Քա­ղա­քի նո­րա­կա­ռոյց գրա­դա­րա­նը պի­տի կրէ աշ­խար­հահռ­չակ գրա­գէ­տին ա­նու­նը

­

Պատ­մա­բան Ա­րա ­Սա­րա­ֆեա­նի ա­ռա­ջար­կով ­Սա­րո­յեան ըն­տա­նի­քին նա­խա­պէս բնա­կած փո­ղո­ցը վե­րա­կո­չո­ւած էր «Ո­ւի­

լիըմ ­Սա­րո­յեան փո­ղոց»։ Իսկ այժմ ­Պիթ­լի­սի քա­ղա­քա­պե­տու­թիւ­նը ո­րո­շած է քա­ղա­քի նո­րա­կա­ռոյց գրա­դա­րա­նը եւս ա­նո­ւա­նա­կո­չել աշ­խար­հահռ­չակ գրա­գէ­տին ա­նու­նով։
­Պիթ­լի­սի մէջ գրա­դա­րան մը հիմ­նե­լու գա­ղա­փա­րը յղա­ցած էր լրագ­րող Ահ­մէտ ­Թուլ­կար։ Ար­դա­րեւ, ­Թուլ­կար ­Պիթ­լի­սի մէջ ­Սա­րո­յեա­նի ա­նու­նը կրող գրա­դա­րա­նի մը բաց­ման ո­դի­սա­կա­նը պատ­մեց «Ա­կօս»ին։ «Ե­րի­տա­սարդ տա­րի­քէս սկսեալ հա­ճոյ­քով կը կար­դա­յի ­Սա­րո­յեա­նի գոր­ծե­րը։ Ըն­կե­րոջս՝ Իս­հակ ­Գա­րա­գա­շի հետ միաս­նա­բար կը հրա­տա­րա­կենք շա­բա­թա­թերթ մը։ Ա­ռա­ջին ան­գամ երբ լսե­ցինք ­Պիթ­լի­սի մէջ փո­ղո­ցի մը ­Սա­րո­յեա­նի ա­նու­նով յի­շա­տա­կու­մը, մենք ալ մտա­ծե­ցինք այդ փո­ղո­ցին վրայ գրա­դա­րա­նի մը ստեղծ­ման մա­սին։ ­Մեր այս ցան­կու­թիւ­նը բաժ­նե­ցինք ­Պիթ­լի­սի քա­ղա­քա­պե­տու­թեան հա­մա­նա­խա­գահ ­Հիւ­սէ­յին Օ­լա­նի հետ։ Ան ալ որ­դեգ­րեց գա­ղա­փա­րը եւ թե­լադ­րեց, որ ան­ցեա­լին ­Սա­րո­յեան­նե­րուն բնա­կած տու­նը վե­րա­նո­րո­գու­թե­նէ ետք օգ­տա­գոր­ծո­ւի իբ­րեւ գրա­դա­րան։ Ան­շուշտ այս նա­խա­ձեռ­նու­թիւ­նը ո­րոշ գու­մա­րի մը կը կա­րօ­տի եւ մին­չեւ որ այդ գու­մա­րը գո­յա­նայ, գրա­դա­րա­նը պի­տի գոր­ծէ ու­րիշ վայ­րի մը մէջ, որ պի­տի ճշդո­ւի քա­ղա­քա­պե­տա­րա­նին կող­մէ»։ Թուլ­կար կը յայտ­նէ, թէ այժմ դրա­մա­հա­ւաք կը կա­տա­րո­ւի, որ­մէ ետք ­Սա­րո­յեա­նի կող­քին այլ հայ հե­ղի­նակ­նե­րու գոր­ծերն ալ ընդգր­կող գրա­դա­րա­նը պի­տի սկսի ծա­ռա­յել քա­ղա­քի ըն­թեր­ցա­սէր­նե­րուն եւ կը շա­րու­նա­կէ,- «Ն­շեմ, որ այս մա­սին մեծ պա­հանջք կայ։ ­Սա­րո­յեա­նի գիր­քե­րը հրա­տա­րա­կո­ւած են զա­նա­զան լե­զու­նե­րով։ ­Մենք պի­տի ու­զենք որ այդ գիր­քե­րէն օ­րի­նակ­ներ ալ գտնո­ւին այս նո­րա­հաս­տատ գրա­դա­րա­նին մէջ։ ­Բա­ցի այդ բո­լո­րէն, գրա­դա­րա­նը ձե­ւով մը թան­գա­րա­նի բնոյթ ալ պի­տի ու­նե­նայ, ուր պի­տի ցու­ցադ­րո­ւին նաեւ ­Սա­րո­յեա­նի գիր­քե­րուն կից այս մեծ հե­ղի­նա­կի ըն­տա­նի­քէն մնա­ցած նմոյշ­ներ։ Գ­րա­դար­ա­նին մէջ տեղ պի­տի գտնեն նաեւ հայ գրա­կա­նու­թեան պատ­մու­թեան եւ մա­նա­ւանդ ­Պիթ­լի­սի պատ­մու­թեան ձօ­նո­ւած գիր­քեր։ Կ­՚ու­զենք նաեւ որ ցե­ղաս­պա­նու­թեան նիւ­թով ալ բա­ժին մը ըլ­լայ, ո­րուն մի­ջո­ցաւ կա­րե­լի ըլ­լայ տե­ղե­կա­նալ, թէ ­Պիթ­լիս եւ շրջա­կայ­քին մէջ ի՛ն­չեր ապ­րո­ւե­ցան։ ­Մեր առ­ջեւ վառ օ­րի­նակ մը կը մնայ ­Տի­յար­պէ­քի­րի քա­ղա­քա­պե­տա­րա­նի աշ­խա­տու­թիւն­նե­րը։ Այդ աշ­խա­տու­թեան շնոր­հիւ ­Տի­յար­պէ­քի­րի հա­յե­րը այ­սօր հպար­տու­թիւն կը զգան քա­ղա­քի ­Սուրբ ­Կի­րա­կոս ե­կե­ղեց­ւոյ վե­րա­շի­նու­թեամբ։ ­Մենք ալ կը փա­փա­քինք այդ նոյն ո­գե­ւո­րու­թիւ­նը ստեղ­ծել ­Պիթ­լի­սի մէջ»։