Անցեալ շաբաթ խօսք տուած էի՝ այս նամակով անդրադառնալու Հայաստանի մէջ սուրիահայ փախըստականներուն հիմնադրած յաջող գործերուն, բայց քանի որ բազմաթիւ ընթերցողներ՝ գրելով ինծի, կարծիք ուզեցին նոր Սահմանադրութեան հանրաքուէին մասին, ու մանաւանդ՝ քուէարկութենէն ետք ծագած բազմա թիւ վէճերուն շուրջ, որոշեցի ընթացք տալ ընթերցողներու փափաքին։ Թող ներող ըլլան բոլոր անոնք, որոնք այս շաբաթ կ՛ուզէին տեսնել տպաւորութիւններս սուրիահայերու ստեղծած գործերուն վերաբերեալ։ Եկող շաբաթ խոստումս կ՛իրականացնեմ։
Ըսեմ, որ ես ո՛չ դիտորդ էի, ոչ ալ վստահուած անձ, եւ կուսակցութեանս բռնած դիրքորոշումին հաւատարիմ մնալով ու ԱՅՈ՛ քարոզելով հանդերձ, անձնապէս վերապահ կարծիք ունեցած եմ այս ամբողջ գործընթացին հանդէպ։ Իսկ ինչ կը վերաբերի հանրաքուէէն ետք ծայր առած վէճերուն, զեղծարարութեան մասին ամբաստանութիւններուն եւ միջազգային ու տեղական դիտորդներու քննադատական եզրակացութիւններուն, ընդամէնը կ՛ուզեմ յայտնել հետեւեալը.- Այս քուէարկութիւնները ոչինչով կը տարբերէին նախորդ ընտրութեանց քուէարկութիւններէն։
Այստեղ, սակայն, կ՛ուզեմ ձեզի ներկայացնել դաշնակցական ընկերոջս՝ Իւան Արտհալճեանի ֆէյսպուքեան գրառումը, որ լայն տարածում գտաւ Հայաստանի մէջ։ Շնորհակալութիւն Իւանին, որ արտօնեց ինծի իր՝ ինքնին խօսուն, գրառումը ներկայացնելու նաեւ մեր թերթի ընթերցողներուն.
Այո՛, բայց՝ ո՛չ
4/32 ընտրատեղամասում յանձնաժողովը եւ վստահուած անձիք չկարողացանք պաշտպանել 677 Հ.Հ. քաղաքացու իրաւունքը: Ես առաւօտուն քուէարկել եմ «Այո՛», յետոյ գնացել եմ 4/32 ընտրատեղամաս իբրեւ Հ.Յ.Դ.ի վստահուած անձ: Ամբողջ օրը տարեցներ, երիտասարդներ, ընտանիքներ, մասնագէտներ եւ անհատներ մտան ընտրատեղամաս եւ քուէարկեցին: Օրուայ ընթացքին օգնեցի տարեցներին՝ բարձրանալու աստիճաններից, ուղղեցի մարդկանց համապատասխան սեղաններին՝ համաձայն իրենց հասցէներին, շատ անգամ ստուգեցի յանձնաժողովի անդամների գործարքները: Ես տեսայ 90ամեայ վետերան ծերունու աչքերում յոյսի փայլը, զգացի հպարտութիւնը երիտասարդ մայրերի եւ հայրերի՝ իրենց զաւակները գրկած կամ ձեռքերից բռնած ինչպէս էին քուէաթերթիկները գցում արկղում՝ յուսալով աւելի լաւ, կամ՝ չփոխուած Սահմանադրութիւն: Ես հպարտ էի այս գործընթացին մաս կազմելուս: Ժամը 20:00ին դռները փակուեցին, հաշուարկը սկսուեց եւ ապա յանձնաժողովի նախագահը բացաւ 677 քուէաթերթիկներով լեցուն արկղը:
Նախագահը հատիկ-հատիկ բացեց ծրարները, եւ յանձնաժողովի հաստատումով ընդունուեց «Այո՛», «Ո՛չ» կամ անվաւեր քուէն՝ իւրաքանչիւր քուէաթերթիկի համար: Այդ ընթացքին յանձնաժողովի մի անդամ, ուրիշ վստահուած մի անձ եւ ես հաշւում էինք եւ արձանագրում արդիւնքները: Վերջում, ըստ երեք արձանագրութիւններին, երեք քուէի տարբերութեամբ 404 «Ո՛չ», 229 «Այո՛» եւ 31 անվաւեր քուէ հաշուեցինք: Յետոյ, երբ որ յանձնաժողովի անդամները սկսեցին քուէաթերթիկները հաշուել, ինչ որ ձեւով «Ո՛չ» քուէաթերթիկները դարձան 117, «Այո՛» քուէաթերթիկները դարձան 523 եւ 34 հատ էլ անվաւեր:
Նշեմ՝ մի քանի անսովոր կացութիւն.-
1) Ժամը 19:30ին 4 անձիք ներկայացան իբրեւ դիտորդ:
2) Քուէների ծրարները բանալու վերջաւորութեան, նոր ներս մտնող դիտորդներից մէկը խնդրեց ընդմիջում. յանկարծ՝ հրել, հրմշտել, ծեծկռտուք սկսեց չորս նոր ներս մտնող դիտորդների միջեւ: Այն տեւեց մօտաւորապէս 3-4 րոպէ: Բնականաբար, բոլորի ուշադրութիւնը ուղղուած էր չորսին:
3) Բոլոր չորս նոր ներս մտնող դիտորդները միջադէպից յետոյ պատրաստակամօրէն դուրս եկան ընտրատեղամասից:
4) Քուէաթերթիկների հաշուարկից առաջ նախագահը դուրս ելաւ ընտրատեղամասից՝ իր մեքենան «խոդի տալու»:
Ես վստա՛հ եմ, որ քուէաթերթիկները ապօրինի ձեւով փոխուել են եւ 4/32 ընտրատեղամասում քուէարկած բոլոր 677 Հ.Հ. քաղաքացիների սահմանադրական իրաւունքը խախտուել է:
- Ամօ՛թ յանձնաժողովի բոլոր անդամներին եւ վստահուած անձանց (ներառեալ եւս ես), որ չկարողացանք պաշտպանել Հ.Հ. քաղաքացիների 677 ձայները՝ անկախ թէ ի՞նչ են քուէարկել:
- Ամօ՛թ բոլոր անոնց, որ մաս են կազմած խախտման գործընթացին կամ ականատես եղած, սակայն աչք փակած:
- Ամօ՛թ այն ղեկավարութեան, որ ուղղորդել է իր անձնակազմին՝ նախագծելու եւ իրականացնելու նման կազմակերպուած խախտումներ:
– Ամօ՛թ ոեւէ անձի, որ իմանալով թէ խախտումներ կը լինեն, գիտակցաբար հեռացել է եւ մերժել պաշտպանել քաղաքացիների իրաւունքը:
Շնորհակալութիւն ձեզ, 677 Հ.Հ. քաղաքացիներ՝ հաւատալու մեր ժողովըրդավարութեան: Դուք իմ յոյսն էք: Ես շարունակելու եմ պայքարել ձեզ համար»։
Րաֆֆի Տուտագլեան