Այժմ Թուր­քիոյ տա­րած­քին գտնո­ւող պատ­մա­կան հայ­կա­կան Մուշ քա­ղա­քի Ա­ռա­քե­լոց վան­քը ու յա­րա­կից կա­ռոյց­նե­րը կ­՛ա­ւերո­ւին գան­ձեր ո­րո­նող­նե­րու կող­մէ:

18րդ դա­րու այդ վա­նա­կան հա­մա­լի­րը յայտ­նո­ւած է անմ­խի­թար վի­ճա­կի մէջ: Աղ­բիւ­րին բնու­թագր­մու­մով` «խլուրդ­նե­րու բոյ­նի» վե­րածուած հա­մա­լի­րին գե­րեզ­ման­նե­րը պղծո­ւած են, մարդ­կա­յին ոս­կոր­նե­րը` այ­ս ո­ւ այն կողմ ցի­րու­ցան:

Ա­յաք գիւ­ղին մէջ գտնո­ւող Առա­քե­լոց վա­նա­կան հա­մա­լի­րի ա­ւեր­ման փաս­տի առ­թիւ Թուր­քիոյ տար­բեր բնա­կա­վայ­րե­րու հայ­կա­կան հա­մայնք­նե­րու «Ըն­կե­րա­յին Օգ­նու­թեան եւ Մշա­կու­թա­յին Հա­մե­րաշ­խու­թեան» միու­թեան նա­խա­գահ Ա­զիզ Տաղ­ճըն դի­մած է Մու­շի նա­հան­գա­պե­տա­րան, որ­մէ ետք ի­րա­վի­ճա­կի ստուգ­ման հա­մար ոս­տի­կա­նա­կան խումբ մը ու­ղար­կո­ւած է վա­նա­կան հա­մա­լիր: Կա­տա­րո­ւած ուսում­նա­սի­րու­թիւ­նը ցոյց տուած է, որ հա­մա­լի­րի տա­րած­քին մեծ թի­ւով գե­րեզ­մա­նոց­ներ քան­դո­ւած եւ փորուած են, ո­րոշ զար­դա­նախշ գե­րեզ­մա­նա­քա­րեր ալ ան­հե­տա­ցած են:

Տաղ­ճըի վկա­յու­թեամբ` հա­մա­լի­րի ողջ տա­րած­քին գան­ձեր ո­րո­նող­նե­րու կող­մէ 3 մեթր խո­րու­թեամբ, 5 մեթր լայն­քով եւ 6 մեթր եր­կա­րու­թեամբ փոս մը փո­րո­ւած է, վան­քա­պատ­կան 23 խո­շոր գե­րեզ­մա­նաթմ­բեր փո­րո­ւած են: «Ան­յայտ է, թէ ին­չո՛ւ տա­րած են վա­նա­կան հա­մա­լի­րի գե­րեզ­մա­նա­քա­րե­րը: Ա­նոնք նիւ­թա­կան ար­ժէք չու­նին, սա­կայն հո­գե­ւոր նշա­նա­կու­թիւ­նը շատ մեծ է: Բա­ցի այդ, փո­րո­ւած է հա­մա­լի­րի ամ­բողջ տա­րած­քը ու թան­կար­ժէք քա­րե­րը տա­րո­ւած են», –­ ը­սած է հայ­կա­կան կազ­մա­կեր­պու­թեան նա­խա­գա­հը:

Ա­զիզ Տաղ­ճըն յայտ­նած  է նաեւ, որ Ա­ռա­քե­լոց վա­նա­կան հա­մա­լի­րի` ա­ւե­րու­մէն պաշտ­պա­նու­թեան եւ վե­րա­կանգն­ման խնդրան­քով ի­րենք դի­մած են ոչ միայն  Մու­շի նա­հան­գա­պե­տա­րա­նին, այ­լեւ Թուր­քիոյ ներ­քին գոր­ծոց, մշա­կոյ­թի եւ զբօ­սաշր­ջու­թեան նա­խա­րա­րու­թիւն­նե­րուն: Տաղ­ճըն կոչ ը­րած է գան­ձեր ո­րո­նող­նե­րուն հան­գիստ ձգել հայ­կա­կան ե­կե­ղե­ցի­ներն ու գե­րեզ­մա­նոց­նե­րը: