Ա­նա­ռակ Որ­դին
­
Մար­դը (հայ­րը) կը ներ­կա­յաց­նէ մեր երկ­նա­ւոր ­Հայ­րը, իսկ կրտսե­րը որ­դին՝ մե­ղա­ւոր անձ մը, որ ի վեր­ջոյ կը գտնէ ճշմա­րիտ ճամ­բան, որ է Ք­րիս­

տոս։ ­Զար­մա­նա­լի է, որ հայ­րը իր ամ­բողջ հարս­տու­թիւ­նը տո­ւաւ իր որ­դիին՝ ա­ռանց նկա­տի առ­նե­լու, որ ա­նի­կա պի­տի չլսէ զինք։ Ք­րիս­տոս կ’ու­զէ մե­զի սոր­վեց­նել, թէ Աս­տո­ւած կու տայ նիւ­թա­կան հարս­տու­թիւն, շնորհ­ներ, կա­րո­ղու­թիւն­ներ (զա­նա­զան տե­սա­կի պար­գեւ­ներ), թէ­պէտ մենք կրնանք ար­ժա­նի չըլ­լալ այդ բո­լո­րին, եւ կամ՝ կրնանք այդ բո­լո­րը մեր անձ­նա­կան հա­ճոյք­նե­րուն հա­մար գոր­ծա­ծել, ինչ­պէս ը­րաւ կրտսեր որ­դին։ Այլ պա­րա­գա­նե­րու, Աս­տո­ւած յա­ճախ կու տայ ոչ թէ ո­րով­հե­տեւ մօ­տիկ ենք ի­րեն, այլ որ­պէս­զի մօ­տե­նանք եւ մտեր­մա­նանք մեր երկ­նա­ւոր ­Հօր հետ։ Ինչ­պէս մայր մը քաղց­րու­թիւն ցոյց կու տայ իր ըմ­բոստ զաւ­կին նկատ­մամբ, որ­պէս­զի զինք հնա­զան­դու­թեան հրա­ւի­րէ։

Աս­տո­ւած եր­բեք խտրու­թիւն չի դներ մար­դոց մի­ջեւ, ա­նոնք ի՛նչ ցե­ղի ալ պատ­կա­նին։ Եր­կու զա­ւակ­նե­րուն հայրն ալ իր ստա­ցո­ւած­քը հա­ւա­սար կեր­պով բաժ­նեց իր զա­ւակ­նե­րուն մի­ջեւ, ինչ­պէս որ ­Ղու­կաս 15րդի 12րդ ­հա­մա­րը կ’ը­սէ.- «Եւ հայ­րը իր զա­ւակ­նե­րուն մի­ջեւ բաժ­նեց իր ու­նե­ցա­ծը»։

Եր­կու որ­դի­նե­րուն աչքն ալ դէ­պի դուր­սի աշ­խարհն էր։ Եր­կուքն ալ ի­րենց ու­րա­խու­թիւ­նը աշ­խար­հիկ կեան­քի մէջ կը փնտռէին՝ ի­րենց բա­րե­կամ­նե­րուն հետ զո­ւար­ճա­նա­լով։ Կրտ­սեր որ­դին պա­հան­ջեց ի­րեն ին­կած՝ հօ­րը տո­ւած բա­ժի­նը եւ զայն առ­նե­լով հե­ռու եր­կիր մը գնաց, ո­րով­հե­տեւ կը կար­ծէր, թէ իս­կա­կան եր­ջան­կու­թիւ­նը եւ ա­զա­տու­թիւ­նը, միեւ­նոյն ժա­մա­նակ ու­րա­խու­թիւ­նը կը գտնո­ւէին իր հօ­րե­նա­կան տու­նէն դուրս։ ­Հայ­րը հա­կա­ռակ չկե­ցաւ ա­նոր։
Չ­մեր­ժեց ա­նոր խնդրան­քը։ ­Տո­ւաւ իր որ­դիին պա­հան­ջա­ծը եւ թոյլ տո­ւաւ, որ մեկ­նի եւ իր անձ­նա­կան փոր­ձա­ռու­թեամբ սոր­վի, թէ իս­կա­կան եր­ջան­կու­թիւ­նը իր տու­նէն ներս կը գտնո­ւի։

Աս­տո­ւած ալ եր­բեմն թոյլ կու տայ, որ հե­ռա­նանք իր­մէ եւ ընտ­րենք տար­բեր ճամ­բա­ներ, որ­պէս­զի մեր ձեռք ձգած փոր­ձա­ռու­թեամբ սոր­վինք, թէ ո՞րն է ճշմա­րիտ ճամ­բան։ ­Սո­վը նոյ­նինքն փոր­ձու­թիւնն է։ Կր­նանք ը­սել պա­տիժ մըն է կրտսեր զաւ­կին, որ­պէս­զի ինք մտա­ծէ իր ը­րած յան­ցան­քին հա­մար, ո­րով­հե­տեւ մեղ­քը նախ­քան գոր­ծո­ւի­լը կրնայ հա­ճո­յա­լից թո­ւիլ մեր զգա­ցում­նե­րուն հա­մար, սա­կայն գոր­ծո­ւե­լէ ետք, ան­մի­ջա­պէս իր ակ­ռա­նե­րը կը մխրճէ մեր սրտե­րուն մէջ։

­Նոյնն ալ ե­ղաւ ա­նա­ռակ որ­դիի պա­րա­գա­յին, երբ ան խո­զե­րու կե­րը ու­տե­լով՝ ա­նոնց հետ նոյ­նա­ցաւ եւ ա­նոնց աս­տի­ճա­նին ու մա­կար­դա­կին իջ­նե­լով՝ ինք ալ «խոզ» դար­ձաւ։
Ա­նա­ռակ որ­դին չէր գի­տեր, թէ նման դժբախտ վի­ճա­կի մը պի­տի մատ­նո­ւէր, ե­թէ եր­բեք հե­ռա­նար իր հօ­րե­նա­կան տու­նէն։ Այս­պի­սով՝ ա­նա­ռակ որ­դին ա­գա­րակ կը ղրկո­ւի աշ­խա­տե­լու եւ ոչ թէ տուն մը կամ ու­րիշ տեղ։ Ա­հա­ւա­սիկ կը տես­նենք, թէ ա­նա­ռակ որ­դին կը դառ­նայ ծա­ռա­յի մը պէս եւ կը ջա­նայ իր օ­րա­կան հա­ցը ա­պա­հո­վել՝ մինչ ինք իր հօ­րը տան մէջ բարձր պա­տիւ­ներ կը վա­յե­րէր։ «Ա­նա­ռակ որ­դին գոր­ծա­ւոր դիրք կ’ակ­նար­կէր՝ բայց հայ­րը ա­ւե­լին տո­ւաւ ի­րեն, զայն որ­դին դար­ձուց։

Ան յան­դի­մա­նու­թիւն կը սպա­սէր՝ բայց տա­քուկ գրկի հան­դի­պե­ցաւ։ ­Դառն մեր­ժում կը սպա­սէր, բայց ջերմ ըն­դու­նե­լու­թիւն գտաւ։ ­Ձեռ­քը ցաւց­նող ցուպ կ’ակն­կա­լէր, բայց ձեռ­քե­րուն մատ­նե­րը զօ­րաց­նող մա­տի ստա­ցաւ։ Ոտ­քե­րուն մեր­կու­թեան հա­մար ցաւց­նող խա­րա­զան կը սպա­սէր՝ բայց ա­հա ոտ­քե­րուն մեր­կու­թիւ­նը ծած­կող կօ­շիկ շնոր­հո­ւե­ցաւ ի­րեն»։

Ա­նա­ռակ որ­դին իր հօր­մէ կը սպա­սէր, որ զինք ու­րա­նայ իր գոր­ծած յան­ցան­քին հա­մար, սա­կայն ան հորթ մը մոր­թեց իր զա­ւա­կին ողջ եւ ա­ռողջ վե­րա­դառ­նա­լուն հա­մար։ ­Հոր­թը կը խորհր­դան­շէ Ք­րիս­տո­սը, որ աշ­խարհ գա­լով (նոյ­նիսկ պատ­րաստ էր մէկ ան­ձին հա­մար զո­հո­ւե­լու) մարդս մեղ­քե­րու կա­պան­քէն ա­զա­տեց եւ ա­մե­նայն սի­րով խաչ բարձ­րա­ցաւ, ա­ռանց տրտուն­ջի ար­տա­յայ­տու­թեան։ Երբ ա­նա­ռակ որ­դին վե­րա­դար­ձաւ, բա­րի հայ­րը ճանչ­ցաւ զայն եւ իր տան մէջ տեղ տո­ւաւ ա­նոր: Աս­տո­ւած այ­սօր եւս իր ե­կե­ղեց­ւոյ ճամ­բով կ­՛ու­զէ, որ դար­ձի գանք եւ ա­պաշ­խա­րենք: Ինչ­պէս Ք­րիս­տոս կ’ը­սէ՝ «­Հո­վիւ մը, երբ իր կոր­սո­ւած մէկ գառ­նու­կը կը գտնէ, չ’ու­րա­խա­նա՞ր», այն­պէս ալ հայ­րը ու­րա­խա­ցաւ, երբ իր կոր­սո­ւած որ­դին գտաւ։

­Բա­րի ­Սա­մա­րա­ցին
­
Բա­րի ­Սա­մա­րա­ցին Ք­րիս­տոս ինքն է։ Ո­րով­հե­տեւ ինքն է միակ բա­ցար­ձակ բա­րին։ ­Բա­րի ­Սա­մա­րա­ցիի ա­ռա­կին մէջ մենք կը տես­նենք, թէ մարդ մը Ե­րի­քով ի­ջած ա­տեն ա­ւա­զակ­նե­րու ձեռ­քը ին­կաւ։ ­Մար­դը կրնանք աշ­խար­հի մէջ գտնո­ւող ամ­բողջ մարդ­կու­թիւ­նը սե­պել, իսկ ա­ւա­զակ­նե­րը՝ մարդս մեղ­քի կա­պանք­նե­րուն մէջ հրող­նե­րը։

Ա­ւա­զակ­նե­րը կո­ղոպ­տե­ցին, մեր­կա­ցու­ցին եւ վի­րա­ւո­րե­ցին ան­ցորդ մար­դուն եւ Ք­րիս­տոս ինք բժշկեց այդ մար­դուն, ո­րով­հե­տեւ ուր վի­րա­ւոր եւ կա­րի­քա­ւոր կայ, հո՛ն է Ք­րիս­տոս։ Ա­ւա­զակ­նե­րը, այ­սինքն չար հո­գի­նե­րը խլե­ցին մար­դուն բո­լոր ստա­ցո­ւածք­նե­րը, եւ մեր­կա­ցու­ցած՝ ճամ­բան թո­ղու­ցին զայն։
­Քա­հա­նա­յին որ­դեգ­րած կե­ցո­ւած­քը մե­զի կը սոր­վեց­նէ կա­րե­ւոր ճշմար­տու­թիւն մը։ ­Քա­հա­նան կը ներ­կա­յաց­նէ այն մար­դը, ո­րոնք կը լսեն լաւ կամ դժբախտ լու­րե­րը կամ դէպ­քե­րը, եւ երբ այդ ա­մէ­նը ա­նոնց կը պատ­մո­ւի՝ ա­նոնք չեն փոր­ձեր անձ­նա­կան հե­տաքրք­րու­թիւն­նե­րով եւ հե­տամ­տու­թիւն­նե­րով դէպ­քին ման­րա­մաս­նու­թիւն­նե­րէն տե­ղեակ ըլ­լա­լը։ Ա­նոնք պար­զա­պէս հե­ռո­ւէն դի­տող­ներ են։

­Ղեւ­տա­ցի­նե­րը կը ներ­կա­յաց­նեն այն մար­դի­կը, ո­րոնք երբ լսեն պա­տա­հած դէպ­քի մա­սին, կը հե­տաքրք­րուին ա­նոր ման­րա­մաս­նու­թիւն­նե­րով, ոչ թէ որ­պէս­զի օգ­տա­կար դառ­նան, այլ՝ որ­պէս­զի ի­րենց հե­տաքրք­րու­թիւ­նը գո­հաց­նեն։ Ա­ւե­լի լաւ է չհե­տեքրք­րո­ւիլ, քան հե­տաքրք­րո­ւիլ եւ օգ­տա­կար չդառ­նալ։

Ք­րիս­տոս ե­կե­ղե­ցին կը նմանց­նէ պան­դո­կի. ինչ­պէս որ պան­դո­կը այն տեղն է, ուր յոգ­նած մար­դը կ’եր­թայ հան­գիստ ը­նե­լու, այն­պէս ալ ե­կե­ղե­ցին ինք պէտք է դառ­նայ այն վայ­րը, ուր կեան­քի փոր­ձու­թիւն­նե­րէն յոգ­նած մար­դը կա­րե­նայ եր­թալ եւ հան­գիստ գտնել։
­Վի­րա­ւո­րը պան­դոկ տա­նե­լու գոր­ծո­ղու­թիւ­նը ցոյց կու տայ, թէ Ք­րիս­տոս կ’ու­զէ, որ ի­րեն հա­ւա­տա­ցող­նե­րը ան­պայ­ման ե­կե­ղե­ցի յա­ճա­խեն։ ­Թէեւ ա­ռա­կը կը պար­զէ, թէ Ք­րիս­տոս ինքն է վի­րա­ւոր մար­դը ե­կե­ղե­ցի տա­նո­ղը, բայց մար­դի­կը ե­կե­ղե­ցի ա­ռաջ­նոր­դո­ղը մի­միայն Ք­րիս­տո­սը չէ, այլ՝ պար­տա­կա­նու­թիւնն է ա­մէն մէկ հա­ւա­տա­ցեա­լին։

Ինչ­պէս որ քիչ ա­ռաջ ը­սինք, որ մար­դը սկսած էր գէշ գոր­ծեր ը­նել ու մտա­ծել, ու­րեմն իր հան­գիս­տը ո՞ւր պի­տի գտնէր, ան­շուշտ ե­կե­ղե­ցիին մէջ, ո­րո՞ւ օգ­նու­թեամբ՝ Ք­րիս­տո­սի՛, ին­չի՞ մի­ցո­ցաւ՝ ա­ղօթ­քի՛։ Ք­րիս­տոս իր ձեռ­քը եր­կա­րե­լով ոտ­քի հա­նեց մար­դը (յոյս տո­ւաւ ա­նոր, թէ տա­կա­ւին ուշ չէ, կրնաս ա­պաշ­խա­րել), ա­նոր վէր­քե­րը բժշկեց եւ զայն ե­կե­ղե­ցի տա­րաւ ու յանձ­նեց պա­հա­պան հրեշ­տա­կին (­Քա­հա­նան), որ­պէս­զի զայն պահ­պա­նէ «չա­րի» խա­բէու­թե­նէն։

­Սա­մա­րա­ցին, որ օ­րէն­քը չճանչ­ցող մը կը նկա­տո­ւէր, ե­ղաւ միա­կը, որ մար­դա­սի­րու­թեան օ­րէն­քը ի գործ դրաւ։ ­Սա­մա­րա­ցին պարզ ­Սա­մա­րա­ցի մը չէր, այլ՝ տիե­զեր­քը նո­րո­գողն էր, հա­մայն մարդ­կու­թեան Փրկի­չը:

Ն­մա­նու­թիւն­ներ

Ա­ռա­ջին նմա­նու­թիւ­նը, որ կրնանք գտնել Ա­նա­ռակ Որ­դիին եւ ­Բա­րի ­Սա­մա­րա­ցիի ա­ռակ­նե­րուն մի­ջեւ, հե­տե­ւեալն է. մէ­կը «տուն» բա­ռը, իսկ միւ­սը՝ «պան­դոկ» բա­ռը կը գոր­ծա­ծէ։
Այս եր­կու բա­ռերն ալ ցոյց կու տան երկն­քի ար­քա­յու­թիւ­նը, ուր մարդ թէ՛ իր իր մեղ­քե­րը կը քա­ւէ եւ թէ ալ իր եր­ջան­կու­թիւ­նը կը գտնէ։

Երկ­րորդ նմա­նու­թիւ­նը այն է, որ եր­կու­քի պա­րա­գա­յին ալ զղջու­մի խնդիր եւ ա­պաշ­խա­րու­թեան հարց կայ։ Եր­կուքն ալ կը զղջան ի­րենց ը­րա­ծին հա­մար։ ­Մէ­կը կը զղջայ, որ իր հայ­րը լքեց, իսկ միւ­սը կը զղջայ, որ Աս­տու­ծոյ ճամ­բէն շե­ղե­ցաւ։
Եր­կու­քի պա­րա­գա­յին ալ Աս­տո­ւած նե­րո­ղա­միտ գտնուե­ցաւ եւ գթաց ա­նոնց։ ­Նե­րեց ա­նոնց գոր­ծած յան­ցանք­նե­րը եւ թոյլ տո­ւաւ, որ դէ­պի եր­կին­քի ար­քա­յու­թիւն մուտք գոր­ծեն։
Ա­նա­ռակ Որ­դիին դրա­մամս­խու­մը եւ գէշ կեանք մը ապ­րի­լը, իսկ միւս կող­մէ ­Բա­րի ­Սա­մա­րա­ցիի ա­ռա­կին մէջ գտնո­ւող մար­դուն գէշ մտա­ծում­նե­րը եւ ա­ւա­զակ­նե­րուն յար­ձա­կու­մը կրնանք նմանց­նել «չա­րին», ո­րու նպա­տակն է մարդ ա­րա­րա­ծը հե­ռաց­նել իր իս­կա­կան Աս­տուծ­մէ։

Ա­նա­ռակ Որ­դիի ա­ռա­կին մէջ գտնուղ խո­զե­րը կրնանք նմանց­նել ­Բա­րի ­Սա­մա­րա­ցիի մէջ գտնո­ւող ­Քա­հա­նա­յին եւ ­Ղեւ­տա­ցիին, որ մի­միայն ներ­կա­յու­թիւն ցոյց կու տան։
­Բա­րի ­Սա­մա­րա­ցի ա­ռա­կին մէջ գտնո­ւող բա­րի սա­մա­րա­ցին եւ Ա­նա­ռակ Որ­դիի մէջ գտնո­ւող հայ­րը մար­դե­ղա­ցեալ Աս­տո­ւածն են, որ եր­կին­քէն ի­ջաւ, որ­պէս­զի ա­մէն տե­սա­կի վի­րա­ւո­րեալ­նե­րը բժշկէ եւ մարդս շի­տակ ճամ­բու մը մէջ դնէ։

Ա­նա­ռակ Որ­դիին մէջ գտնո­ւող տան ծա­ռա­նե­րը եւ ­Բա­րի ­Սա­մա­րա­ցիին մէջ գտնո­ւող պան­դո­կա­տէ­րը նոյ­նինքն բա­րի՝ պա­հա­պան հրեշ­տակ­ներն են, ո­րոնք պատ­րաստ են մեզ օգ­նա­կան դառ­նա­լու։
­Քա­հա­նան եւ ­Ղեւ­տա­ցին կրնանք նմանց­նել ե­րէց եղ­բօր։ ­Քա­հա­նան տե­սաւ վի­րա­ւոր մար­դը, սա­կայն օգ­տա­կար չդար­ձաւ ա­նոր։
Նոյն­պէս ալ ե­րէց որ­դին, երբ տե­սաւ իր կրտսեր եղ­բօր վե­րա­դառ­նա­լը, բա­րի գա­լուս­տի մաղ­թանք մը չը­սաւ, նոյն­պէս չմաս­նակ­ցե­ցաւ ա­նոր վե­րա­դար­ձի խրախ­ճան­քին։

Ա­նոնց ժխտա­կան կողմն ալ կայ, որ այս եր­կու ա­ռակ­նե­րուն պա­րա­գա­յին ալ, թէ՛ ­Բա­րի ­Սա­մա­րա­ցիի մէջ գտնո­ւող մար­դը, եւ թէ՛ ա­նա­ռակ որ­դին ընդ­դի­մա­ցան Աս­տու­ծոյ եւ նա­խընտ­րե­ցին վա­տը, քան լա­ւը։
Եր­կու ա­ռակ­նե­րու մէջ ալ փրկու­թեան գա­ղա­փա­րը կը շեշ­տո­ւի։ Աս­տո­ւած ա­նոնց ձեռ­քէն բռնե­լով՝ դժոխ­քի կա­պան­քէն հե­ռա­ցուց եւ դէ­պի երկ­նա­յին ա­ռա­քի­նու­թիւն ա­ռաջ­նոր­դեց։

ՎԱՀՐԻՃ ԱԲՂ. ՂԱՐԱԽԱՆԵԱՆ
(­Հո­գե­ւոր հո­վիւ ­Գո­գի­նիոյ Ս. ­Յա­կոբ ե­կե­ղեց­ւոյ)