11 Դեկտեմբերի երեկոյեան ժամը 7:00ին, Երեւանի Օփերայի եւ Պալէի Ազգային Ակադեմական Թատրոնին մէջ, հանդիսաւոր կերպով նշուեցաւ Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան 125ամեակը` ներկայութեամբ պետական բարձրաստիճան անձնաւորութիւններու, նախարարներու, պատգամաւորնե
րու, հոգեւորականներու եւ տարբեր երկիրներէ այս առիթով Հայաստան գտնուող մեծաթիւ դաշնակցականներու:
Ձեռնարկին բացման խօսքը արտասանեց Հ.Յ.Դ. Հայաստանի Գերագոյն Մարմինի ներկայացուցիչ Աղուան Վարդանեան, որ ըսաւ.-
«Դաշնակցութեան երեք դարերի վրայ երկարող դիւցազներգական ներկայութիւնը մէկ բացատրութիւն ունի: Այն մեր ինքնութեան, մեր տեսակի, մեր հայկականութեան հարազատ արտացոլումն է: Իբրեւ գաղափար եւ իբրեւ կառոյց: Այլ գաղտնիք գոյութիւն չունի:
«Մեր մշակոյթի, մեր հոգեւոր կեանքի, մեր ռազմիկի ու գիւղացու ազնուականութեան արդիւնք ինքնութիւնից, հայկականութիւնից ցանկացած օտարում Դաշնակցութեան վախճանը կը լինի:
«Մեր աշխարհիկ կեանքի Աստուածաշունչը սա է` մեր հայկականութի՛ւնը:
«Ցաւօք, Դաշնակցութեան ընկալումը յաճախ միակողմանի է: Այդ ընկալման մէջ ուժը, մարտունակութիւնը երբեմն գերակշռում են հոգեւոր-մշակութային խորքին: Մինչդեռ Դաշնակցութեան, նրա էութեան, ճանաչողութեան համար նոյն դերակատարութիւնն ունեն մի կողմից Արամ Մանուկեանը, Դրաստամատ Կանայեանը, Սողոմոն Թեհլիրեանը, միւս կողմից` Դանիէլ Վարուժանը, Սիամանթոն, Յովհաննէս Թումանեանը: «Որքան դաշնակցական է «Մենք անկեղծ զինուոր ենք» երգը, նոյնքան դաշնակցական է «Ամպի տակից ջուր է գալիս»ը:
«Եւ մեր ժողովրդի, հայկականութեան հարազատ այս ցոլացման պատճառով է, որ Դաշնակցութիւնը մշտապէս թիրախ է եղել ո՛չ միայն հայութեան կազմակերպուած, ինքնուրոյն ուժ դառնալը բացառող օտարների, այլ յաճախ նաեւ` մեր ներսի յարմարուող-պատեհապաշտների համար:
«Քննադատութիւնը չի սպաննում: Ուժեղացնում է, եթէ դու վստահ ես քո ճանապարհին, եթէ հաւատարիմ ես քո էութեանն ու սկզբունքներին:
Եւ միշտ դժուար է Դաշնակցութեան գործը: Դժուար էր երէկ, դժուար է այսօր, դժուար է լինելու վաղը:
«Դժուար, անասելի դժուար էր մեր նախնիների գործը, երբ երկու հսկայ կայսրութիւնների միջեւ հայկական ինքնուրոյն կազմակերպուած ուժի ստեղծումը յղացան եւ, սարսափների միջով անցնելով, անկախ պետականութիւն կերտեցին: Դժուար, անասելի դժուար էր նրանց գործը, երբ հարկադիր տարագրութեան մէջ կազմակերպեցին սփիւռքը, ողնաշար պահեցին, Հայ Դատը աշխարհի քաղաքական օրակարգ բերեցին:
«Նրանք այդ արեցին, որովհետեւ հաւատում ու աշխատում էին: Հաւատում էին Հայաստանին: Գործում էին պատասխանատուութեամբ:
«Այդ նրանք են արել` մեր նախնիները:
«Դաշնակցութեան պատմութեան դափնիները մեր սերնդինը չեն: Ու մենք ամենավերջին անարժանը կը լինենք, եթէ մսխենք նրանց թողածը, եթէ չկարողանանք մեր բաժին բեռը պատուով տանել:
«Եթէ ժամանակին համաքայլ չլինենք, եթէ էութիւնը, խորքը պահելով` անընդհատ չարդիականանանք: Եթէ մեզանից յետոյ եկողներին չփոխանցենք ազատ, ուժեղ, բարեկեցիկ Հայաստան ունենալու հաստատակամութիւնը:
«Արդէն 25 տարի Դաշնակցութիւնը սեփական հայրենիքում, սեփական անկախ պետականութեան մէջ լիարժէք գործող քաղաքական կուսակցութիւն է:
«Այո՛, մենք հետեւողական ենք եղել, ամբոխավարութեամբ չենք զբաղուել, այսօր չենք ասել մի բան, երկու օր յետոյ` հակառակը: Շարունակել ենք հաւատարիմ մնալ ազգային եւ համամարդկային արժէքներին: Վճռական ենք եղել ազատ, ժողովրդավարական, արդար պետութիւն կառուցելու ջանքում:
«Այո՛, քաղաքական առումով մեծ սխալներ, կարծես, չենք գործել: Ե՛ւ իշխանութեան, ե՛ւ ընդդիմութեան մէջ պահել ու չենք զիջել մեր կուսակցութեան անկախութիւնն ու ինքնուրոյնութիւնը:
«Բայց որքան քիչ բան ենք արել:
«Անկախ պետականութեան պայմաններում չենք կարողացել հայ հանրութեանը կազմակերպել, գիտակից, իր իրաւունքները պաշտպանող քաղաքացի, համերաշխ հասարակութիւն, վստահութեան միջավայր ձեւաւորել:
«Չենք կարողացել մեզ ներսից խժռող թշնամանքը, ատելութիւնը, չարութիւնը նուազեցնել:
«Չենք կարողացել քիչ թէ շատ արդար համակարգ ստեղծել, սեփական իշխանութեան ու սեփական ժողովրդի միջեւ անջրպետը վերացնել, քիչ թէ շատ առողջ, հոգեւոր, բարոյական, մշակութային մթնոլորտ ստեղծել:
«Չենք կարողացել ազգային միեւնոյն արժեչափերով առաջնորդուող քաղաքական, տնտեսական, ռազմական, հոգեւոր-մշակութային ընտրանի ստեղծել:
«Չենք կարողացել սփիւռքը կազմակերպուած, հնարաւորինս միասնական ուժի վերածել, որ ոչ միայն ինքն իրեն, այլեւ Հայաստանին ու Արցախին, մեր բանակին յենարան կը դառնար:
«Չենք կարողացել Դաշնակցութեան ներսում ազատ մտքի, բանավէճի, նորացնող ինքնաքննադատութեան մշակոյթ ձեւաւորել:
«Չենք կարողացել, ի վերջոյ, Դաշնակցութեան էութիւնը, ժողովրդավարական բնոյթը, նպատակները, գործելակերպը պարզ, մատչելի մեր ժողովրդի լայն հատուածներին, նոր` անկախութեան սերնդին ներկայացնել ու իբրեւ կառոյց` ուժեղանալ նրանցով:
«Ահա՛ թէ ինչքա՜ն բան չենք արել:
«Ահա՛ թէ ի՜նչ վիթխարի անելիք ունենք:
«Սիրելի՛ հայրենակիցներ, ընկերներ,
«Տօնական օրուայ իմ այս խօսքը այլ կերպ չէի կարող կառուցել: Չարածի գիտակցումը, դաշնակցականի պատիւը մեզ պարտադրում են նայել առաջ եւ աշխատել ու աշխատել:
«Դաշնակցութիւնը արժանապատիւ կեանքի վճռական կուսակցութիւն է: «Մենք շատ գործ ունենք: Եւ միասին անելու ենք այդ:
«Անելու ենք` հաւատալով Հայաստանին, գործելով պատասխանատուութեամբ: Անելու ենք յանուն մեր բարձրագոյն արժէքների:
«Յանուն հայ մարդու եւ Հայաստանի Հանրապետութեան քաղաքացու:
«Յանուն Հայաստանի անկախ պետականութեան, յանուն Արցախի:
«Յանուն հայկականութեան»:
Այնուհետեւ, Դաշնակցութեան 125ամեակին առիթով Հայաստանի Հանրապետութեան նախագահ Սերժ Սարգսեանի յղած շնորհաւորական ուղերձը կարդաց նախագահի աշխատակազմի ղեկավար Վիգէն Սարգսեան:
Հ.Յ.Դ. 125ամեակի հանդիսութեան աւարտին, օրուան պատգամը փոխանցեց Հ.Յ.Դ. Բիւրոյի ներկայացուցիչ Հրանդ Մարգարեան:
Հ.Յ.Դ. 125ամեակին նուիրուած քայլարշաւ
Պաշտօնական հանդիսութենէն առաջ, Դաշնակցութեան 125ամեակին առիթով, Երեւանի Հանրապետութեան Հրապարակէն քայլարշաւ մը տեղի ունեցած է դէպի Ազատութեան Հրապարակ, ուրկէ երթին մասնակիցները ուղղուած են դէպի Օփերայի եւ Պալէի Ազգային Ակադեմական Թատրոն:
Ազգային Ժողովի Հ.Յ.Դ. խմբակցութեան պատգամաւոր Արծուիկ Մինասեան, այս առիթով, լրագրողներուն հետ ունեցած զրոյցի մը ընթացքին յայտնած է, թէ ասիկա առիթ է հասարակութիւնը համախմբելու կուսակցութեան շուրջ եւ ցոյց տալու, որ Դաշնակցութիւնը կազմաւորման օրէն մինչեւ օրս կը գործէ եւ պիտի շարունակէ գործել, այնքան ատեն որ չէ իրականացած իր հիմնական նպատակը` ազատ, անկախ, միացեալ Հայաստանի կերտումը:
Հ.Յ.Դ. Բիւրոյի քաղաքական ներկայացուցիչ Արմէն Ռուստամեան իր կարգին յայտարարած է լրագրողներուն.- «Հ.Յ.Դ.ն այն առանձնայատուկ կուսակցութիւններէն է, որուն կենսագրութիւնը կարելի չէ բաժնել հայ ազգի կենսագրութենէն: Ատիկա շատ պարտաւորեցնող է, թէ ուրախութիւններ ունեցած ենք, կիսած ենք ժողովուրդին հետ, կորուստներ ունեցած ենք, բայց կուսակցութիւնը ձախողութիւններ չէ ունեցած: Դաշնակցութեան դէմ որեւէ հալածանք մեր ժողովուրդին դէմ ուղղուած է, մենք կը նկատենք, որ ժողովուրդէն ծնած կուսակցութիւն ենք, մեր ժողովուրդին հետ պիտի ըլլանք եւ պատասխանատուութեան մեծ զգացում ունենանք մեր պատմութեան դիմաց»:
Հ.Յ.Դ. 125ամեակի նախաձեռնութիւններ`
Եռաբլուրի եւ Քաղաքային Պանթէոնին մէջ
Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան 125ամեակին նուիրուած հայաստանեան նախաձեռնութիւնները ընթացք առին Եռաբլուր Պանթէոնէն: Հարիւրաւոր քաղաքացիներ համախմբուած էին հերոսական բարձունքին վրայ: Ներկայ էին նաեւ Դաշնակցութեան ղեկավար մարմիններու ներկայացուցիչներ:
Եռաբլուր կը գտնուէին նաեւ այս առիթով յատուկ Հայաստան ժամանած Հ.Յ.Դ. կառոյցներու պաշտօնական պատուիրակութիւններ` աշխարհի 30 երկիրներէ, ազատամարտիկներ եւ այլն:
Դաշնակցութեան երիտասարդական միութեան 125 անդամներ խորհրդանշական ֆլեշմոպ կատարեցին: Անոնք Եռագոյնով ու Հ.Յ.Դ. դրօշակներով մէկ վայրկեան լռութեամբ յարգեցին Արցախեան Հերոսամարտի ընթացքին իրենց կեանքը զոհած ազատամարտիկներուն յիշատակը, ապա ուղղուեցան դէպի Անյայտ Զինուորի յուշարձան, ուր արդէն իբրեւ դրօշակակիր հետեւեցան իրենց աւագ ընկերներուն երդման արարողութեան: Եռաբլուր Պանթէոնէն դաշնակցականները, արդէն համալրուած շարքերով, ուղղուեցան դէպի Քաղաքային Պանթէոն, ուր տեղի ունեցաւ հոգեհանգստեան կարգ եւ յարգանքի տուրք մատուցուեցաւ Հայաստանի Հանրապետութեան հիմնադիրներէն Արամ Մանուկեանի, դաշնակցական ականաւոր գործիչներ Հրայր Մարուխեանի, Խաժակ Տէր-Գրիգորեանի, Էդուարդ եւ Վահան Յովհաննիսեաններու յիշատակին: