­Հա­յաս­տա­նի ­Հան­րա­պե­տա­կան ­Կու­սակ­ցու­թեան (Հ.Հ.Կ.) քա­ղա­քա­կան խորհր­դի նիս­տում Հ.Հ. նա­խա­գահ ­Սերժ ­Սարգ­սեա­նի ե­լոյ­թը, որն ամ­բող­ջու­թեամբ վե­րա­բե­րում էր ­Բար­գա­ւաճ ­Հա­յաս­տան ­Կու­սակ­ցու­թեան (Բ.Հ.Կ.) նա­խա­ գահ ­Գա­գիկ ­Ծա­ռու­կեա­նին, այլ կերպ, քան վեր­ջի­նիս կող­մից նա­խա­գա­հին նե­տո­ւած ձեռ­նո­ցը վերց­նե­լու եւ Բ.Հ.Կ. ղե­կա­վա­րի «դէմ­քին նե­տե­լու» քայլ, դժո­ւար է ո­րա­կել: ­Հա­յաս­տա­նում այ­լեւս նոր, խիստ ան­կան­խա­տե­սե­լի ել­քով յղի քա­ղա­քա­կան ի­րա­վի­ճակ է:

ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ, ԹԷ ԻՐԱՒԱԿԱՆ ՀԵՏԱՊՆԴՈՒՄ

Սերժ ­Սարգ­սեա­նը պա­տե­րազմ յայ­տա­րա­րեց ան­ձամբ ­Գա­գիկ ­Ծա­ռու­կեա­նին դէմ՝ նշե­լով, որ նա չա­րիք է երկ­րի, քա­ղա­քա­կան դաշ­տի հա­մար, իսկ չա­րի­քից, ինչ­պէս յայտ­նի է, փոր­ձում են ա­զա­տո­ւել, որ­քան հնա­րա­ւոր է շուտ: Եւ ա­զա­տո­ւե­լու հա­մար ­Սերժ ­Սարգ­սեանն ընտ­րեց ա­մե­նա­կարճ եւ հա­տու ճա­նա­պար­հը՝ քրէա­կան եւ տնտե­սա­կան հե­տապն­դում սկսե­լը: ­Նա ­Ծա­ռու­կեա­նին ա­զա­տեց Հ.Հ. Ազ­գա­յին Անվ­տան­գու­թեան ­Խորհր­դի ան­դա­մի կար­գա­վի­ճա­կից, Ա.Ժ. նա­խա­գա­հին եւ Հ.Հ.Կ. խմբակ­ցու­թեա­նը հրա­հան­գեց բա­ցա­կա­յու­թիւն­նե­րի հի­ման վրայ սկսել ­Ծա­ռու­կեա­նին պատ­գա­մա­ւո­րա­կան ման­դա­տից (լիա­զօ­րու­թիւ­նից) զրկե­լու գոր­ծըն­թա­ցը, վար­չա­պե­տին յանձ­նա­րա­րեց փաս­տա­ցի տո­տալ (հա­մընդ­հա­նուր) ստու­գում­ներ սկսել ­Ծա­ռու­կեա­նին պատ­կա­նող բիզ­նես­նե­րում (գոր­ծա­րա­րու­թեանց մէջ), նաեւ՝ իր կող­մից հրա­ւի­րո­ւող Ա.Ա.Խ.ի նիս­տի շրջա­նա­կում կը հրա­հան­գի ու­սում­նա­սի­րել ­Ծա­ռու­կեա­նի կող­մից «քրէա­կան յան­ցա­գոր­ծու­թիւն­նե­րը պրո­ֆե­սիո­նալ (ար­հես­տա­վարժ) կեր­պով քո­ղար­կե­լու մե­խա­նիզմ (մե­քե­նա­կա­նու­թիւն) հիմ­նե­լու մա­սին չստու­գո­ւած լու­րե­րը»: ­Սա նշա­նա­կում է, որ բա­ցո­ւե­լու են թղթա­պա­նակ­նե­րը, «գզրոց­նե­րից» հա­նո­ւե­լու են կոմպ­րո­մա­տա­յին (վար­կա­բե­կիչ՝ ի հար­կին օգ­տա­գոր­ծո­ւող - Խմբ.) նշա­նա­կու­թեան գոր­ծեր, եւ պայ­քա­րը ­Ծա­ռու­կեա­նի դէմ լի­նե­լու է ոչ այն­քան քա­ղա­քա­կան, որ­քան ի­րա­ւա­կան հար­թու­թեան վրայ:

ԹԻՐԱԽՈՒՄ ՔՈՉԱՐԵԱ՞ՆՆ Է, ԾԱՌՈՒԿԵԱ՞ՆԸ, ԹԷ՞ Բ.Հ.Կ.Ն

Ե­թէ խնդի­րը ­Քո­չա­րեան-­Սարգ­սեան սրո­ւող դի­մա­կա­յու­թիւնն է, ա­պա պէտք է են­թադ­րել, որ թի­րա­խում ոչ թէ զուտ ան­ձամբ ­Ծա­ռու­կեանն է, ինչ­պէս ներ­կա­յաց­ւում է, այլ Բ.Հ.Կ.ն՝ ամ­բող­ջու­թեամբ: Որ ա­ռանց­քում կա­րող է Բ.Հ.Կ.ն «պայ­թեց­նե­լու» սցե­նա­րը (բե­մագ­րու­թիւ­նը) լի­նել, վկա­յում է այն հան­գա­ման­քը, որ նա­խա­գա­հը, ընտ­րե­լով հան­դերձ ա­րագ եւ միան­գա­մից գոր­ծե­լու, այս­պէս կո­չո­ւած՝ «բլից քրիգ»ի (blitz krieg - ա­րագ հա­րո­ւա­ծի – խմբ.) մար­տա­վա­րու­թիւ­նը, նախ՝ յայ­տա­րա­րում է իր ա­նե­լիք­նե­րի մա­սին, ա­պա՝ նոր, փաս­տօ­րէն, անդ­րա­դառ­նում դրանց ի­րա­գործ­մա­նը: Այս­պի­սի մօ­տե­ցու­մը կա­րող է տրա­մա­բա­նա­կան լի­նել միայն այն դէպ­քում, ե­թէ նպա­տա­կը «հա­կա­ռա­կորդ»ի ճամ­բա­րում խու­ճա­պի եւ դա­սալ­քու­թեան սեր­մեր ցա­նելն է, ո­րը կոնկ­րետ )ո­րո­շա­կի) այս դէպ­քում դրսե­ւոր­ւում է ­Ծա­ռու­կեա­նին շրջա­պա­տող գոր­ծա­րար շրջա­նակ­նե­րին կողմ­նո­րո­շո­ւե­լու եւ «ռա­ցիո­նալ» (բա­նա­կան) ընտ­րու­թիւն կա­տա­րե­լու ժա­մա­նակ տա­լու մի­ջո­ցով: ­Նա­խա­գահն իր ե­լոյ­թում պա­տա­հա­կան չի նշում, թէ Բ.Հ.Կ.ում կան ու­ժեր եւ ան­հատ­ներ, ո­րոնց հետ կա­րող են աշ­խա­տել, ին­չը բաց ակ­նարկ է առ այն, որ ե­թէ Բ.Հ.Կ.ում ծո­ւա­րած բիզ­նես­մեն­ներն (գոր­ծա­րար­ներն) ու կի­սաօ­լի­գար­խիկ (կի­սա­սա­կա­ւա­պե­տա­կան) շրջա­նակ­նե­րը չեն ցան­կա­նում խոր­տա­կո­ւել տոր­պե­դա­հա­րո­ւող (torbedo, ար­կա­հա­րո­ւող - Խմբ.) ծա­ռու­կեա­նա­կան նա­ւի կա­ռա­մա­տոյ­ցին, ա­պա ճիշ­դը խոր­տա­կո­ւող նա­ւը լքելն է: ­Սա կա­րող է Բ.Հ.Կ.ից առ­նէ­տա­վազ­քի տե­ղիք տալ, պա­ռակ­տում ա­ռա­ջաց­նել ­Ծա­ռու­կեա­նի թի­կուն­քում:

­Թէեւ մի կող­մից սա հնա­րա­ւո­րու­թիւն է Բ.Հ.Կ. ղե­կա­վա­րի հա­մար՝ թի­մը (խմբա­կազ­մը) անվս­տա­հե­լի­նե­րից ա­զա­տե­լու եւ կու­սակ­ցու­թիւ­նը քա­ղա­քա­կան օր­գա­նիզմ (կեն­սա­մար­մին) դարձ­նե­լու ա­ռու­մով, սա­կայն նաեւ շատ լուրջ ռե­սուր­սի (աղ­բիւ­րի) կո­րուստ կը լի­նի, ե­թէ, ի հար­կէ, դրա անհ­րա­ժեշ­տու­թիւ­նը ­Ծա­ռու­կեանն առ­հա­սա­րակ ու­նե­նայ՝ հա­շո­ւի առ­նե­լով, որ այդ ըն­թաց­քում կա­րող է նաեւ ձեր­բա­կա­լո­ւել: Ն­ման սցե­նա­րը (բե­մագ­րու­թիւ­նը) կը կան­խո­րո­շի այ­լընտ­րան­քի խաղն առ­հա­սա­րակ կամ այն կը տե­ղա­փո­խի ո­րա­կա­պէս նոր հար­թու­թիւն՝ հա­շո­ւի առ­նե­լով, որ Բ.Հ.Կ.ին շրջա­պա­տող ու­ժե­րը, յատ­կա­պէս՝ ­Հայ Ազ­գա­յին ­Կոնգ­րէսն (Հ.Ա.Կ.) ու «­Ժա­ռան­գու­թիւ­նը» (վեր­ջինս՝ մա­սամբ) կը ձգտեն այդ դէպ­քում ­Ծա­ռու­կեա­նից քա­ղա­քա­կան հա­լա­ծեա­լի կեր­պար ձե­ւա­ւո­րել եւ դա դարձ­նել պայ­քա­րի լէյտ­մո­տիվ (leitmotif - կրկնո­ւող հիմ­նա­կան միտք): Որ­պէս­զի իշ­խա­նու­թիւ­նը դա թոյլ չտայ, պէտք է ­Ծա­ռու­կեա­նի դէմ հար­կե­րից խու­սա­փե­լու, քրէա­կան յան­ցա­գոր­ծու­թիւն­ներ կա­տա­րե­լու այն­պի­սի ան­հեր­քե­լի փաս­տեր ներ­կա­յաց­նել, ո­րոնք անհ­նա­րին կը դարձ­նեն նրա կող­քին կանգ­նե­լու՝ ան­գամ տե­սա­կան հնա­րա­ւո­րու­թիւ­նը:

­Միւս կող­մից՝ չի կա­րե­լի բա­ցա­ռել նաեւ, որ խնդի­րը ոչ թէ Բ.Հ.Կ.ից, այլ ան­ձամբ ­Ծա­ռու­կեա­նից ա­զա­տո­ւե­լու մէջ է: Այ­նո­ւա­մե­նայ­նիւ, թէ՛ ­Սերժ ­Սարգ­սեա­նը եւ թէ Հ.Հ.Կ.ն ­խօ­սում են ոչ թէ Բ.Հ.Կ.ի, այլ հէնց ­Ծա­ռու­կեա­նի՝ չա­րիք լի­նե­լու եւ քա­ղա­քա­կա­նու­թիւ­նը նրա­նից ա­զա­տե­լու մա­սին: ­Սերժ ­Սարգ­սեա­նի այն յայ­տա­րա­րու­թիւն­նե­րը, թէ փաս­տա­ցի ինքն է հան­դի­սա­ցել ­Ծա­ռու­կեա­նի հո­վա­նա­ւո­րը, նրան «ա­ճեց­նո­ղը», նրա կապ­րիզ­նե­րը (քմա­հա­ճու­թիւն­նե­րը) համ­բե­րա­տար տա­նո­ղը, խօ­սում է այն մա­սին, որ ­Ծա­ռու­կեա­նի վեր­ջին գոր­ծո­ղու­թիւն­նե­րի ու յայ­տա­րա­րու­թիւն­նե­րի տակ տես­նում է իշ­խա­նու­թեան եւ ան­ձամբ իր վե­րահս­կո­ղու­թիւ­նից դուրս գա­լու, ա­ւե­լին՝ ար­դէն իր դիր­քե­րին սպառ­նա­լիք դառ­նա­լու մի­տում ու փոր­ձում է, պո­կե­լով Բ.Հ.Կ.ի գլու­խը, վե­րաց­նե­լով իր հա­մար այդ պո­տեն­ցիալ (հա­ւա­նա­կան, նե­րուժ) վտան­գա­ւոր է­լե­մեն­տը (տար­րը), չա­փա­ւո­րել Բ.Հ.Կ.ի յա­ւակ­նու­թիւն­նե­րը՝ նրան դի­տար­կե­լով որ­պէս ու­ժեղ, բայց կա­ռա­վա­րե­լի ընդ­դի­մու­թիւն: Այս դէպ­քում հա­րո­ւա­ծը կը հաս­ցո­ւի Բ.Հ.Կ.ի քա­ղա­քա­կան կամ ար­մա­տա­կան թե­ւին, ին­չը նշա­նա­կում է, որ իշ­խա­նու­թիւ­նը շա­հագրգ­ռո­ւած չի լի­նի այն­տե­ղից լուրջ ար­տա­հոս­քով:

ԻՆՉՈ՞Ւ ԱՊՐԻԼԻ 24ԻՑ ԱՌԱՋ

Ծա­ռու­կեա­նին «նո­ւի­րո­ւած» ­Սերժ ­Սարգ­սեա­նի ե­լոյ­թը բազ­մա­թիւ հար­ցեր է ա­ռա­ջաց­րել, նաեւ՝ թէ ին­չո՞ւ հի­մա, ին­չո՞ւ նման կտրուկ գոր­ծո­ղու­թիւն­նե­րի անց­նե­լու հա­մար ընտ­րո­ւեց հէնց այս պա­հը: Դ­ժո­ւար է հա­ւա­տալ, որ դա պայ­մա­նա­ւո­րո­ւած էր զուտ ­Փետ­րո­ւա­րի 5ին ­Ծա­ռու­կեա­նի ե­լոյթն այդ­քան ծանր տա­նե­լու հան­գա­ման­քով: Առ­ջե­ւում Ապ­րի­լի 24ն­ է եւ դա պէտք է, որ լրջա­գոյն զսպող հան­գա­մանք լի­նէր, մա­նա­ւանդ, որ ­Ծա­ռու­կեա­նը ոչ մի ակ­նարկ չէր ա­րել մինչ այդ ինչ որ շրջա­դար­ձա­յին գոր­ծըն­թաց­ներ սկսե­լու մա­սին: Ե­թէ, այդ­քա­նով հան­դերձ, ­Սերժ ­Սարգ­սեա­նը սպա­սել չի ցան­կա­նում եւ դի­մում է մի քայ­լի, որն, ըստ էու­թեան, նշա­նա­կում է գնալ «վա բանկ» (va bang) եւ ներ-քա­ղա­քա­կան ի­րա­վի­ճա­կի հնա­րա­ւոր սուր ա­պա­կա­յու­նաց­ման՝ բա­խում­նե­րի միան­գա­մայն հնա­րա­ւոր հե­ռան­կա­րով, նշա­նա­կում է դրա հա­մար ու­նի ա­ռա­ւել քան լուրջ պատ­ճառ­ներ: Ո­րո՞նք են դրանք, թե­րեւս պարզ կը լի­նի ա­ռա­ջի­կա­յում:

Ի հար­կէ, կա­րե­լի է ­Սերժ ­Սարգ­սեա­նի ե­լոյ­թում տես­նել ­Ծա­ռու­կեա­նին անձ­նա­ւո­րե­լու ընդգ­ծո­ւած մի­տում: ­Մա­նա­ւանդ՝ այն ա­ռու­մով, որ նրան ուղ­ղո­ւած ո­րոշ ո­րա­կում­ներ ու գնա­հա­տա­կան­ներ հան­գիստ կա­րող էր տալ նաեւ իր թի­մա­կից­նե­րից (խմբըն­կեր­նե­րից) շա­տե­րին: ­Գո­նէ քա­ղա­քա­կա­նու­թիւնն ա­պա­քա­ղա­քա­կան տար­րե­րից մաք­րե­լու մտադ­րու­թեան մա­սով թե­րեւս նաեւ Հ.Հ.Կ.ի ներ­սը նա­յե­լու եւ այն­տեղ եւս վե­րա­նա­յում­ներ կա­տա­րե­լու անհ­րա­ժեշ­տու­թիւն կայ, ո­րը չա­նե­լու դէպ­քում ոչ-օբ­յեկ­տիւ (ոչ-ա­ռար­կա­յա­կան) գտնո­ւե­լու հետ կա­պո­ւած հար­ցե­րը կա­րող են մնալ Հ.Հ.Կ.ի կո­կոր­դում եւ լայն հա­սա­րա­կու­թեա­նը թոյլ տալ մտա­ծել, թէ այս ա­մէնն ըն­դա­մէ­նը ուղ­ղո­ւած է ու­ժեղ մրցակ­ցից ա­զա­տո­ւե­լուն:

­Պէտք է, ի վեր­ջոյ, հաս­կա­նալ՝ սկզբուն­քը «­Ծա­ռու­կեա՞ն չա­րի­քից» ա­զա­տո­ւելն է, թէ՞ առ­հա­սա­րակ քա­ղա­քա­կա­նու­թիւ­նից «հա­րուստ տգի­տու­թիւ­նը» վե­րաց­նե­լը կամ բո­լոր քրէա­կան ու տնտե­սա­կան յան­ցա­գործ­նե­րին բա­ցա­յայ­տե­լը՝ ան­կախ կու­սակ­ցա­կան պատ­կա­նե­լու­թիւ­նից: ­Հե­տե­ւա­բար, պէտք է յու­սալ, որ սրա­նով սկսւում է վե­րար­ժե­ւոր­ման շատ ա­ւե­լի մասշ­տա­բա­յին (տա­րո­ղու­նակ) մի պրո­ցես (գոր­ծըն­թաց)՝ դուրս զուտ հա­կա­ծա­ռու­կեա­նա­կա­նու­թեան նեղ սահ­ման­նե­րից:

Յ.Գ.- Այս ա­մէ­նում խիստ հե­տաքրք­րա­կան է դառ­նում նաեւ վար­չա­պետ ­Յո­վիկ Աբ­րա­հա­մեա­նի գոր­ծօ­նը: ­Նա­խա­գա­հը նրան հեր­թա­կան փոր­ձու­թեանն է են­թար­կում՝ հէնց նրան յանձ­նա­րա­րե­լով գտնել իր խնա­մու կող­մից հար­կա­յին պար­տա­ւո­րու­թիւն­նե­րից խու­սա­փե­լու կոնկ­րետ (շօ­շա­փե­լի) փաս­տեր եւ ներ­կա­յաց­նել: ­Սերժ ­Սարգ­սեա­նը Աբ­րա­հա­մեա­նին հա­նում է ­Ծա­ռու­կեա­նի դէմ՝ նրան կանգ­նեց­նե­լով կոնկ­րետ (ո­րո­շա­կի) ընտ­րու­թիւն կա­տա­րե­լու խնդրի առ­ջեւ - հրա­ժա­րա­կան կամ ­Ծա­ռու­կեա­նից «հրա­ժա­րում»: Աբ­րա­հա­մեա­նը, կար­ծես, կա­տա­րել է ընտ­րու­թիւ­նը՝ ­Փետ­րո­ւա­րի 9ին ­Ծա­ռու­կեա­նին ուղ­ղո­ւած սթա­փու­թեան եւ կու­սակ­ցու­թեա­նը սան­ձե­լու յայտ­նի կո­չով, ո­րով ա­ռա­ջին հեր­թին հա­ւաս­տեց հա­ւա­տար­մու­թիւ­նը նա­խա­գա­հին: ­Մարդ­կայ­նօ­րէն կա­րե­լի է հաս­կա­նալ Աբ­րա­հա­մեա­նի վի­ճա­կը: ­Հարցն այն է՝ կը հաս­կա­նա՞յ նրան խնա­մին:

ԳԷՈՐԳ ԱՂԱԲԱԲԵԱՆ