­Ա­սա Ջեն­նինգս ա­մե­րի­կա­ցի հե­րոս է, ո­րը փրկել է 250.000 մար­դանց կեանք, Հա­յոց Ցե­ղաս­պա­նու­թեան ժա­մա­նակ։
Չ­նա­յած իր ակ­նա­ծանք ներշն­չող, կեան­քեր փրկող գոր­ծե­րին՝ նրա պատ­մու­թեա­նը պատ­շաճ ճա­նա­չում չի ե­ղել, ոչ միայն ընդ­հան­րա­պէս աշ­խար­հում, այլ նաեւ

Ա.Մ.Ն.ում եւ Հա­յաս­տա­նում:

Ռաուլ Վալ­լեն­բեր­գի ա­նո­ւան մի­ջազ­գա­յին հիմ­նադ­րա­մի խոր­հուր­դը ո­րո­շել է յար­գան­քի տուրք մա­տու­ցա­նել նրա ժա­ռան­գու­թեա­նը՝ մի շարք մի­ջո­ցա­ռում­նե­րի մի­ջո­ցով, ո­րոնք կը ներ­կա­յա­ցո­ւեն հա­սա­րա­կու­թեա­նը մօ­տա­կայ ժա­մա­նա­կա­հա­տո­ւա­ծում։

Ջեն­նինգ­սը մի փոքր քա­ղա­քի ան­կար նա­խա­րար էր՝ ծնուն­դով Նիւ Եոր­քից։ 20րդ դա­րի սկզբում նա աշ­խա­տել է Թուր­քիա­յի Իզ­միր հա­րուստ քա­ղա­քում, որ­պէս YMCAի աշ­խա­տա­կից։

1922 թ. Սեպ­տեմ­բե­րին թրքա­կան ազ­գայ­նա­կան բա­նա­կը մտաւ քա­ղաք՝ բո­լոր քրիս­տո­նեայ բնա­կիչ­նե­րին, հիմ­նա­կա­նում հա­յե­րին եւ յոյ­նե­րին կո­տո­րե­լու նպա­տա­կով։

Սեպ­տեմ­բե­րի 13ին մի հսկա­յա­կան հրդեհ բռնկո­ւեց քա­ղա­քի ծո­վի եր­կայն­քով՝ ծու­ղա­կը գցե­լով բազ­մա­թիւ փախս­տա­կան­նե­րին։ Հա­րիւր հա­զա­րա­ւոր մար­դիկ դա­տա­պար­տո­ւած էին մահուան։ Ն­րան­ցից շա­տե­րը տա­ռա­պում էին ժան­տախ­տից, սո­վից ու ծա­րա­ւից, թրքա­կան պա­շար­ման ժա­մա­նակ։

Տե­ղեակ լի­նե­լով այս վի­ճա­կից՝ Ջեն­նինգ­սը ծո­վեզ­րին գտնո­ւող մի դա­տարկ տան մէջ հիմ­նադ­րեց ա­ռա­ջին բուժ­կէ­տը յղի կա­նանց հա­մար։ Այ­նու­հե­տեւ նա ի­րա­կա­նաց­րեց մի հա­մար­ձակ ու ինք­նա­տիպ փրկա­րա­րա­կան ծրար՝ Ա.Մ.Ն.ի ռազ­մա­ծո­վա­յին ու­ժե­րի նա­ւա­տոր­մի նա­ւե­րի օգ­նու­թեամբ։

Ջեն­նինգ­սի է­վա­կո­ւա­ցիա­յի մի­ջո­ցով Իզ­մի­րէն տար­հա­նո­ւե­ցին եւ տե­ղափոխուե­ցին յու­նա­կան կղզի­ներ, Թե­սա­ղո­նի­կէ ու Փի­րէա 250.000 փախըս­տա­կան­ներ։ Այս բլից (կայ­ծակ­նա­յին) գոր­ծո­ղու­թիւ­նը տե­ւեց ըն­դա­մէ­նը 7 օր՝ հան­դի­պե­լով Թուր­քիա­յի կող­մից նրան ար­տաք­սե­լու սպառ­նա­լիք­նե­րին։ Ն­րա քա­ջու­թիւ­նը եւ խել­քը փրկե­ցին քա­ռորդ մի­լիոն ան­մեղ մարդ­կա­յին կեան­քեր սար­սա­փե­լի մա­հո­ւա­նից։

Ա­սա Ջեն­նինգ­սը ակ­նա­ծա­լի ա­մե­րի­կեան փրկա­րար է, ով ա­րեց ա­մէն ինչ, որ­պէս­զի փրկի բազ­մա­թիւ հա­յե­րի եւ յոյ­նե­րի կեան­քը։ Ն­րա գոր­ծու­նէու­թիւ­նը պէտք է ճա­նա­չո­ւի, որ­պէս­զի աշ­խարհն ի­մա­նայ, որ նրա պէս մար­դիկ ան­տար­բեր չեն ծանր վի­ճա­կում գտնո­ւող այլ մարդ­կա­յին էակ­նե­րի ճա­կա­տագ­րին։

Ն­րա հա­մե­րաշ­խու­թեան ո­գին պէտք է յոյ­սի փա­րոս լի­նի եւ պէտք է մեզ սո­վո­րեց­նի, որ մէկ մար­դը կա­րող է փո­փո­խու­թիւն ա­նել։

Ա­սա Ջեն­նինգ­սի սխրանք­նե­րը յի­շա­տա­կե­լու մա­սին IRWFի ո­րո­շու­մը, Հ.Կ. նե­րի հե­տա­զօ­տա­կան աշ­խա­տանք­նե­րի ար­դիւնքն է, ո­րոնք ուղ­ղո­ւած են գտնե­լու քաջ կա­նանց եւ տղա­մարդ­կանց, ով­քեր ձեռք են մեկ­նել հա­յե­րին՝ ի­րենց տա­ռա­պանք­նե­րի ժա­մա­նակ։

«ՀՈՐԻԶՈՆ»
Թարգ­մա­նեց
ՄԵՐԻ ԱԲՐԱՀԱՄԵԱՆ