­«­Մեր թեր­թի պատ­մու­թիւ­նը, ա­նոր սիւ­նը, հա­յե­րէն է­ջե­րու խմբա­գի­րը եւ մեր ա­մէն ին­չը` Սար­գիս Սե­րո­բեա­նը, մեզ­մէ հե­ռա­ցաւ Շա­բաթ ե­րե­կո­յեան` Մարտ 28-ին»: Այս­պի­սին էր «Ա­կօս»-ի Մարտ 29-ի խո­րա­գի­

րը:

Սար­գիս Սե­րո­բեան ծնած է 1935-ին: Ա­նոր ըն­տա­նի­քը Ցե­ղաս­պա­նու­թեան զոհ չէ դար­ձած սոսկ պա­տա­բա­հար: «Ին­ծի հե­քիաթ չէին պատ­մեր: Այն հե­քիա­թը, որ կը պատ­մէին ին­ծի, ճամ­բոր­դու­թիւն մըն էր, որ սկսած էր Սեւ ծո­վու ա­փե­րէն, շա­րու­նա­կո­ւած Ակ­նի մէջ եւ կանգ ա­ռած է Մա­լա­թիոյ որ­բա­նոց­նե­րէն մէ­կուն մէջ: Ա­տի­կա մօրս, տա­տի­կիս, մօ­րա­քոյր­նե­րուս ու քե­ռիիս ան­ցած ճամ­բան էր: Այդ մա­սին ին­ծի միշտ պատ­մած են: Գի­շե­րը հան­գիստ քնա­նա­լու հա­մար չեն եր­գած, ա­տոր փո­խա­րէն մայրս ու տատս այս պատ­մու­թիւն­նե­րը պատ­մած են: Յե­տոյ ու­րիշ երկ­րի մը մէջ քե­ռիս գտայ:

Ան ալ ին­ծի նոյն հե­քիա­թը պատ­մեց: Ես չեմ ու­զեր ձե­զի պատ­մել այդ հեքիա­թը, չեմ ու­զեր ձեզ տխրեց­նել: Իս­կա­պէս վշտա­լի պատ­մու­թիւն է»:
պոլ­սե­ցի Սա­րին Քորք­մա­զը իր ֆէյս­պու­քեան է­ջին մէջ տե­ղադ­րած է Սե­րո­բեա­նի ըն­տա­նի­քին պատ­մու­թիւ­նը, որ Սի­վիլ­նէ­թը կրճա­տում­նե­րով կը թարգ­մա­նէ:
Ա­նոնց ըն­տա­նի­քի պատ­մու­թիւ­նը կը սկսի 1900-ա­կան­նե­րու սկզբնե­րէն` Կիւ­մուշ­հա­նէի մէջ: Սար­գիս Սե­րո­բեա­նի մօ­րա­կան պա­պը` Պա­րա­նոկ Ա­ւե­տի­սեա­նը, ռազ­մա­կան բժիշկ էր: Տա­տի­կի ա­նու­նը Զա­րու­հի էր, ան մա­նուկ հա­սա­կին յու­նա­կան դպրոց գա­ցած է: Ա­նոնք ա­մուս­նա­ցած էին 1899-ին: 1900-ին ծնած է Սարգ­սի քե­ռին, իսկ 1908-ին` մայ­րը: 1915-ին, երբ սկսած է «տե­ղա­հա­նու­թիւ­նը», նա­հան­գա­պե­տի հրա­մա­նով կը սպան­նո­ւի Պա­րա­նոկ Ա­ւե­տի­սեա­նը: Սարգ­սի տա­տի­կին` Զա­րու­հին, որ­դիին եւ եր­կու դուս­տե­րուն հետ կ­՛աք­սո­րեն:
Երբ հա­յե­րու քա­րա­ւա­նով Ակ­նէն Սու­րիա կ­՛ու­ղե­ւո­րէին` Զա­րու­հին իր ա­մե­նա­փոքր աղ­ջի­կը կը ձգէ տե­ղա­ցի­նե­րէն մէ­կուն քով:

Ճա­նա­պար­հին Զա­րու­հին յու­նա­րէն կը խօ­սի, ոս­տի­կան­նե­րը կ­՛ը­սեն` ա­պա­ցու­ցէք, որ յոյն էք, ձե­զի ա­զատ կ’ար­ձա­կենք: Հե­ռա­գիր կ­՛ու­ղար­կեն Կիւ­մուշ­հա­նէ, բայց պա­տաս­խան չի գար: Այդ ըն­թաց­քին քա­րա­ւա­նը կը շա­րու­նա­կէ իր ճա­նա­պար­հը, իսկ Ա­ւե­տի­սեան­նե­րու ըն­տա­նի­քը կը մնայ Ակն: Յե­տոյ կու գայ հե­ռա­գիր մը, որ կ­՛ը­սէ, որ Ա­ւե­տի­սեան­նե­րը յոյն են:

Ան­գամ մը, ըն­տա­նիք­նե­րով Կիւ­մուշ­հա­նէ հա­ւա­քո­ւած ժա­մա­նակ, երբ տե­ղի ե­րե­ւե­լի­նե­րը հար­ցու­ցած են Պա­րո­նակ Ա­ւե­տի­սեա­նին` ձեր կին յո՞յն է, բժիշ­կը կա­տա­կով պա­տաս­խա­նած է` ա­յո, յոյն է: Եւ կա­տա­կով ը­սո­ւած այս ար­տա­յայ­տու­թիւ­նը յե­տա­գա­յին ա­նոր ըն­տա­նի­քի փրկու­թեան ա­ռիթ կը հան­դի­սա­նայ:
Ա­նոնք կը մնան Ակն` ծա­ռե­րուն տակ, կը սնո­ւին աք­սո­րո­ւած հայ ըն­տա­նիք­նե­րու տու­նե­րուն մէջ մնա­ցած ու­տե­լի­քով:
Այ­նու­հե­տեւ Զա­րու­հին իր ե­րե­խա­նե­րուն հետ կը տե­ղա­ւո­րո­ւի Մա­լա­թիոյ ա­մե­րի­կեան որ­բա­նո­ցը, աղ­ջի­կը` Սար­գի­սին մայ­րը, 7 տա­րե­կան էր, որ­դին` Սարգ­սի քե­ռին, 16:

Ան կ­՛ը­սէ` ին­ծի որ­բա­նոց չեն վերց­ներ ու կը հե­ռա­նայ, եւ ա­տի­կա կ­՛ըլ­լայ Զա­րու­հիին եւ որ­դիին վեր­ջին հան­դի­պու­մը:
Որ­բա­նո­ցէն ետք Սար­գի­սին ըն­տա­նի­քը կը հաս­նի Ս­թամ­պուլ, մայ­րը կ­՛ա­մուս­նա­նայ սե­բաս­տա­ցի հա­յու մը հետ: Շատ կը փնտռէ իր փոքր աղ­ջի­կը, ձայ­նաս­փիւ­ռով յայ­տա­րա­րու­թիւն­ներ կու տայ, սա­կայն այդ­պէս ալ չի գտներ:

Սար­գիս Սե­րո­բեա­նի քե­ռին, որ ըն­տա­նի­քէն բա­ժա­նո­ւած էր Մա­լա­թիոյ մէջ, զի­նո­ւո­րա­կան հա­գուստ կը հագ­նի, կը հաս­նի Տ­րա­պի­զոն, այն­տե­ղէն նա­ւով կը փախ­չի Ս­թամ­պուլ, յե­տոյ կ­՛եր­թայ Յու­նաս­տան ու այն­տե­ղէն` Հա­յաս­տան: Սար­գիս Սե­րո­բեա­նը տա­րի­ներ ետք կու գայ Հա­յաս­տան եւ կը հան­դի­պի իր քե­ռիին:

Սար­գիս Սե­րո­բեա­նի կեան­քի ու­շագ­րաւ դրո­ւագ­նե­րէն մէկն այն է, որ դի­մած է խորհր­դա­յին իշ­խա­նու­թեան` Հա­յաս­տա­նի մէջ բնա­կու­թիւն հաս­տա­տե­լու նպա­տա­կով, սա­կայն մեր­ժում ստա­ցած է: Յե­տա­գա­յին ան իր կեան­քը նո­ւի­րած է Ա­րեւմ­տեան Հա­յաս­տա­նի ու­սում­նա­սի­րու­թեան: Զի­նո­ւո­րա­կան ծա­ռա­յու­թեան բե­րու­մով ե­ղած է պատ­մա­կան Հա­յաս­տա­նի շատ շրջան­նե­րու մէջ` Սե­բաս­տիոյ, Էրզ­րու­մի, Երզն­կա­յի:

Շ­նորհք պատ­րիար­քի օ­րօք մաս­նակ­ցած է պատ­մա­կան Հա­յաս­տա­նի տար­բեր շրջա­նե­րու մէջ ապ­րող հա­յե­րը Կ. Պո­լիս բե­րե­լու գոր­ծին: Այդ ժա­մա­նակ ալ ծա­նօ­թա­ցած է Հ­րանդ Տին­քի հետ, իսկ ար­դէն 1996-ին Տին­քի ա­ռա­ջար­կով դար­ձած է «Ա­կօս» երկ­լե­զու թեր­թի հա­յե­րէն բաժ­նի խմբա­գի­րը:

Շա­տեր կը դի­մէին Սար­գիս Սե­րո­բեա­նին ի­րենց Ա­րեւմ­տեան Հա­յաս­տան ու­ղեկ­ցե­լու հա­մար. այդ գոր­ծը ան կ­՛ը­նէր սի­րով եւ ան­շա­հախն­դիր: «Ա­կօս»-ի է­ջե­րուն մէջ ան մեծ տեղ կու տար հայ­րե­նա­ճա­նա­չու­թեան գոր­ծին: Թեր­թի «­Հայ­րե­նա­գի­տու­թիւն-հայ­րե­նա­սի­րու­թիւն» բաժ­նին մէջ ա­նոր վեր­ջին յօ­դո­ւած­ներն էին «­Տիգ­րա­նա­կերտն ու Մա­նա­նան», «Արծ­րու­նեաց Աղ­թա­մա­րը»: