(Գրիշ  Դաւթեանի  հեղինակային երեկոյ)

Աշխարհը հիմնուած է սիրոյ վրայ: Առանց սիրոյ՝ կեանքը դժոխք է:
Սիրոյ դիմաց ոչ թէ միայն խոնարհւում են, այլ նաեւ  մանկանում են, պարզ ու զուլալ աղբիւրի  պէս խոխոջում են,  բիւրեղանում են, ծիածանւում են: 

Ինչպէս ասւում է՝ սէրը հրաշք է գործում, սիրոյ վրայ է խարըսխուած մարդկային կեանքը, սէրով է գործ արարւում, սէրով է կոթողներ ստեղծագործւում, սէրով է ընտանիք պահպանւում, սէրով է ազգն իր երթը շարունակում : Մեր ազգի-ժողովրդի հանդէպ այն խոր սէրն էր, որ Սբ. Մեսրոպ Մաշտոցին առաջնորդեց՝ որ տառապանք հոգու յոգնատանջ աշխատանքով տառեր ստեղծագործի առ ի փըրկութիւն հայ ժողովրդի յաւերժ կեանքի երթին՝

Նա տառապանքով,
բայց սիրով արարեց գրեր,
Անարիւն զէնք, զօդող, առինքնող - արեւային,
Խաւարակուռ  մտքերը լուսաւորող փարոսներ,
Հայոց սրտերը միացնող պատգամ երկնային:

Այսօրուայ աշխարհը հնի հետ բաղդատած երկինք գետին տարբեր է, այսքան յառաջադիմութիւն, այսքան զարգացում - վերելք արդիւնքն է սիրոյ: Սէրը արեւի յատկութիւն ունի, հանց արեւ ջերմացնում  եւ արգասաւորում է: Սէրը զգացում է, անբիծ եւ անխառն սէրն է  սրտերը իրար զօդում անքաքտելիօրէն:
Սիրոյ անդաստանը շատ ընդարձակ է՝ բազմատեսակ ¨ խորը, ոչ թէ միայն բանական մարդու կեանքի էութիւնն է կազմում, այլեւ  քիչ թէ շատ կենդանի-արարածների մօտ  եւս առկայ է:

Քալիֆորնիայի Հայ Գրողների Միութեան հերթական հանդիպման երեկոն յատկացուած էր բանաստեղծ Գրիշ Դաւթեանին, հեղինակային  ելոյթին, որով ներկայացրեց՝ «Սիրոյ թեման բանաստեղծութեան մէջ»:
Կլենտէյլի հանրային գրադարան, երեկոյեան միջոցառում, բացառիկ, գեղեցիկ եւ  զով երեկոյ, լուսինը կէս էր դարձել, մահիկ, որի հետեւանքով աստղերը առաւել լուսատու էին  դարձել, վերից ոսկեթոյր թաւշեայ  ցոլքեր էին արձակում, դահլիճը զբաղեցրել էին միութեան անդամներ  եւ գրասէր հասարակութիւն:
Երեկոյի մեկնարկումը կատարեց միութեանս փոխ նախագահ արժանաւոր վիպասան՝ Պօղոս Գուպելեանը: Նա միութեանս յաջորդ ամսուայ ծրագիրը ներկայացնելուց յետոյ որպէս բացման խօսք կարդաց իր ընդգրկուն յօդուածը՝ չորս էջերից բաղկացած, որի բովանդակութիւնը մեծաւ բաժնով առնչւում էր արեւմտահայերէնի փրկութեան համար տեղի ունեցած խորհրդաժողովին Լիբանանում,   նաեւ Գրիշ Դաւթեանի անձին ու նրա գրականութեան: Նկատելով գրութիւնը   չի տեղաւորուի մեր նիւթի սահմաններում, ուստի բաւարարուենք մի երկու հատուածների յիշատակումով: Այնտեղ գրութեան մէջ ակնարկ կայ մեր համայնքի ներկայացուցչի մասին խորհրդաժողովին, ուր գրուած է՝ «….Յայտնի ալ չէ, թէ սոյն համագումարին որո՞նք ներկայացուցին Քալիֆորնիահայ գրող-մտաւորականութիւնը ¨ պաշտօնական որեւէ  հանգամանք ունէի՞ն անոնք, թէ հոն ալ կարգ մը գաղութահայ ղեկավարներու քմայքները ջլատիչ իրենց դերը ունեցան»:
Պ. Գուպելեանի հիւմորով համեմուած գրութեան մէջ յիշենք լուրջ ակնարկը Գրիշ Դաւթեանի մասին՝ «Չեմ ալ գիտեր թէ մեր սիրելի նախագահ հեղինակը, այս երեկոյ այդ մասին ինչ նորութիւն պիտի բերէ,  սակայն ձեր դիմաց կանգնելով չեմ քաշուիր ՍԻՐՈՅ ահեղ ուժի մասին այսպիսի վրան-բաց վկայութիւն տալու: Այդքանը պարտական ենք հայ պոէզիայի… ¨ մեր սիրելի Գրիշ Դաւթեանին: Իմ ¨ գրողներու միութեան անդամներուն անունով կը շնորհաւորեմ երէց մեր եղբօր շուտով հրապարակ գալիք  բանաստեղծութիւններու հատորը, որ վստահ եմ ՍԻՐԵՐԳ պիտի  խորագրուի»:
Նա իր խօսքի աւարտին ներկայացրեց բանաստեղծ եւ  երգիծաբան Ներսէս Տէր Մեսրոպեանին որպէս հանդիսավար, յարմար մէկն էր նկատի առնուել  լաւածանօթ լինելով Գրիշ հեղինակի անցեալին եւ ներկային: Նա ողջոյնի խօսքով ներկայացաւ դահլիճին, ապա  ներկայացրեց բանաստեղծ Գրիշ Դաւթեանին ընթերցելով նրա կենսագրութիւնը՝ վաստակով բովանդակալից, այնուհետեւ  նրան բեմ հրաւիրեց  ելոյթ ունենալու համար: Նա սկսելով իր ելոյթը ասաց՝ «Սիրոյ թեման գեղարուեստական գրականութեան մէջ մօտաւորապէս ամենամեծ թեման է… սէրը հասարակութեան մէջ շատ մեծ երեւոյթ է, շատ մեծ իրականութիւն է, հասարակական կեանքը ընտանեկան կազմաւորման իմաստով, հիմնականում հիմնուած է անհատական սիրոյ զգացումների վրայ, յետոյ է տրամաբանութիւնը  եւ  աւանդութիւնը սկսում ամրանալ»: Մեր ժամանակների պարագայում այս տեսակէտի   մասին պահպանողական մօտեցում է պահանջւում, լոկ զգացմունքայինը կարող է իր տխուր հետեւանքն ունենալ: Պրն. Գրիշը  շարունակելով իր խօսքը անդրադարձաւ սիրոյ զարգացողութեան ասելով՝ «….20-րդ դարի սկզբներում սիրոյ առարկան որ կինն է տղամարդու համար, կնոջ համար՝ տղամարդը, մեր բանաստեղծները իրենց սիրած աղջկան ասում էին՝ քոյրիկ, հետագայ զարգացումներով այդ մտածողութիւնը մերժուեց եւ անհատը իր սիրած կնոջը սիրածն էր անուանում»: Այնուհետեւ  յարգելի բանախօսը իր ընտրած դասական հեղինակներից սիրոյ մասին օրինակներ կարդաց տալով տեղեկութիւններ հեղինակների մասին, նա  շտապողականութիւն էր ցոյց տալիս ժամանակի սղութեան պատճառով, դրանով հանդերձ խօսում էր հանդարտ, մտերմօրէն պարզ ու հասկանալի առանց ամպագոռգոռ բառեր գործածելով:
Հետաքրքիր թեմա էր ընտրել պրն.Գրիշը, առաջին անգամն էր մեր բեմից այսպիսի թեմայի մասին էր խօսւում, դահլիճը լուռ էր, վստահաբար ներկաների մտապատկերում տողանցել էր սկսել իրենց    կեանքի սիրահարութեան յուշերը՝ քաղցր ու սրտաթով:
Բանաստեղծուհի Գայիանէ Ղազարեանը հրաւիրուեց ընթերցելու Գրիշ Դաւթեանի սիրային բանաստեղծութիւններից, նա նախքան ընթերցելը բանաստեղծի նուրբ ու քնքուշ  հնչեղութեամբ շնորհաւորեց  ասելով՝ «Շնորհաւորում եմ  պրն. Գրիշին այս երեկոյի համար, ուրախ ենք իրենով, որ հիմնասիւնի պէս մեզ հետ է միշտ  եւ նուիրուածօրէն ամիսը մէկ անգամ բաւարարութիւն է տալիս գրասէրներին այս գրական հանդիպումներով»:
Նա անդրադառնալով Գրիշ Դաւթեանի բանաստեղծութիւններին ասաց՝ «Շատ կրքոտ եւ բուռն զգացմունքային են», ապա ապրումով ընթերցեց սիրային կտորներ ծափերով գնահատանքի արժանանալով դահլիճի կողմից:
Բեմ հրաւիրուեց բանաստեղծ Գարուշ Յարեանցը սրտի խօսք ասելու, նրա խօսքը գարնանային անձրեւի տպաւորութիւն թողեց, թարմ ու գրաւիչ, մէկէն կանգ առաւ կարօտի մէջ ձգելով դահլիճը: Այդ հակիրճ գրութեան մէջ ներկայացուեց Գրիշ Դաւթեանը իր հոգեկան եւ մտային աշխարհով անխոտոր: Փափագս էր գրութիւնը ընդգրկել ամբողջութեամբ, սակայն ծաւալը նկատի առնելով գոհանանք մէկ հատուածի մէջբերումով՝ «….Գրիշ Դաւթեան բանաստեղծը՝ քանքարաւոր է, արդիամէտ, ասելիքաւոր, պատկերամիտ, բառապաշտ, թարմախօս, թիրախառու, ճկուն, նպատակասլաց եւ  սիրասէր….»:
Յաջորդ հրաւիրեալն էր բանաստեղծ եւ գրականագէտ Գէորգ Քրիստինեանը: Նա երկար տարիների մտերիմ ընկեր եւ գործակից, լաւատեղեակ Գրիշ Դաւթեանի մասին, պատառիկներ պատմեց իրենց ընկերական գործունէութիւնից, ներկայացրեց Գրիշ Դաւթեան բանաստեղծը եւ մարդը եւ արժեւորեց երեկոն: «….Բացի «Ասպարէզ»-ից Գրիշ Դաւթեանը կարողացաւ նուաճել «Հորիզոն»-ում գրական էջ ունենալ, ղեկավար խումբը կազմուած էր՝ Գրիշ Դաւթեան, Վահագն Դաւթեան, Վահրամ Հաճեան եւ  իմ մասնակցութեամբ: «Հորիզոն»-ի գրական Եթերը մեծ ներդրում ունեցաւ շնորհիւ Գրիշ Դաւթեանի….»:
Խօսք տրուեց արձակագիր Ռուբէն Քէշիշեանին: Նա  բարձրօրէն արժեւորեց Գրիշ Դաւթեանի բանաստեղծական աշխարհը, մտային եւ  բարոյական արժէքները, ապա անդրադարձաւ անցեալի պատմութեան մի յիշատակելի իրադարձութեան Թեհրանում, ահաւասիկ՝ «….Գրիշ Դաւթեանը բացի Լոս Անճելըսից մեծ ներդրում է ունեցել նաեւ Թեհրանում…. Նրա մի բանաստեղծութիւնը՝ «Չենք զիճի» մեծ փոթորիկ բարձրացրեց մեր դպրոցների եւ  հայոց լեզուի դասաւանդման կապակցութեամբ առաջացած դժուարութիւնների պատճառով….»:
Խօսքի ցանկութեամբ հանդէս եկաւ բանաստեղծ Աշոտ Ղամբարեանը: Նա գնահատելով երեկոն մաղթանքներ կատարեց: Ելոյթ ունեցողների աւարտին, պրն. Գրիշը շնորհակալութիւն յայտնեց, ընթերցեց երկու կտոր բանաստեղծութիւն, մէկը՝ իր սիրած աղջկան՝ «Թէժ աղջիկ», միւսը՝ «Վարակուած» նոր գործերից: 

Դու արեւիս թէժ աղջիկն ես, հուր ես վառել դու իմ սրտում,
Եւ այդ հուրը մի նոր կեանքի տաք լոյսով է սիրտս լցնում:
Գարնանավառ այգեստանի բերք ես, ժպտում ես հնձւորիս,
Սիրուս արտը ալեյուզող
սիւքի թիւով
գիրկս ես գալիս:
Բացառիկ երեկոյ իր բովանդակութեամբ եւ  թողած յիշատակելի տպաւորութեան առումով:

Ծանօթ.-Քալիֆորնիայի  Հայ Գրողներու Միութիւնը բովանդակալից ամսական հանդիպումներ կը կատարէ, հաւատարիմ հայկական բանաստեղծութիւնը յառաջ   քշելու նպատակին:

Ռ. Կորիւն