2016 թո­ւա­կա­նի ­Յու­նո­ւա­րի 20ին, «Ա­զա­տու­թիւն» ռա­տիո­կա­յա­նին տո­ւած հար­ցազ­րոյ­ցի ըն­թաց­քում, Հ­րանդ ­Մար­գա­րեան յայտ­նեց, որ բա­նակ­ցու­թիւն­ներ են տե­ղի ու­նե­ցել Հ.Հ. նա­խա­գահ եւ ­Հան­րա­պե­տա­կան կու­սակ­ցու­թեան ղե­կա­վար ­Սերժ ­Սարգ­սեա­նի հետ: ­Հայ ­Յե­ղա­փո­խա­կան ­Դաշ­նակ­ցու­թեան ­Բիւ­րո­յի ներ­կա­յա­ցու­ցի­չը յայտ­նեց կոա­լի­ցիոն կա­ռա­վա­րու­թիւն կազ­մե­լու հա­ւա­նա­

կա­նու­թեան մա­սին՝ միա­ժա­մա­նակ նշե­լով, որ հա­ւա­նա­կան հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թեան թէ՛ ձե­ւա­չա­փը եւ թէ՛ ժամ­կէտ­նե­րը վերջ­նա­կա­նօ­րէն ճշդո­ւած չեն:

­Բա­ռա­ցիօ­րէն ա­սո­ւել է հե­տե­ւեա­լը.-

- «­Մենք մին­չեւ վեր­ջին հան­րա­քո­ւէն, երբ մեզ ա­սում էին, երդ­ւում էինք, որ ոչ մի խօ­սակ­ցու­թիւն չկայ մեր եւ իշ­խա­նու­թեան մի­ջեւ կոա­լի­ցիա­յի հար­ցով: ­Մենք այդ միշտ ա­սել ենք: ­Մին­չեւ այս պա­հը, նման ո­րե­ւէ բան մեր մէջ տե­ղի չի ու­նե­ցել եւ չի ու­նե­նում: Այ­սօր պի­տի ա­սեմ, որ այ­սօր տե­ղի է ու­նե­նում, եւ ես թաքց­նե­լու խնդիր չու­նեմ: ­Հար­ցը նրա­նում է, որ, ա­յո՛, մենք պա­տաս­խա­նա­տո­ւու­թեամբ ենք գնա­ցել նոր ­Սահ­մա­նադ­րու­թեան ըն­դուն­ման: ­Դաշ­նակ­ցու­թիւ­նը մեծ բեռ է վերց­րել իր վրայ, ­Դաշ­նակ­ցու­թիւ­նը մեծ պա­տաս­խա­նա­տո­ւու­թիւն է վերց­րել՝ հա­մո­զու­մով, հա­ւատ­քով գնա­լով սահ­մա­նադ­րա­կան փո­փո­խու­թիւն­նե­րին: Եւ այ­սօր մենք չենք կա­րող պա­տաս­խա­նա­տո­ւու­թիւն չկրել այդ ա­ռու­մով, այդ ­Սահ­մա­նադ­րու­թիւնն ի­րա­գոր­ծե­լու ա­ռու­մով, այդ ­Սահ­մա­նադ­րու­թիւ­նը կեան­քի վե­րա­ծե­լու ի­մաս­տով: Դ­րա հա­մար մենք հա­մա­ձայն ենք հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թեան»:

- «Ա­ռայժմ դժո­ւար է ա­սել, թէ իշ­խա­նու­թեան հետ հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թիւնն ի՞նչ ձեւ կը ստա­նայ, ո­րով­հե­տեւ դեռ գտնւում ենք բա­նակ­ցու­թիւն­նե­րի նախ­նա­կան փու­լում»:

Ըստ հար­ցազ­րոյ­ցը վա­րող լրագ­րո­ղի.- «Հ.Յ.Դ. ­Բիւ­րո­յի ներ­կա­յա­ցու­ցի­չը նաեւ դժո­ւա­րա­ցաւ նշել՝ իշ­խող կոա­լի­ցիա­յի մաս են կազ­մե­լու 2017ի խորհր­դա­րա­նա­կան ընտ­րու­թիւն­նե­րից ա­ռա՞ջ, թէ՞ յե­տոյ. - «Ես դեռ չեմ կա­րող ա­սել, ո­րով­հե­տեւ ի­րա­կա­նու­թեան մէջ ի­րա­կան կոա­լի­ցիա կա­րող է լի­նել խորհր­դա­րա­նա­կան ընտ­րու­թիւ­նից յե­տոյ: Ո­րով­հե­տեւ կու­սակ­ցու­թիւն­նե­րը խորհր­դա­րա­նի մէջ մե­ծա­մաս­նու­թիւն ու­նե­նա­լու հա­մար պէտք է ի­րար պէտք ու­նե­նան: ­Դա է ի­րա­կան կոա­լի­ցիան»:

Այս հար­ցազ­րոյ­ցը կարճ ժա­մա­նակ անց դար­ձաւ տե­ղե­կա­տո­ւա­կան դաշ­տի ա­մե­նաշր­ջա­նա­ռո­ւող լու­րը, ո­րոշ դէպ­քե­րում ներ­կա­յա­ցո­ւե­լով որ­պէս սեն­սա­ցիա­յի (զգա­յա­ցունց) հա­ւա­սար ի­րա­դար­ձու­թիւն:

Այն պա­րա­գա­յում, երբ նոյն լրա­տո­ւա­մի­ջոց­նե­րը, վեր­լու­ծա­բան­ներն ու քա­ղա­քա­կան տար­բեր գոր­ծիչ­ներ, նա­խոր­դող ա­միս­նե­րին եւ նոյ­նիսկ տա­րի­նե­րին, շա­րու­նա­կա­բար նման կան­խա­գու­շա­կում­ներ էին կա­տա­րում:

Ինչ­պէս Հ.Յ.Դ. ­Բիւ­րո­յի ներ­կա­յա­ցուց­չի բա­ցատ­րու­թիւ­նից է հե­տե­ւում մինչ այժմ նման բա­նակ­ցու­թիւն­ներ չեն ե­ղել, չնա­յած տար­բեր խօ­սակ­ցու­թիւն­նե­րին, սա­կայն այժմ երբ սկսո­ւել են հա­մա­պա­տաս­խան բա­նակ­ցու­թիւն­նե­րը անհ­րա­ժեշտ է հա­մա­րել այս մա­սին ի­րա­զե­կել հան­րու­թեան:

Ակն­յայտ է, որ սեն­սա­ցիա­յի ար­ժէք ու­նե­ցող ե­րե­ւոյթ մէջ­տե­ղում չկայ, իսկ են­թադ­րու­թիւն­նե­րի ու կան­խա­գու­շա­կում­նե­րի ի­րա­ւուն­քը, ե­թէ վե­րա­պա­հո­ւած է լրագ­րո­ղին ու վեր­լու­ծա­բա­նին, ա­պա այդ գայ­թակ­ղու­թիւ­նից պէտք է զերծ մնայ քա­ղա­քա­կան գոր­ծի­չը:

­Նոյն­քա­նով թա­փան­ցիկ են նաեւ գոր­ծըն­թաց­նե­րը, ո­րոնք յան­գեց­րել են ներ-քա­ղա­քա­կան նման հա­ւա­նա­կա­նու­թեան:

­Դաշ­նակ­ցու­թիւ­նը դե­ռեւս 2012 թո­ւա­կա­նին իշ­խա­նու­թիւն­նե­րին ներ­կա­յաց­րել է 7 կէ­տից բաղ­կա­ցած բա­րե­փո­խում­նե­րի պա­հանջ, ո­րոնց հիմ­նա­կան մէկ մա­սը կոնկ­րետ (ո­րո­շա­կի) ժամ­կէտ­նե­րի մէջ կ­’ի­րա­կա­նան, իսկ միւս մա­սը մշակ­ման եւ ի­րա­կա­նաց­ման հու­նա­ւո­րում է ստա­ցել նոյն՝ սահ­մա­նադ­րա­կան բա­րե­փո­խում­նե­րի շնոր­հիւ:

Երբ այս ա­մէ­նը տա­րի­ներ շա­րու­նակ հան­րու­թեան աչ­քի ա­ռաջ է տե­ղի ու­նե­ցել, երբ կար­դա­լու ու դի­տե­լու կա­րո­ղու­թիւն ու­նե­ցող ա­մէն մարդ կա­րող էր հե­տե­ւել, ինչ­պէս 25 տա­րի շա­րու­նակ, ­Դաշ­նակ­ցու­թեան հե­տապն­դած հա­մա­կար­գա­յին եւ այլ փո­փո­խու­թիւն­նե­րի պա­հանջ­նե­րը միս ու ա­րիւն են ստա­նում, պէտք էր եզ­րա­կաց­նել, որ ո­րե­ւէ ար­տա­ռոց, գաղտ­նի, հա­կատ­րա­մա­բա­նա­կան բան տե­ղի չի ու­նե­ցել:

­Հիմ­նա­կան խնդի­րը, որ մե­զա­նում մշտա­պէս զգայ­նու­թեան տե­ղիք է տա­լիս, ­Հա­յաս­տա­նի օ­րո­ւայ իշ­խա­նու­թիւն­նե­րի հետ հա­մա­գոր­ծակ­ցե­լու հարցն է: Այս հար­ցը եր­բեմն այն աս­տի­ճան է շա­հարկ­ւում ու հասց­ւում ծայ­րա­յե­ղու­թեան, որ օ­րի­նակ հան­րա­պե­տու­թեան նա­խա­գա­հին պա­հանջ­ներ ներ­կա­յաց­նող ընդ­դի­մա­դիր­նե­րը չեն ցան­կա­նում հան­դի­պել նոյն նա­խա­գա­հի հետ, ներ­կա­յաց­նե­լու հա­մար, թէ ի՞նչ է ի­րենց ու­զա­ծը եւ կամ լսե­լու՝ որ­քա­նո՞վ է նա­խա­գա­հը պատ­րաստ բա­ւա­րա­րե­լու ընդ­դի­մու­թեան պա­հան­ջը:

Իսկ հար­ցերն, ինչ­պէս յայտ­նի է, ընդ­հան­րա­պէս լուծ­ւում են երկ­խօ­սու­թեան մի­ջո­ցով եւ, ե­թէ չկայ երկ­խօ­սու­թիւն, չի կա­րող լի­նել նաեւ լու­ծում:

­Լե­ւոն ­Տէր-­Պետ­րո­սեա­նի իշ­խա­նու­թեան օ­րե­րին ընդ­դի­մու­թիւ­նը յայ­տա­րա­րո­ւած էր թշնա­մի եւ գտնւում էր կար­ծես ան­հա­ղորդ բա­րի­կա­դի (պատ­նէշ) միւս կող­մում: ­Հե­տե­ւանքն այն էր, որ նոյն ան­հան­դուր­ժո­ղու­թեան ջրբա­ժա­նը պա­ռակ­տել էր նաեւ հա­սա­րա­կու­թեան: Իշ­խա­նու­թիւ­նը դար­ձել էր ինք­նագ­լուխ, ընդ­դի­մու­թիւ­նը ան­զի­ջում՝ ար­դիւն­քում պե­տա­կա­նու­թեան կա­յաց­ման պատ­մա­կան պա­հին հնա­րա­ւո­րու­թիւն­նե­րի ցա­ւա­լի կո­րուստ­ներ ու­նե­ցաւ եր­կի­րը:

Երբ ընդ­դի­մու­թիւ­նը պայ­քա­րում է ընդ­դի­մու­թեան դէմ, փոր­ձում է ողջ այս դաշ­տին թե­լադ­րել սե­փա­կան կա­նոն­նե­րը եւ իշ­խա­նու­թեան առ­ջեւ հան­դէս է գա­լիս միայն հրա­ժա­րա­կա­նի պա­հան­ջով, կա­րե­լի է մտա­ծել, նա ա­ւե­լի շատ ի՞նքն իր օգ­տին է գոր­ծում, թէ՞ օ­գուտ է տա­լիս իշ­խա­նու­թեան: Ո­րով­հե­տեւ նա նման­ւում է մեծ տան մէջ իր սե­նեա­կում կա­մա­ւո­րա­պէս փա­կո­ւած մէ­կին, ով հնա­րա­ւո­րու­թիւն է տա­լիս դի­մա­ցի­նին, այդ տան մէջ հան­գիստ զգալ ի­րեն եւ տնօ­րի­նել ու­զա­ծի պէս: Առ­նո­ւազն այդ է վկա­յում մեր երկ­րի վեր­ջին տաս-տասն­հինգ տա­րի­նե­րի ի­րա­կա­նու­թիւ­նը: ­Պա­տա­հա­կան չէ, որ մաք­սի­մալ (ա­ռա­ւե­լա­գոյն) պա­հանջ­նե­րի կո­չով հրա­պա­րակ­ներ դուրս ե­կող ընդ­դի­մու­թեան այ­լեւս միա­նում է խիստ նո­ւազ բազ­մու­թիւն: ­Հա­րիւր հա­զա­րա­ւոր միւս դժգոհ­նե­րը տա­րա­կու­սան­քի մէջ մնում են տա­նը, չհաս­կա­նա­լով, որ ե­թէ ընդ­դի­մու­թիւնն իր ծրա­գիրն ի­րա­կա­նաց­նե­լու հնա­րա­ւո­րու­թիւն ակն­յայ­տօ­րէն չու­նի, այդ դէպ­քում ի՞նչ նպա­տա­կով է հեր­թա­կան լա­րո­ւա­ծու­թեան պա­հին կրկին ու կրկին նոյն կար­գա­խօս­նե­րով գրա­ւում հրա­պա­րա­կը:

Ի­րա­կա­նում երկ­խօ­սու­թիւն­ներն ու հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թիւն­նե­րը ա­մօ­թա­լի են, ե­թէ կող­մե­րից մէ­կը կամ մի քա­նի­սը կորցնում են սե­փա­կան ինք­նու­րոյ­նու­թիւ­նը եւ դառ­նում են ու­րի­շի կա­մա­կա­տա­րը: Իսկ սե­փա­կան դէմքն ու ինք­նու­րոյ­նու­թիւ­նը կա­րե­լի է կորց­նել նաեւ ա­ռանց հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թեան ու երկ­խօ­սու­թեան, կամ՝ դրանք ա­նե­լով ստո­ւե­րում եւ կամ ա­նուղ­ղա­կիօ­րէն:

Երբ 2008 թո­ւա­կա­նին ­Հա­յաս­տա­նի իշ­խա­նու­թիւն­նե­րը ա­նակն­կալ ստո­րագ­րե­ցին հայ-թուր­քա­կան ար­ձա­նագ­րու­թիւն­նե­րը, ­Դաշ­նակ­ցու­թիւ­նը դա հա­մա­րեց կար­միր գիծ իր հա­մար եւ դուրս ե­կաւ իշ­խող կոա­լի­ցիա­յից (հա­մա­խո­հու­թիւն): ­Դաշ­նակ­ցու­թիւ­նը կազ­մա­կեր­պեց լայն հա­կա­քա­րոզ­չու­թիւն՝ ցոյ­ցեր ու հա­ցա­դուլ­ներ, ինչ­պէս եւ «Ո՛չ»ի լայն շար­ժում ծա­ւա­լեց հայ­կա­կան գա­ղութ­նե­րով մէկ: ­Միա­ժա­մա­նակ՝ ­Դաշ­նակ­ցու­թիւ­նը վերջ­նա­կա­նօ­րէն չշրխկաց­րեց դռնե­րը, այլ հան­դէս ե­կաւ նա­խա­գա­հին ուղ­ղո­ւած «­Նա­խա­գահ մի՛ զի­ջիր» պա­հան­ջով, շա­րու­նա­կեց նոյն պա­հանջ­նե­րով յա­րա­բե­րո­ւել իշ­խա­նու­թեան տար­բեր օ­ղակ­նե­րի ու ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րի, ինչ­պէս եւ ­Սահ­մա­նադ­րա­կան ­Դա­տա­րա­նի հետ: ­Դաշ­նակ­ցու­թեան ոչ-վերջ­նագ­րա­յին կե­ցո­ւած­քը հնա­րա­ւո­րու­թիւն տո­ւեց երկ­րի նա­խա­գա­հին՝ շրջա­գա­յու­թեան մեկ­նե­լու սփիւռ­քեան հա­յա­հոծ գա­ղութ­նե­րով, ու­րիշ­նե­րի կող­քին նոյն ­Դաշ­նակ­ցու­թեան ան­դամ­նե­րի եւ կու­սակ­ցու­թեան հա­մա­կիր շրջա­նակ­նե­րի հետ քննար­կե­լու հա­մար խնդի­րը:

­Հե­տա­գա­յում, ինչ­պէս յայտ­նի է, գոր­ծըն­թա­ցը կանգ ա­ռաւ, ին­չին նպաս­տեց մաս­նա­ւո­րա­պէս ­Սահ­մա­նադ­րա­կան ­Դա­տա­րա­նի կա­յաց­րած վճի­ռը, ո­րով հայ­կա­կան կող­մի հա­մար ի­րա­ւա­կա­նօ­րէն սահ­մա­նա­փակ­ւում էին եր­բե­ւէ ոչ հա­յան­պաստ զի­ջում­նե­րի գնա­լու հնա­րա­ւո­րու­թիւն­նե­րը:

­Կա­րե­լի է նաեւ ա­սել, որ սահ­մա­նադ­րա­կան ներ­կայ բա­րե­փո­խում­նե­րը հա­զիւ թէ այս տես­քով ըն­դու­նո­ւէին, ե­թէ չլի­նէր ­Դաշ­նակ­ցու­թեան ու ­Հան­րա­պե­տա­կան կու­սակ­ցու­թեան մի­ջեւ մի քա­նի տա­րի տե­ւած հա­մա­տեղ աշ­խա­տան­քը: Ա­սել, որ բո­լոր խնդիր­ներն ար­դէն լու­ծո­ւած են, ի հար­կէ ճիշդ չէ: ­Յայտ­նի ա­սոյ­թի հա­մա­ձայն՝ սա­տա­նան ման­րա­մաս­նե­րի մէջ է եւ ե­թէ սահ­մա­նադ­րա­կան բա­րե­փո­խում­նե­րի ո­գուց բխող հա­մա­պա­տաս­խան օ­րէնք­ներ չըն­դու­նո­ւեն եւ օ­րէնք­նե­րում փո­փո­խու­թիւն­ներ չկա­տա­րո­ւեն, ա­պա առ­կայ վի­ճա­կի հա­մե­մա­տու­թեամբ շատ բան չի փո­խո­ւի: Ա­ռա­ջի­կայ ա­միս­ներն ու տա­րի­նե­րը, այս ա­ռու­մով, կա­րե­ւոր ու պա­տաս­խա­նա­տու ժա­մա­նա­կա­հա­տո­ւած են: Ե­թէ ո­րե­ւէ քա­ղա­քա­կան ուժ պա­տաս­խա­նա­տո­ւու­թիւ­նից չի վա­խե­նում, չի վա­խե­նում իշ­խա­նու­թեան հետ հա­մա­գոր­ծակ­ցե­լու մե­ղադ­րանք­նե­րից, պէտք է ա­սե­լիքն ա­սի այս հար­ցում: ­Մաս­նա­ւո­րա­պէս այ­սօ­րո­ւայ կա­րե­ւո­րա­գոյն խնդիր­նե­րից են Ընտ­րա­կան նոր Օ­րէնսգր­քի մշա­կումն ու ըն­դու­նու­մը: ­Կա­րե­լի է վստա­հօ­րէն նշել, որ նախ­նա­կան քննար­կում­նե­րի փու­լում գտնո­ւող նա­խա­գի­ծը լայն հնա­րա­ւո­րու­թիւն­ներ է ստեղ­ծում մեր երկ­րում, ի­րա­կան մրցակ­ցու­թեան ճա­նա­պար­հով, փո­փո­խու­թիւն­նե­րի հաս­նե­լու հա­մար: ­Մեղմ ա­սած ան­հաս­կա­նա­լի պէտք է լի­նի պա­հո­ւած­քը այն ընդ­դի­մա­դիր ու­ժե­րի, ով­քեր սե­փա­կան իսկ շա­հի հե­տապնդ­ման նա­խան­ձախնդ­րու­թեամբ չպէտք է ներգրաւո­ւեն տո­ւեալ ձեռ­նարկ­ման մէջ: Ի դէպ խորհր­դա­րա­նա­կան ընդ­դի­մա­դիր ու­ժե­րի եւ այդ ու­ժե­րի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րի զգա­լի հա­տո­ւա­ծը վեր­ջին շրջա­նում հա­կո­ւա­ծու­թիւն է դրսե­ւո­րել խնդիր­նե­րը քննար­կե­լու երկ­րի բարձ­րա­գոյն ղե­կա­վա­րու­թեան հետ, ե­թէ ան­գամ ու­նե­ցել է սկզբուն­քա­յին ան­հա­մա­ձայ­նու­թիւն­ներ:

­Քա­ղա­քա­կան նեղ­միտ հա­շո­ւար­կով, ընտ­րու­թիւն­նե­րից մէ­կու­կէս տա­րի ա­ռաջ, ձեռն­տու է թւում պահ­պա­նե­լը իշ­խա­նու­թեան նկատ­մամբ թունդ ան­հան­դուր­ժո­ղու­թեան կե­ցո­ւած­քը եւ շա­րու­նա­կել ծա­ծա­նե­լը հրա­տապ իշ­խա­նա­փո­խու­թեան կար­գա­խօ­սը: Ե­թէ, սա­կայն, նկա­տի ենք ու­նե­նում, որ նոյն ընդդ­մու­թիւ­նը ա­ւե­լի շատ շա­հե­լու է հէնց Ընտ­րա­կան Օ­րէնսգր­քի փո­փո­խու­թիւ­նից, ե­թէ նկա­տի ենք ու­նե­նում, որ ընդ­դի­մու­թիւնն ու ժո­ղո­վուր­դը ա­ւե­լի շատ շա­հե­լու են դա­տա­կան հա­մա­կար­գի ան­կա­խու­թեանն ուղ­ղո­ւած բա­րե­փո­խում­նե­րից, շա­հե­լու են ընդ­դի­մու­թեան ի­րա­ւունք­նե­րի ընդ­լայն­ման, վե­րահս­կո­ղա­կան լծակ­նե­րի բաշխ­ման, մար­դու ի­րա­ւունք­նե­րի ընդ­լայն­ման ի­րա­ւա­կան ամ­րագ­րում­նե­րից, նման պա­րա­գա­յում գոր­ծուն դե­րա­կա­տա­րու­թիւն չստանձ­նե­լը հա­ւա­սա­րա­զօր է պա­տաս­խա­նա­տո­ւու­թիւ­նից խու­սա­փե­լուն:

Այս դէպ­քում մեր նպա­տա­կը ընդ­դի­մու­թեան ա­նե­լի­քը ճշդե­լը չէ, այլ փաս­տար­կե­լը, թէ ին­չո՞վ է հիմ­նա­ւո­րո­ւած գա­լիք տա­րի-տա­րիու­կէս ժա­մա­նա­կա­հա­տո­ւա­ծում իշ­խա­նու­թեան հետ, նպա­տա­կա­յար­մար ձե­ւա­չա­փով, ­Դաշ­նակ­ցու­թեան հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թիւ­նը:

­Դաշ­նակ­ցու­թիւ­նը, խու­սա­փե­լով ա­նի­րա­տե­սա­կան հա­կադ­րու­թիւն­նե­րի անպ­տուղ դրսե­ւո­րում­նե­րից, վեր­ջին տա­րի­նե­րին գե­րա­դա­սեց, կող­քից հայ­հո­յե­լու փո­խա­րէն թեւ­քե­րը ծա­լած, սե­փա­կան թղթա­պա­նա­կով մխրճո­ւել գոր­ծըն­թաց­նե­րի մէջ: ­Դա ի­րա­կան ազ­գա­յին ու­ժե­րի պար­տա­ւո­րու­թիւնն է, երբ վճռւում են երկ­րի ա­պա­գան կեր­տե­լու խնդիր­նե­րը: Այ­լա­պէս քա­ղա­քա­կան ու­ժը, սե­փա­կան երկ­րում, կա­րող է վե­րա­ծո­ւել կեան­քի ըն­թաց­քին կող­քից հե­տե­ւող ջղագր­գիռ ու մաղ­ձոտ դի­տոր­դի: