θω­μα­νι­κά ο­ρά­μα­τα ι­σλα­μο­ποί­η­σης των Βαλ­κα­νί­ων.
Μό­νο που ε­νώ η τουρ­κι­κή διείσ­δυ­ση προ­χω­ρά (ι­δί­ως σε Αλ­βα­νί­α και Βο­σνί­α), η ελ­λη­νι­κή ε­ξω­τε­ρι­κή πο­λι­τι­κή πα­ρα­μέ­νει α­δρα­νής “λό­γω κρί­σης”. Μό­νο που φο­βι­κοί και α­δρα­νείς ή­μα­σταν και πριν την οι­κο­νο­μι­κή κρί­ση και -φο­βό­μα­στε- θα πα­ρα­μεί­νου­με ε­σα­εί. Το πα­ρά­δειγ­μα αυ­τό α­να­φέ­ρε­ται ως υ­πό­θε­ση ερ­γα­σί­ας, ώ­στε να κα­τα­δει­χθεί μια μό­νο πτυ­χή (α­πό τις πολ­λές) ό­που η Αρ­με­νί­α θα μπο­ρού­σε να φα­νεί πο­λύ­τι­μη για την ελ­λη­νι­κή α­σφά­λεια, ως μέ­ρος ε­νός μπλοκ ό­λων των κρα­τών που νιώ­θουν την τουρ­κι­κή α­πει­λή.
Το διά­τρη­το “α­νή­κο­μεν εις την Δύ­σιν”, μας έ­χει κά­νει να ξε­χνά­με να κοι­τά­με προς α­να­το­λάς. Ε­νί­ο­τε “δεν ε­πι­τρέ­πε­ται” κιό­λας, ό­πως πολ­λά­κις τό­σο στο πα­ρελ­θόν ό­σο και πρό­σφα­τα κα­τα­δεί­χτη­κε. Και εί­ναι κρί­μα, ό­ταν ε­κεί, στην καθ’ η­μάς Α­να­το­λή, πε­ρι­μέ­νουν φυ­σι­κοί σύμ­μα­χοι του Ελ­λη­νι­σμού να συ­μπρά­ξουν μα­ζί μας, προς κοι­νό ό­φε­λος και προς χά­ρη κοι­νών συμ­φε­ρό­ντων.

Γράφει ο Ευαγόρας Κωνσταντίνου
“ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΉ” - τεύχος 230