­Հա­յաս­տա­նում գո­յու­թիւն ու­նի եր­կու ի­րա­կա­նու­թիւն: ­Մէ­կը այն կեանքն է, ո­րով ապ­րում է եր­կի­րը եւ միւսն այն վիր­տո­ւալ ի­րա­կա­նու­թիւնն է, զոր ա­մէն օր ստեղ­ծում են այս նոյն երկ­րում գոր­ծող լրա­տո­ւա­մի­ջոց­նե­րը: Իսկ լրա­տուա­մի­ջոց­նե­րը, ինչ­պէս յայտ­նի է, այ­սօր ար­դէն առ­հա­սա­րակ շատ ա­ւե­լի ընդգր­կուն ցանց են ներ­կա­յաց­նում, ի դէմս ոչ միայն է­լեկտ­րո­նա­յին լրա­տուա­մի­ջոց­նե­րի, այ­լեւ նոյն է­լեկտ­րո­նա­յին լրա­տո­ւա­մի­ջոց­նե­րի շար­քե­րը ոչ-պաշ­տօ­նա­պէս hա­մալ­րող զա­նա­զան սո­ցիա­լա­կան ցան­ցե­րի:

Այս ի­րո­ղու­թիւն­նե­րը ստեղ­ծում են մի վի­ճակ, երբ փաս­տօ­րէն գրե­թէ ողջ հան­րու­թիւ­նը վե­րած­ւում է լրատուութիւն ար­տադ­րո­ղի եւ տա­րա­ծո­ղի կամ, ա­ւե­լի ծա­նօթ լե­զո­ւով ա­սած՝ իւ­րա­քան­չիւր է­լեկտ­րո­նա­յին աշ­խար­հի օգ­տա­տէր (է­լեկտ­րո­նա­յին լրա­տո­ւա­մի­ջոց­նե­րի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րին զու­գա­հեռ) ի­րա­կա­նաց­նում է լրա­տո­ւա­մի­ջո­ցի ու լրագ­րո­ղի գոր­ծա­ռոյթ­ներ:

Ար­դէն իսկ այդ դաշտ մտնե­լով՝ ինչ­պէս իւ­րա­քան­չիւր օր իր աշ­խա­տանքն ի­րա­կա­նաց­նող աշ­խա­տա­ւոր, ան­հա­տը կա­մա­ւո­րա­պէս ո­րո­շա­կի պար­տա­ւո­րու­թիւն է ստանձ­նում սե­փա­կան կար­ծի­քը ար­տա­յայ­տե­լու գրե­թէ իւ­րա­քան­չիւր լու­րի եւ ի­րա­դար­ձու­թեան վե­րա­բե­րեալ:

Ար­դիւն­քը, կամ գու­ցէ ճիշդ կը լի­նի ա­սել հե­տե­ւան­քը, լի­նում է այն, որ մեր լրա­տո­ւա­կան ան­ծայ­րա­ծիր ով­կիա­նո­սում կա­րող են յայտ­նո­ւել ու լող տալ ա­մէն տե­սա­կի՝ ի­րա­կա­նու­թեան հետ կապ ու­նե­ցող կամ չու­նե­ցող, ե­րե­ւա­կա­յու­թեան մէջ տե­ղա­ւո­րո­ւող կամ չտե­ղա­ւո­րո­ւող վար­կած­ներ ու եզ­րա­կա­ցու­թիւն­ներ:

Ինչ­պէս այլ պա­րա­գա­նե­րում, այս դէպ­քում եւս իւ­րա­քան­չիւ­րը կա­րող է տե­ղե­կաց­նել եւ մեկ­նա­բա­նել իր խղճի, մարդ­կա­յին եւ մաս­նա­գի­տա­կան պա­տաս­խա­նա­տո­ւու­թեան գի­տակ­ցու­թեան չա­փով, այ­լա­պէս կա­րե­լի է վա­յե­լել «ա­զատ լո­ղա­լու» ան­սահ­մա­նա­փակ հնա­րա­ւո­րու­թիւ­նը:

­Հան­րու­թեան գե­րակշ­ռող զանգուած­նե­րի ներգ­րա­ւու­մը զան­գո­ւա­ծա­յին լրա­տո­ւու­թեան աս­պա­րէզ ի­հար­կէ հսկա­յա­կան ա­ռա­ւե­լու­թիւն է ոչ միայն ի­րա­զե­կու­թեան բարձ­րաց­ման, այ­լեւ՝ քա­ղա­քա­ցիա­կան հա­սա­րա­կու­թեան ձե­ւա­ւոր­ման, նրա ակ­տի­ւու­թեան (աշ­խու­ժու­թեան) բարձ­րաց­ման ա­ռում­նե­րով: ­Միա­ժա­մա­նակ՝ նոյն հզօր զէն­քը չէր կա­րող չծա­ռա­յե­ցո­ւել ա­պա­տե­ղե­կա­տո­ւու­թիւն­նե­րի տա­րած­ման, զանգուա­ծա­յին գի­տակ­ցու­թեան վրայ ազ­դե­լու նպա­տա­կին:

Ի­հար­կէ լրա­տո­ւա­կան աս­պա­րէ­զի հա­մար սա նո­րու­թիւն չէ, եւ լրատուութեան «ար­հես­տի ար­հես­տա­ւոր­նե­րը» ի սզկբա­նէ ի­րենց տի­րա­պե­տած գոր­ծի­քի այս յատ­կու­թիւ­նը ի նկա­տի են ու­նե­ցել, սա­կայն մէկ բան է, երբ լրա­տո­ւա­մի­ջո­ցը ու­նե­նում է ո­րո­շա­կի ուղ­ղո­ւա­ծու­թիւն եւ մէկ այլ բան է, երբ լրա­տո­ւա­մի­ջո­ցը ուղ­ղա­կիօ­րէն քա­ղա­քա­կան գոր­ծի­քի է վե­րած­ւում սրա կամ նրա ձեռ­քին, ա­ռանց նկա­տի ու­նե­նա­լու, որ այն ստեղ­ծո­ւած է նախ եւ ա­ռաջ շատ ա­ւե­լի կա­րե­ւոր ա­ռա­քե­լու­թիւն ի­րա­կա­նաց­նե­լու հա­մար: Իր ա­ռա­քե­լու­թիւ­նը մո­ռա­ցած գոր­ծի­քի եւ մա­նա­ւանդ պա­տո­ւի­րա­տո­ւի հա­մար այ­լես միեւ­նոյն է, թէ որ­տեղ ի՞նչ մեխ կը խփո­ւի, ինչ-որ բան կը կա­ռու­ցո­ւի՞, թէ՞ կը քան­դո­ւի, գլխա­ւո­րը պա­հի մէջ հե­տապն­դած նպա­տակն է:

­Բայց գանք կոնկ­րետ (ո­րո­շա­կի) ա­սե­լի­քին:

Լ­րա­տո­ւա­կան մեր «խա­ղաղ» ջրե­րը վեր­ջին շա­բաթ­նե­րին ա­լե­կո­ծո­ւե­ցին Հ.Յ.­Դաշ­նակ­ցու­թեան եւ ­Հան­րա­պե­տա­կան ­Կու­սակ­ցու­թեան հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թեան մա­սին տե­ղե­կու­թիւն­նե­րի ի յայտ գա­լով:

Օ­րեր ու շա­բաթ­ներ շա­րու­նակ ա­լե­կո­ծու­մը չի դա­դա­րում, թէեւ փո­խում է ձե­ւերն ու ե­րանգ­նե­րը:

Այս ըն­թաց­քում հան­դի­պե­ցինք Հ.Յ.Դ.ի հետ առն­չու­թիւն չու­նե­ցող գոր­ծիչ­նե­րի ու մեկ­նա­բան­նե­րի վեր­լու­ծու­թիւն­նե­րի, ո­րոնց հետ կա­րե­լի է հա­մա­ձայ­նել, ո­րոնց հետ մա­սամբ կամ ամ­բող­ջո­վին չի կա­րե­լի հա­մա­ձայ­նել, բայց հնա­րա­ւոր չէ չըն­դու­նել, որ դրանց հե­ղի­նակ­նե­րը, ա­ռանց ա­ւե­լորդ կրքի եւ կողմ­նա­կա­լու­թեան, փոր­ձել են հաս­կա­նալ քա­ղա­քա­կան ի­րա­դար­ձու­թեան էու­թիւ­նը, գոր­ծըն­թա­ցի շա­րու­նա­կու­թիւնն ու հնա­րա­ւոր ար­դիւնք­նե­րը:

Ու­րիշ­նե­րը միան­շա­նա­կօ­րէն քննա­դա­տե­ցին ե­րե­ւոյ­թը՝ յայտ­նա­բե­րե­լով դրա տակ մութ ծալ­քեր ու վտան­գա­ւոր նպա­տակ­ներ:

Ո­րոշ­ներն էլ փոր­ձե­ցին ազ­դել գոր­ծըն­թա­ցի վրայ՝ ձգտե­լով, այս­պէ՛ս, հա­կադ­րել հնա­րա­ւոր հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թիւ­նը ներ­կա­յաց­նող ու­ժե­րին եւ աշ­խար­հով մէկ ե­ղան ինչ-ինչ «հա­կա­սու­թիւն­ներ յայտ­նա­բե­րել»ներ: ­Կար­ծես, թէ մեծ ար­դիւնք չտո­ւեց այս գոր­ծը եւ, զու­գա­հե­ռա­բար, զար­գա­ցո­ւեց յա­ջորդ մար­տա­վա­րա­կան գի­ծը՝ հա­նել ­Դաշ­նակ­ցու­թեա­նը ինքն իր դէմ (նոյ­նը ի դէպ ­Հան­րա­պե­տա­կա­նի պա­րա­գա­յում):

Ա՜յ, ­Դաշ­նակ­ցու­թեան ղե­կա­վա­րու­թիւնն այս­պէս, իսկ շար­քե­րը բո­լո­րո­վին այլ կերպ, Ա­մե­րի­կա­յի կա­ռոյցն այս­պէս, իսկ ­Լիո­նի կա­ռոյ­ցը մէկ այլ կերպ, յե­տոյ ­Ղա­րա­բա­ղի կա­ռոյ­ցը, յե­տոյ այ­սինչ դաշ­նակ­ցա­կանն ու այ­նինչ դաշ­նակ­ցա­կա­նը եւ այս­պէս շա­րու­նակ: ­Կա­խո­ւած ո՞ւմ ե­րե­ւա­կա­յու­թիւ­նը որ­քան կը հե­րի­քի Ար­թուր ­Կո­նան ­Դոյ­լի ու նրա հե­րո­սի հետ մրցե­լու աս­պա­րէ­զում:

Վս­տահ ենք, որ ա­մէն օր ջեր­մե­ռան­դօ­րէն «ստեղ­ծա­գոր­ծող­ներն» ու «պա­տո­ւի­րա­տու­նե­րը» ի­րենք էլ չեն հա­ւա­տում, թէ սե­փա­կան «ստեղ­ծա­գոր­ծու­թիւն­նե­րը» պի­տի ե­ղա­նա­կի փո­փո­խու­թիւն ա­ռաջ բե­րեն, բայց… պա­տո­ւի­րում ու գրում են:

­Հա­ւա­տա­ցած ենք, որ վեր­ջին­ներս բա­ւա­կան տե­ղեակ են, թէ ­Դաշ­նակ­ցու­թեան մեջ խնդիր­նե­րը ինչ­պէ՞ս են ար­ծարծ­ւում ու ի՞նչ ձե­ւով են հե­տապնդ­ւում եւ ինչ­պէ՞ս են լու­ծում գտնում: Ի­րենք էլ հա­մո­զո­ւած են, որ ի­րենց բա­ցա­յայ­տում­նե­րը չեն կա­րող սեն­սա­ցիա (ցնցում, գայ­թակ­ղու­թիւն) ա­ռաջ բե­րել, ո­րով­հե­տեւ բա­ցա­յայ­տե­լու հա­մար գաղտ­նիք է անհ­րա­ժեշտ, իսկ գաղտ­նիք չի ե­ղել ու չկայ ի սկզբա­նէ: ­Թէ­կուզ այն ա­ռու­մով, որ ­Դաշ­նակ­ցու­թիւ­նը ի սկզբա­նէ տե­ղե­կաց­րել է սկսո­ւած գոր­ծըն­թա­ցի մա­սին, յե­տոյ՝ հա­տո­ւած-հա­տո­ւած հան­դի­պում­ներ է կազ­մա­կեր­պել իր կա­ռոյ­ցի օ­ղակ­նե­րի հետ, ման­րա­մաս­նօ­րէն ներ­կա­յաց­րել է սկիզբ առ­նող գոր­ծըն­թա­ցը, տո­ւել է պար­զա­բա­նում­ներ եւ քննար­կում­նե­րի ձե­ւա­չա­փին հա­մա­պա­տաս­խան տե­սա­կէտ­ներ է լսել:

Որ այս ա­մէ­նը կը դառ­նայ ան­ցած-գնա­ցած անպ­տուղ յի­շո­ղու­թիւն, ինչ­պէս ջրե­րի վրա­յով փչած քա­մին, կա­րե­լի է հաս­տա­տել՝ յի­շե­լով նա­խորդ տա­րի­նե­րին ու տաս­նա­մեակ­նե­րին ­Դաշ­նակ­ցու­թեան մա­սին ա­սո­ւած ու յօ­րի­նո­ւած բա­զում պատ­մու­թիւն­նե­րը: ­Կա­րե­ւո­րը այդ չէ, այլ մի բան, որ կար­ծես չի նկա­տո­ւել եւ ու­շադ­րու­թեան չի ար­ժա­նա­ցել բարձ­րա­ցո­ւած փո­թո­րի­կի մէջ: ­Հա­յաս­տանն այ­լեւս թե­ւա­կո­խել է քա­ղա­քա­կան հա­մա­կար­գի ար­մա­տա­կան փո­փո­խու­թեան փուլ: ­Հա­յաս­տա­նում ար­մա­տա­կան փո­փո­խու­թիւն­նե­րի գոր­ծըն­թաց է սկսւում ամ­բող­ջա­կան հա­մա­մաս­նա­կան ընտ­րա­կար­գի որ­դեգր­մամբ եւ բազ­մա­թիւ օ­րէնսդ­րա­կան սկզբունք­նե­րի վե­րա­փոխ­մամբ:

­Դաշ­նակ­ցու­թիւ­նը յայ­տա­րա­րեց, որ մտնում է քա­ղա­քա­կան նոր գոր­ծըն­թաց­նե­րի մէջ յա­նուն այս խնդիր­նե­րի հե­տապնդ­ման: ­Գու­ցէ ­Դաշ­նակ­ցու­թիւ­նը այլ խնդիր­ներ էլ է հե­տապն­դում, բայց ար­դեօ՞ք երկ­րի վար­չա­կան-քա­ղա­քա­կան հա­մա­կար­գի ար­մա­տա­կան փո­փո­խու­թիւն­նե­րը այն­քան չնչին ու ա­ռօ­րէա­կան ե­րե­ւոյթ են, որ կա­րե­լի է ստո­րա­դա­սել ներ-քա­ղա­քա­կան պայ­քա­րի է­ժան դրսե­ւո­րում­նե­րին: Ոչ-վաղ ան­ցեա­լում, երբ ­Դաշ­նակ­ցու­թիւ­նը խօ­սում էր սահ­մա­նադ­րա­կան բա­րե­փո­խում­նե­րի մա­սին, նոյն ու­ժե­րը դար­ձեալ ե­զան տակ հորթ էին ման գա­լիս եւ բո­լո­րո­վին ու­րիշ ուղ­ղու­թեամբ էին «գրո­հի ե­լել»: Ար­դիւն­քում գրո­հող­նե­րը վե­րա­դար­ձան ել­ման կէտ, իսկ բա­րե­փո­խում­ներն ի­րա­կա­նա­ցան՝ ­Դաշ­նակ­ցու­թեան ակ­տիւ մաս­նակ­ցու­թեամբ: Ըստ ա­մե­նայ­նի այս դէպ­քում էլ քա­րա­ւանն իր ճամ­բան կը գնայ՝ ան­կախ նրա­նից, թէ նոյն ժա­մա­նակ ո՞վ ին­չո՛վ է զբա­ղո­ւած ե­ղել: