­Ար­դէն վերջ­նա­կա­նա­պէս յայտ­նի է, թէ ո՞ր հայ թեկ­նա­ծու­ներն են մաս­նակ­ցե­լու ­Յու­նի­սի 7ին կա­յա­նա­լիք ­Թուր­քիա­յի Ազ­գա­յին ­Մեծ ­Ժո­ղո­վի ընտ­րու­թիւն­նե­րին:
Խորհր­դա­րա­նում տեղ զբա­ղեց­նե­լու հա­մար պայ­քա­րե­լու է 4 հայ թեկ­նա­ծու՝ ­Թուր­քիա­յում գոր­ծող ե­րեք քա­ղա­քա­կան ու­ժե­րից.- 1) Իշ­խա­նա­ւոր՝ չա­փա­ւոր իս­լա­մա­մէտ Ար­դա­րու­թիւն եւ ­Բար­գա­ւա­ճում (Ա.Բ.Կ.), 2) Ընդ­դի­մա­դիր՝ քե­մա­լա­կան ­Ժո­ղովր­դա­յին-­Հան­րա­պե­տա­կան (Ժ.Հ.Կ.) եւ 3) Քր­տա­կան ­Ժո­ղո­վուրդ­նե­րի ­Ժո­ղովր­դա­վա­րա­կան (Ժ.Ժ.Կ.) կու­սակ­ցու­թիւն­նե­րից:

­Թուր­քա­կան քա­ղա­քա­կան դաշ­տում նկա­տե­լի ազ­դե­ցու­թիւն ու­նե­ցող ու­ժե­րից միայն ընդգ­ծո­ւած ազ­գայ­նա­մո­լա­կան Ազ­գայ­նա­կան ­Շար­ժու­մը հայ թեկ­նա­ծու չի ա­ռա­ջադ­րել: ­Հաս­կա­նա­լի պատ­ճառ­նե­րով: Իսկ հա­ւա­նա­կա­նու­թիւ­նը, որ տաս­նա­մեակ­ներ անց ­Թուր­քիա­յի նոր խորհր­դա­րա­նում կը տես­նենք 2 եւ ա­ւե­լի հա­յե­րի, բա­ւա­կան մեծ է: ­Ման­րա­մաս­նե՛նք:

Իշ­խա­նա­ւոր Ար­դա­րու­թիւն եւ ­Բար­գա­ւա­ճում կու­սակ­ցու­թիւ­նը ­Պոլ­սի երկ­րորդ ընտ­րաշր­ջա­նի հա­մար իր հա­մա­մաս­նա­կան ցու­ցա­կում 12րդ ­տեղն է յատ­կաց­րել լրագ­րող, գրող, վեր­լու­ծա­բան ­Մար­գար Ե­սա­յեա­նին, ով յայտ­նի է իր իշ­խա­նա­մէտ կե­ցո­ւած­քով: Ե­սա­յեանն էլ իր մաս­նա­գի­տա­կան գոր­ծու­նէու­թեան ար­դիւն­քում ­Թուր­քիա­յի լայն շրջա­նակ­նե­րի հա­մար ա­մե­նա­ճա­նա­չո­ւածն է հայ թեկ­նա­ծու­նե­րի շրջա­նում, ին­չը նրա օգ­տին խօ­սող գոր­ծօն­նե­րից է: Ե­սա­յեա­նը, ով նախ­կի­նում ե­ղել է նաեւ «­Թա­րաֆ» թեր­թի գլխա­ւոր խմբա­գի­րը, այժմ «Ե­նի ­Շա­ֆաք» թեր­թի սիւ­նա­կա­գիր­նե­րից է, զբաղ­ւում է լրագ­րու­թեամբ:

Ե­թէ հա­յեացք գցենք նա­խորդ` 2011ի ընտ­րու­թիւն­նե­րին, ա­պա կա­րող ենք ար­ձա­նագ­րել, որ ­Պոլ­սի երկ­րորդ ընտ­րա­տա­րած­քից թուր­քա­կան խորհր­դա­րան է ան­ցել Ա.Բ.Կ.ի 15 թեկ­նա­ծու: Այս­պի­սով, նա­խընտ­րա­կան քա­րո­զար­շա­ւի հե­տա­գայ յա­ջող ըն­թաց­քի եւ լուրջ ցնցում­նե­րի բա­ցա­կա­յու­թեան դէպ­քում Ա.Բ.Կ.ն ­կա­րող է կրկնել իր նախ­կին յա­ջո­ղու­թիւ­նը, ին­չի ար­դիւն­քում այս ու­ժը մեճ­լի­սում հայ ներ­կա­յա­ցու­ցիչ կ­՛ու­նե­նայ:

Այս հար­ցում Ա.Բ.Կ.ից փոր­ձում է յետ չմնալ գլխա­ւոր ընդ­դի­մա­դիր ու­ժը: ­Ժո­ղովր­դա­յին-­Հան­րա­պե­տա­կան ­Կու­սակ­ցու­թեան ղե­կա­վար­նե­րը ո­րո­շել են ­Պոլ­սի երկ­րորդ ընտ­րա­տա­րած­քում հա­մա­մաս­նա­կան ցու­ցա­կի ա­ռա­ջին տե­ղը վստա­հել մաս­նա­ւոր մի ըն­կե­րու­թիւ­նում որ­պէս ի­րա­ւա­բան աշ­խա­տող, ազ­գու­թեամբ հայ ­Սե­լի­նա Օ­զու­զուն ­Տո­ղա­նին:

­Հե­տաքրք­րա­կան է, որ մինչ թեկ­նա­ծու­նե­րի ցու­ցա­կը յայ­տա­րա­րե­լը ­Տո­ղա­նի ա­նու­նը ո­րե­ւէ կերպ չէր շրջա­նառ­ւում թուր­քա­կան լրա­տո­ւա­դաշ­տում: ­Խօս­ւում էր եր­կու այլ հայ «թեկ­նա­ծու­թեան թեկ­նա­ծու­նե­րի»՝ ­Թա­լին ­Կա­զե­րի եւ Ա­րե­ւիկ ­Ճե­պե­ճիի մա­սին, ո­րոնք, սա­կայն, վեր­ջում թեկ­նա­ծո­ւի կար­գա­վի­ճակ չստա­ցան, իսկ ­Տո­ղա­նը, ում ա­նու­նը չէր նշւում, ա­ռա­ջադ­րո­ւեց քե­մա­լա­կան կու­սակ­ցու­թեան ցու­ցա­կի ա­ռա­ջին հո­րի­զո­նա­կա­նում, այն էլ` կա­րե­ւո­րա­գոյն շրջա­նում: Այս­պի­սով, ­Տո­ղա­նը, ում ա­մու­սի­նը ­Տին­քի ըն­տա­նի­քի փաս­տա­բանն է, լաւ հնա­րա­ւո­րու­թիւն է ստա­նում շուրջ 55ա­մեայ դա­դա­րից յե­տոյ դառ­նա­լու ­Թուր­քիա­յի խորհր­դա­րան մուտք գոր­ծած հա­յը/հա­յե­րից մէ­կը:

­Հա­մե­մա­տու­թեան հա­մար նշենք, որ նա­խորդ ընտ­րու­թիւն­նե­րում ­Պոլ­սի երկ­րորդ ընտ­րա­տա­րած­քում Ժ.Հ.Կ.ից խորհր­դա­րան է ան­ցել 9 հո­գի, ընդ ո­րում, ցու­ցա­կի ա­ռա­ջին հո­րի­զո­նա­կա­նում ե­ղել է կու­սակ­ցու­թեան նա­խա­գահ ­Քե­մալ ­Քը­լըճ­տա­րօղ­լուն:

Իսկ ա­հա քրտա­կան ­Ժո­ղո­վուրդ­նե­րի ­Ժո­ղովր­դա­վա­րա­կան ­Կու­սակ­ցու­թիւ­նը, ո­րի կազ­մում հա­յե­րը մեծ թիւ են կազ­մում, ա­ռա­ջադ­րել է 2 հայ թեկ­նա­ծու՝ կու­սակ­ցու­թեան կենտ­րո­նա­կան գոր­ծա­դիր խորհր­դի ան­դամ ­Կա­րօ ­Փայ­լա­նին եւ ­Մու­րատ ­Մըհ­չըին: ­Փայ­լան պայ­քա­րե­լու է ­Պոլ­սի եր­րորդ ընտ­րաշր­ջա­նում, ­Մըհ­չը՝ ա­ռա­ջին: ­Փայ­լան հա­մա­մաս­նա­կան ցու­ցա­կի երկ­րորդ տե­ղում է, ­Մըհ­չը՝ 12րդ: ­Փայ­լա­նի բարձր տե­ղը, սա­կայն, դեռ չի ե­րաշ­խա­ւո­րում ան­ցում խորհր­դա­րան, քա­նի որ ոչ-մեծ ընտ­րա­զան­գո­ւած ու­նե­ցող Ժ.Ժ.Կ.ն խն­դիր ու­նի, նախ, յաղ­թա­հա­րել ­Թուր­քիա­յի խորհրդա­րա­նի 10 տո­կո­սա­նոց ան­ցո­ղիկ շե­մը: Եւ միայն այդ շե­մը յաղ­թա­հա­րե­լու եւ ա­ւել ձայ­ներ հա­ւա­քե­լու դէպ­քում ա­ւե­լի յստակ կը լի­նի հայ թեկ­նա­ծո­ւի կար­գա­վի­ճա­կը:

­Նա­խորդ ընտ­րու­թիւն­նե­րին այս ընտ­րաշր­ջա­նից մէկ քիւրտ ան­կախ պատ­գա­մա­ւոր է ընտ­րո­ւել, ո­րը հե­տա­գա­յում դար­ձել է Ժ.Ժ.Կ.ի ան­դամ` դառ­նա­լով այս քա­ղա­քա­կան ու­ժի` այս շրջա­նից միակ ներ­կա­յա­ցու­ցի­չը խորհր­դա­րա­նում: ­Յա­ջող քա­րո­զար­շա­ւը կա­րող է հնա­րա­ւո­րու­թիւն­ներ թող­նել ­Թուր­քիա­յի խորհր­դա­րա­նում 3 տար­բեր ու­ժե­րից 3 հայ պատ­գա­մա­ւոր տես­նե­լու հա­մար:

Այս տե­սան­կիւ­նից ­Մըհ­չըի զբա­ղեցրած տե­ղը կու­սակ­ցու­թեան ցու­ցա­կում թոյլ կը տայ նրան խորհր­դա­րան անց­նել, կա­րե­լի է ա­սել, միայն հրաշ­քի դէպ­քում: ­Մըհ­չըի ընտ­րա­տա­րած­քից քրտա­կան կու­սակ­ցու­թիւ­նը խորհր­դա­րա­նում միայն մէկ պատ­գա­մա­ւոր ու­նի: Այս­պի­սով, կա­րող ենք փաս­տել, որ բո­լոր հայ թեկ­նա­ծու­ներն էլ պայ­քա­րե­լու են ­Պոլ­սում` ընդ ո­րում, ­Պոլ­սի բո­լոր ե­րեք ընտ­րաշր­ջան­նե­րում:

Երկ­րորդ ընտ­րա­տա­րած­քում ներ­կա­յա­ցո­ւած են Ա.Բ.Կ.ի եւ Ժ.Հ.Կ.ի հայ թեկ­նա­ծու­նե­րը, ին­չը նշա­նա­կում է, որ նրանք մի­մեանց հետ մրցե­լու են նաեւ հայ հա­մայն­քի ձայ­նե­րի հա­մար, իսկ ա­ռա­ջին եւ եր­րորդ ընտ­րա­տա­րածք­նե­րում, որ­տեղ եւս հա­յեր են բնակ­ւում, պայ­քա­րե­լու են Ժ.Ժ.Կ.ի թեկ­նա­ծու­նե­րը: Այ­նո­ւա­մե­նայ­նիւ, պէտք է փաս­տել, որ 14 մի­լիո­նից ա­ւել բնակ­չու­թիւն ու­նե­ցող ­Պոլ­սում ապ­րող 50-60 հա­զար հա­յի ձայ­նը, կա­րե­ւոր լի­նե­լով հան­դերձ, ո­րո­շիչ չի լի­նե­լու:

Այս­պի­սով, ­Թուր­քիա­յի 25րդ ­խորհըր­դա­րա­նում կա­րող ենք տես­նել մէ­կից ա­ւե­լի հայ պատ­գա­մա­ւոր­նե­րի: Ի հար­կէ, հայ պատ­գա­մա­ւոր­նե­րը թուր­քա­կան ի­րա­կա­նու­թեան պայ­ման­նե­րում չեն կա­րող ընդգ­ծո­ւած հա­յա­մէտ/հա­յան­պաստ քա­ղա­քա­կա­նու­թիւն վա­րել, սա­կայն, այ­նո­ւա­մե­նայ­նիւ, պատ­գա­մա­ւո­րա­կան լիա­զօ­րու­թիւ­նը կա­րե­լի է ներ­կա­յիս ­Թուր­քիա­յում բնա­կո­ւող հա­յե­րի ո­րոշ խնդիր­նե­րը լու­ծե­լուն ծա­ռա­յեց­նել:

­Խորհր­դա­րա­նում հայ պատ­գա­մա­ւոր/պատ­գա­մա­ւոր­ներ ու­նե­նա­լը թուր­քա­կան պե­տու­թիւ­նը եւս կա­րող է ի շահ ի­րեն ծա­ռա­յեց­նել՝ մի­ջազ­գա­յին հան­րու­թեանն ու կա­ռոյց­նե­րին ցոյց տա­լու, որ երկ­րում դրա­կան փո­փո­խու­թիւն­նե­րը շա­րու­նակ­ւում են, ին­չի ար­դիւն­քում տաս­նա­մեակ­ներ անց հա­յե­րը կրկին կա­րող են տեղ զբա­ղեց­նել թուր­քա­կան խորհր­դա­րա­նում:

Իսկ ­Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նու­թեան 100րդ ­տա­րե­լի­ցի պա­րու­նա­կում ­Թուր­քիան էլ ա­ւե­լի ընդգ­ծո­ւած շեշ­տադ­րում­ներ կա­րող է ա­նել եւ իր քա­րոզ­չա­կան ու դի­ւա­նա­գի­տա­կան քայ­լե­րը կա­ռու­ցել նաեւ հայ հնա­րա­ւոր պատ­գա­մա­ւոր­նե­րի շուրջ:

Յ. Գ.- ­Միեւ­նոյն ժա­մա­նակ, թուր­քա­կան իշ­խա­նու­թիւն­նե­րը, Ե­սա­յեա­նին ­Թուր­քիա­յի խորհր­դա­րա­նում պատ­գա­մա­ւո­րա­կան ա­թոռ յատ­կաց­նե­լով, կա­րող են լրաց­նել ի­րենց՝ հայ­կա­կան հար­ցում որ­դեգ­րած քա­ղա­քա­կա­նու­թեան այն բա­ցը, ինչն ա­ռաջ ե­կաւ մինչ վեր­ջերս ­Թուր­քիա­յի վար­չա­պե­տի գլխա­ւոր խորհր­դա­կա­նի պաշ­տօ­նը զբա­ղեց­րած Է­թիեն ­Մահ­չու­փեա­նի գայ­թակ­ղու­թեան պատ­ճա­ռած հե­ռա­ցու­մից յե­տոյ:

ԳԷՈՐԳ ՊԵՏՐՈՍԵԱՆ
թրքա­գէտ
«­Թուր­քա­գի­տա­կան ­Պոր­տալ»