Թուրքիոյ վերջին ընտրութեանց հիմամբ՝ իրարու հակադիր երեք կուսակցութեանց ցանկերուն մէջ ներառուած երեք հայ թեկնածուներու ընտրութիւնը (պատուաբեր քուէներով) եւ ընդհանրապէս երկրին քաղաքական նոր
խմորումները կը շարունակեն վերլուծման թեմա մնալ հայ թէ միջազգային հրապարակումներու մէջ։ Չտարածուելու համար՝ կարժէ պահ մը կենալ ու խորհրդածել այդ վերլուծումներու միայն մէկ կէտին վրայ։
Երէկուան՝ 23 Յունիսի «Ազդակ» օրաթերթին մէջ կար մէջբերում մը թուրք յայտնի լրագրողի մը մէկ վերլուծումէն, ուր ան առանց բառերը ծամծմելու կը յայտնէ, թէ Թուրքիոյ խորհրդարանական ընտրութիւններուն յաղթեցին ծպտեալ հայերը: Աւելին. ակնարկելով քիւրտամէտ նոր կուսակցութեան (որ 10 առ հարիւրի սահմանը հատելով դարձած է խորհրդարանական խմբակցութիւն եւ այդ պատճառով ալ՝ Թուրքիոյ կառավարման համակարգը նախագահական վարչակարգի վերածելու Էրտողանի փայփայած ծրագիրը գէթ առայժմ ձախողութեան մատնած)՝ անսեթեւեթ կը գրէ .- «... Անձնապէս պիտի յօժարիմ նոյնիսկ, որ անոնք քիւրտական կուսակցութիւն մը ըլլան: Կը բաւէ, որ հայկական կուսակցութիւն մը չըլլան...»:
Մտածենք պահ մը. հակառակ անոր, որ տասնամեակներէ ի վեր, իսկ վերջին շրջանին շեշտուած կերպով, Թուրքիոյ մեծագոյն գլխացաւանքը քիւրտերն են, բայց ահա ... լրագրողը կը նախընտրէ քիւրտականը, «կը բաւէ, որ հայկական կուսակցութիւն չըլլան»: Անշուշտ կայ նաեւ հաւանականութիւնը, որ քիւրտերը, եթէ զրկուին խորհրդարանին մէջ ներկայ ըլլալու իրաւունքէն, իրենց գոյութիւնը պիտի զգացնեն լեռներու վրայ՝ զէն ի ձեռին:
Ամենայնդէպս, առանց փաստի ու տուեալի, միայն ենթադրաբար կարելի է եզրակացնել, որ՝
1. Թուրք վերնախաւը լաւ գիտէ իսլամացած-իսլամացուած կամ քիւրտացած թէ թրքացուած հայերու թուաքանակին ազդեցիկ տարողութիւնը: Քուէ որսալու հաշիւով է, որ կը բացատրուի, թէ ինչո՞ւ ճակատագրական համարուող վերջին ընտրութիւններուն հայ թեկնածուներ ներգրաւուած էին տարբեր կուսակցութեանց ընտրացանկերուն մէջ:
2. Պէտք չէ կասկածիլ, որ թաքնուած հայերու քուէները կեդրոնացած ըլլան հայ թեկնածուներուն վրայ: Թուրքիոյ վերնախաւին համար հաւանական յայտնութիւնը, վստահաբար նաեւ մտահոգիչը եղաւ այն, որ այդ հայերը թերեւս առաջին անգամն ըլլալով եւ ներքին անբացատրելի մղումով «հաւաքաբար» իրենց «ինքնութիւնը» պոռթկացին քուէներու ընդմէջէն:
3. Անոնց հաւաքական յիշողութեան վերականգնումին մէջ անպայման ներազդած պիտի ըլլան Հայոց Ցեղասպանութեան 100ամեակի համահայկական շարժումի արձագանգները:
4. Հինէն, Թուրքիոյ խորքային պետութեան վերնախաւին, այսինքն՝ երկրի իսկական ղեկին գտնուող բարձրաստիճան բանակայիններու ակումբին մղձաւանջը եղած են թաքնուած հայերը: Թուրքիոյ տարածքին որեւէ տեղ ու որեւէ պատճառով տագնա՞պ կայ, համալսարաններու փտածութեան դէմ ուսանողական ըմբոստութի՞ւն կայ, աշխատաւորական ցոյցեր ու խառնակութի՞ւն, - ապա ուրեմն այդ շարժումները ուղղորդող ղեկավար տարրը կասկածի տակ կը դրուի իբրեւ թաքուն հայ, որ Թուրքիոյ շահերուն վնաս պատճառելով վրէժ կը լուծէ: Զգո՜յշ, շա՜տ զգոյշ, որպէսզի թաքնուած հայեր չթափանցեն պետական համակարգի մէջ ու չտիրանան կարեւոր ու բանալի պաշտօններու: Իբրեւ թաքնուած հայ՝ կասկածի տակ են բոլո՛ր անոնք, որոնք բացայայտ կամ թաքուն վնաս կը պատճառեն Թուրքիոյ: Ահա թէ ինչու Օչալան նկատուեցաւ քիւրտացած մը, որ սակայն ծագումով ու ինքնութեամբ հայ է (թաքնուած): Այդ կասկածէն զերծ չմնաց նոյնիսկ նախագահական պաշտօնին վրայ գտնուող նոյնինքն Ապտալլա Կիւլ, Հ.Հ.ի նախագահին հետ իր ունեցած ֆութպոլային քաղաքականութեան պատճառով: Կիւլ դատախազութեան դիմեց ամբաստանողին դէմ, ծագումով հայ մեծ մայր ունեցած ըլլալու արձակուած ցեխը մաքրելու համար («Ժողովրդավար» Թուրքիոյ մէջ ծագումով հայ մեծ մայր ունենալը արատաւոր ըլլալ կը նշանակէ տակաւին):
«Կը բաւէ, որ (քիւրտականի անուան տակ) հայկական (թաքնուած հայերու) կուսակցութիւն մը չըլլան»... կը գրէ թուրք լրագրողը իր վերլուծումին մէջ:
Թաքնուած հայերու ուրուականին հալածախտէն տառապող թուրքին սարսափն է, որ անթաքոյց կը յայտնուի թուրք լրագրողին գրիչով:
Միհրան Քիւրտօղլեան
Աթէնք, 24 Յունիս 2015