Բ­րի­տա­նա­կան «Ին­տի­փեն­տընթ» թեր­թի իր հեր­թա­կան յօ­դո­ւա­ծին մէջ, Շա­բաթ՝ Մարտ 26ին, Ռա­պըրթ Ֆիսք դար­ձեալ անդ­րա­դար­ձած է Հա­յոց Ցե­ղաս­պա­նու­թեան՝ օգ­տա­գոր­ծե­լով վե­րոն­շեալ խո­րա­գի­րը։ Ան գրած է, թէ ան­ցեալ շաբ­թո­ւան ըն­թաց­քին ցե­ղաս­պա­նու­թիւն եզ­րը

շրջա­նա­ռու­թեան մէջ դրո­ւած էր աշ­խար­հի բազ­մա­թիւ եր­կիր­նե­րու ար­տա­քին գոր­ծոց նա­խա­րար­նե­րուն կող­մէ, ո­րոնք կը հե­տե­ւէին Միա­ցեալ Նա­հանգ­նե­րու ար­տա­քին գոր­ծոց նա­խա­րար Ճան Քե­րիի այն յայ­տա­րա­րու­թեան, թէ Իս­լա­մա­կան Պե­տու­թիւ­նը Մեր­ձա­ւոր Ա­րե­ւել­քի մէջ ե­զի­տի­նե­րու, քրիս­տո­նեա­նե­րու եւ շիի իս­լամ­նե­րու նկատ­մամբ ցե­ղաս­պա­նու­թիւն կ­՛ի­րա­կա­նաց­նէ:

«­Սա­կայն ա­նոնք կը մոռ­նան, որ այդ սար­սա­փե­լի վայ­րա­գու­թիւն­նե­րը կը կա­տա­րո­ւին նոյն այն հո­ղին վրայ, նոյն այն ա­նա­պատ­նե­րուն մէջ, ուր 100 տա­րի ա­ռաջ տե­ղի ու­նե­ցած է ա­ւե­լի սար­սա­փե­լի Ցե­ղաս­պա­նու­թիւն, ո­րուն ըն­թաց­քին մէ­կու­կէս մի­լիոն հայ քրիս­տո­նեա­ներ թուր­քե­րու կող­մէ վայ­րա­գօ­րէն սպան­նո­ւած էին»:
Ֆիսք ա­պա կը յի­շեց­նէ, որ թուր­քե­րը ինչ­պէ՛ս բնաջնջած են 1,5 մի­լիոն քրիս­տո­նեայ հա­յեր, բռնա­բա­րած են ա­նոնց կա­նանց եւ գլխա­տած՝ տղա­մար­դիկ: «Ա­նա­տո­լիոյ գե­տե­րը լե­ցու­ցած հա­յե­րու դիակ­ներն այն­քա՛ն շատ էին, որ ա­նոնք փո­խած էին ի­րենց հու­նը: Իսկ Թուր­քիա հի­մա մեր լաւ բա­րե­կամն է, ՆԱԹՕի դաշ­նա­կի­ցը, իսկ այս ամ­սո­ւը­նէ սկսեալ՝ իս­լամ­նե­րուն դէ­պի Եւ­րո­պա «ներ­խու­ժում»ը զսպող պատ­նէ­շը»,- ա­ւել­ցու­ցած է Ֆիսք:

«Այս բո­լո­րը ան­յար­մար ի­րա­վի­ճակ կը ստեղ­ծեն, ո­րով­հե­տեւ այժմ Ի­րա­քի քրիս­տո­նեա­ներն ու ե­զի­տի­նե­րը կը սպան­նո­ւին՝ 1915ի ջար­դե­րէն վե­րապ­րած­նե­րու թոռ­նիկ­նե­րուն կող­քին: Կ­՛են­թադ­րո­ւի, որ «Իս­լա­մա­կան պե­տու­թեան» կող­մէ շիի­նե­րու սպանդ­նե­րը ցե­ղաս­պա­նու­թիւն ո­րա­կո­ւե­ցան այս պա­հուն, քա­նի որ շիի Ի­րա­նին հետ հա­մա­ձայ­նու­թիւն գո­յա­ցած է՝ ա­նոր հիւ­լէա­կան ծրա­գի­րին շուրջ:

Իսկ ինչ կը վե­րա­բե­րի ե­զի­տի­նե­րուն, ա­պա ե­կէք վե­րա­դառ­նանք 1892 թո­ւա­կան, երբ ա­նոնց դէմ ի­րա­կա­նա­ցուե­ցաւ ա­մե­նա­սար­սա­փե­լի ցե­ղաս­պա­նու­թիւն­նե­րէն մէ­կը՝ թուրք սուլ­թան Ապ­տուլ Հա­միտ Բ.ի կազ­մա­կեր­պու­թեամբ: Սա­կայն սուլ­թա­նին ի­րա­կա­նա­ցու­ցած ջար­դե­րուն զոհ գա­ցին նաեւ տաս­նեակ հա­զա­րա­ւոր հա­յեր, ո­րոնց նկատ­մամբ 20րդ դա­րուն կա­տա­րուա­ծը՝ Ճան Քե­րի կը մեր­ժէ ցե­ղաս­պա­նու­թիւն կո­չել, հա­կա­ռակ ա­նոր որ տա­րի­ներ շա­րու­նակ, երբ ան ծե­րա­կու­տա­կան էր, կը ճանչ­նար Հա­յոց Ցե­ղաս­պա­նու­թեան ի­րո­ղու­թիւ­նը։ «Այժմ Քե­րի Հա­յոց Ցե­ղաս­պա­նու­թիւ­նը կը կո­չէ «20րդ դա­րու ա­մե­նա­սար­սա­փե­լի գա­զա­նու­թիւն­նե­րէն մէ­կը»,- գրած է հե­ղի­նա­կը։

Ֆիսք նաեւ կը նշէ, թէ նա­խա­գա­հա­կան թեկ­նա­ծու Հի­լը­րի Ք­լին­թըն եւս պար­բե­րա­բար կը դա­տա­պար­տէր Հա­յոց Ցե­ղաս­պա­նու­թիւ­նը, մին­չեւ այն ա­տեն, երբ դար­ձաւ Միա­ցեալ Նա­հանգ­նե­րու ար­տա­քին գոր­ծոց նա­խա­րար։

«­Տա­նըլտ Թ­րամփ դեռ մաս­նա­կից չէ այս «բա­նա­վէճ»ին, սա­կայն Ատր­պէյ­ճա­նի մէջ բա­ցո­ւած ա­նոր նոր պան­դո­կը մե­զի կը յու­շէ, թէ ի՛նչ պի­տի լսենք իր­մէ մօ­տիկ ա­պա­գա­յին»,- գրած է յօ­դո­ւա­ծա­գի­րը՝ եզ­րա­կաց­նե­լով, որ մինչ ան­ցեալ տա­րի Ռու­սիոյ նա­խա­գահ Վ­լա­տի­միր Փու­թին Ե­րե­ւա­նի մէջ կը մաս­նակ­ցէր Հա­յոց Ցե­ղաս­պա­նու­թեան հա­րիւ­րա­մեա­կին նո­ւի­րո­ւած ա­րա­րո­ղու­թիւն­նե­րուն, Միա­ցեալ Նա­հանգ­նե­րու իր պաշ­տօ­նա­կի­ցը Ո­ւա­շինկ­թը­նի մէջ պա­հո­ւը­տած էր, որ­պէս­զի չնե­ղաց­նէ Թուր­քիան, ո­րուն կող­մէ Ա­մե­րի­կա­յին տրա­մադ­րո­ւող խա­րիս­խը հա­յե­րու պատ­կա­նող հո­ղե­րուն վրայ կա­ռու­ցո­ւած է։