2014 թուականին Հայաստանի եւ աշխարհի մէջ կեանքէն հեռացան բազմաթիւ մտաւորականներ, հասարակական եւ քաղաքական գործիչներ, մարզիկներ: Մենք որոշեցինք ձեզ ներկայացնել անոնցմէ մի քանիի մտքերը՝ կեանքի եւ մահուան, գոյութեան, ներկայի եւ ապագայի մասին:
Վահան Յովհաննիսեան, քաղաքական գործիչ
«Ոչ շատ արագ եւ ոչ հեշտութեամբ, սակայն հաւատացի եւ հաւատում եմ Աստծոյ գոյութեանը եւ այն բանին, որ աշխարհը ստեղծուել է իր կողմից: Անգամ իմ մասնագիտութիւնը, որը, կարծես թէ, պիտի շեղէր ինձ այդ հաւատքից, շատ յստակ հաստատում է իր գոյութիւնը:
Եթէ անմահութիւն առաջարկուէր առանց որեւէ նախապայմանի՞: Այդպիսի գործարքները, որպէս կանոն, անգին չեն լինում: Դա կախուած է գնից: Բայց ես յակուած կը լինէի ընդունել այն: Միւս կողմից, անվերջ կեանքը նշանակում է արդեօ՞ք անվերջ երիտասարդութիւն: Յիշէք, Սուիֆթի մօտ նկարագրուած է մի կղզի, որտեղ մարդիկ անմահ էին, սակայն թորշնում էին մինչեւ 90 տարեկան, եւ այդպէս ապրում էին դարերով: Եթէ այդպես, ապա, ոչ, շնորհակալ եմ: Այնուամենայնիւ, եթէ առաջարկը լինէր առանց նախապայմանի, կարծում եմ, կÿընդունէի, բայց այդ դէպքում հնարաւոր է, որ նախապայմաններ լինէին իմ կողմից»:
Մետիամաքս
Բաքօ տէ Լուսիա, կիթառահար
«Իմ տարիքիս արդէն չեն մտածեր ապագայի մասին. կը մտածեն ներկայի մասին, կը ձգտին օգտագործել վայրկեանները, ամիսները կամ տարիները, որ դեռ ունին»:
«Երիտասարդ երաժիշտներուն խորհուրդ կուտամ, լսեն ու նուագեն այն, ինչ որ կը բխի իրենց սրտէն: Սորվեցէք, բայց պահպանեցէք ձեր ես-ը: Իսկ հանդիսատեսին կÿըսեմ. թոյլ տուէք, որ երաժշտութիւնը տանի ձեզ»:
Արամ Ղարաբեկեան, խմբավար
«Պէտք է չվախենալ կորստից: Ոչինչ յաւիտենական չէ: Ինչքան սիրում ես, այնքան էլ պետք է կարողանաս թողնել՝ let it go իմաստով: Ես, օրինակ, «Առանց քեզ չեմ կարող ապրել»-ը համարում եմ ոչ թէ կոմպլիմենտ, այլ սպառնալիք»:
«Հայաստան եկայ 1992 թուականին՝ այդ շատ ծանր ձմրանը: Երբեք չեմ մոռանայ առաջին տպաւորութիւնը, ուրախ եմ, որ ապրեցի այդ շատ ծանր եւ դժուար օրերից մի փոքրիկ հատուած… Առաջին օրը քայլելով Կոնսերվատորիա էի գնում, բաւական ձիւն էր եկել: Ինձ թւում էր՝ ես մէկ կեանք եմ ապրել այստեղ: Անբացատրելի է: Այնքան հարազատ էր»:
«Առաջին անգամ գնացի Խոր վիրապ: Իջայ, մութ էր: Չգիտէի՝ ուր եմ հասնում: Դրսում ձիւն, լռութիւն: Աստիճաններից բարձրանում ես, ոչ մէկը չկայ: Երկու կիսահալուած մոմ կար եւ մէկ կտոր չորացած հաց: Ինչ բովանդակութիւն կար այդ լռութեան մէջ: Ես շատ բան սովորեցի այդ լռութիւնից. ես զգացի, որ մենք ապրում ենք շատ յատուկ տեղում: Հոգեկան մեծ վերելք էի ապրում, չգիտէի, թէ ինչպէս պիտի դա տեղաւորեմ իմ մէջ»:
Հանրային հեռուստաընկերութիւն, «Մերոնք» հաղորդաշար:
Ռոպին Ուիլիամս, դերասան
«Այն փաստը, որ մենք մահկանացու ենք, որոշ նպատակ ունի»:
«Մեզմէ իւրաքանչիւրին խենթութեան փոքր կայծ մը շնորհուած է: Աշխատեցէք չմարել այն»:
«Երբ ես մահանամ, իմ գերեզմանի վրայ պարեցէք, ծաղիկներն ալ ջրեցէք այն ինչով դուք կը խմէք: Ըրէք այն ինչ որ կը փափաքիք,մինակ իմ «քլոնս» չկազմէք, որովհետեւ իմ «քլոնը» երբեք նոյնը չի կրնար ըլլալ, ինչպէս ես էի»:
«Երբէք մի վախնաք: Ծայրայեղ պարագաներու, թող վախը ներշնչանք դառնայ ձեզի համար»:
Լեւոն Խեչոյեան, գրող
«Միշտ մտածել եմ. մոծակը՝ եթերի մէջ անգամ չտեսնուող մանանեխի հատիկի չափ միջատը, ինչ յամառութեամբ ետ ու առաջ անելով, նոյն տեղի վրայ պտտուել-պտտուելով է գնում արեան մի կաթիլի հետեւից՝ ոչնչանալու բոլոր խոշոր վտանգներին ենթարկելով իրեն: Արուեստագէտն էլ մանանեխի հատիկի փոքրութիւն է մարմնով եւ հաւատով, փորձում է երկնքի եւ երկրի միջեւ գնալ-գալով, սայթաքելով, երբեմն անդունդներում անվերադարձ կորչելով, տարբերակներ գտնելով՝ մօտենալ տիեզերքի բանականութեանը՝ նրանից ընդամէնը մի կաթիլ վերցնելու: Եւ ո՞վ կ'ասի, թէ մարդու հոգին այլ է, մոծակի շունչը՝ այլ»:
Ֆիլիփ Սէյմուր Հոֆման, դերասան
«Պահ մը կուգայ, երբ մարդը կը սկսի ծերանալ: Երբ կը մօտենաս չորրորդ տասնամեակիդ, յանկարծ կը հասկնաս, որ մարմինդ կը սկսուի փոխուիլ, եւ այդ փոփոխութիւնները կը սպաննեն քեզ: Այդ իրավիճակին մէջ ամէն մէկը կը սկսի փնտռել իր սեփական լուծումը: Իմ լուծումը երեխաներն են: Երբ անոնք յայտնուեցան իմ կեանքին մէջ, այնքան խնդիրներ ի յայտ եկան, որ իմ անձնական խնդիրները պարզապէս կորսուեցան անոնց մէջ»:
«Ես շատ քիչ բան գիտեմ երեխաներու մասին, բայց մէկ բանով համոզուած եմ. անոնք աշխարհի մէջ սիրոյ ամենահզօր սպառողներն են: Եթէ դուք երեխաներ ունիք, դժուար թէ ձեր մօտ սէր մնայ այլ մարդոց համար»:
Սամվել Մկրտչեան, թարգմանիչ
«Ես գիտեմ թէ երբեք պիտի չստանանք հարցումին պատասխանը, թէ ինչո՞ւ ծնանք, ինչո՞ւ կ'ապրինք: Ինծի համար խրթին պահեր շատ կան: Ամէն պարագայի, ստեղծագործելը փորձառութիւն մըն է: Փորձառութիւն՝ ոչ միայն քու գոյութիւնը արդարացնելու, այլեւ Միակին, Բարձրեալին, Բացարձակին մօտենալու»:
Շողակաթ, «Աստուած իմ մէջ» հաղորդաշար
«Ես ինքս չեմ հասկնար, թէ ինչպէ՞ս եւ ինչո՞ւ այսքան թարգմանած եմ: Աներեւոյթ ուժ մը կը բռնէ ձեռքդ ու կը ստիպէ քեզ ինչ-որ բան ընել: Հաւանաբար՝ մենք առանձին ոչինչ չենք որոշեր: Կամ բան մը կ'ընենք, մեր կամ մեր նախնիներու մեղքերը քաւելու համար»:
Կապրիէլ Կարսիա Մարքես, գրող
«Մարդը միանգամընդմիշտ չի ծնիր այն օրը, երբ մայրը իրեն լոյս աշխարհ կը բերէ: Կեանքը զինք կը ստիպէ նորէն ու նորէն ինքնուրոյն վերածնիլ»:
«Ծերութեան առաջին ախտանիշն է, երբ մարդ կը սկսի նմանիլ իր հօրը»:
«Բարեկեցիկ ծերութիւնը սեփական միայնութեան հետ համաձայնութեան գալու ունակութիւնն է»:
«Մահը ինքնին այնքան սարսափելի չէ, որքան սարսափելի է անոր անխուսափելիութեան գիտակցումը»:
«Ես Աստծոյ չեմ հաւատար, բայց կը վախնամ անկէ»:
Թիտօ Վիլանովա, ֆուտպոլիստ, մարզիչ
«Երբ ինձ յայտնեցին հիւանդութեանս մասին, շատ ծանր պահեր ապրեցայ: Աւելի շատ կը մտածէի երեխաներուս մասին: Կը մտածէի, որ դեռ պէտք եմ իրենց համար: Սակայն ես երբեք չեմ ընկճուիր եւ այդ պահուն մտածեցի. «Եթէ այս հարցը լուծում չունի, ուրեմն իմ բախտը չէ: Իսկ եթէ ունի, ապա ես պիտի պայքարիմ»:
Ճօ Քոքըր, երգիչ
«Քանի դեռ հաճոյք կը ստանամ կենդանի շփումէն, քանի դեռ իմ համերգներուն ոգեւորութիւն կը տիրէ, ես բեմ կը շարունակեմ ելլել»:
«Իմ ներս միեւնոյն երիտասարդ տղան է, որ նոր բեմ ելած է: Կը հասկնա՞ք, երբ ես կ'երգեմ, իմ մարմինս նոյն բանը կը զգայ, ինչ այն ժամանակ, երբ ես նոր կը սկսէի իմ ելոյթները… Այո, ես կը սիրեմ իմ տարիքը: Անշուշտ, այո՛»:
Պատրաստեցին
Աննա Բուբուշեանը եւ Մարի Թարեանը