­Մա­յիս 9ը յաղ­թա­նա­կի, հպար­տու­թեան օր է ին­ծի հա­մար, իմ ծնած օ­րէս, սա­կայն ես եր­բեք այդ օ­րը պա­պիկս ու­րախ չեմ յի­շեր: Երբ կը հա­ւա­քո­ւէին ա­նոր եօ­թը զա­ւակ­նե­րը, թոռ­նե­րը, ծոռ­նե­րը, ան միշտ տխուր էր, կը ժպտէր միայն, երբ կը ցան­կար թաքց­նել աչ­քե­րուն մէջ կու­տա­կո­ւած ար­ցունք­նե­րը: ­Կը խօ­սէր շատ քիչ, ու պար­տա­դիր խօս­քը կ­՚ա­ւար­տէր նա­խա­դա­սու­թեամբ, որ բո­լորս ան­գիր գի­տէինք.- «­Ցան­կու­թիւնս է, որ ­Ձեզ եր­բեք նման ա­ռիթ­նե­րով չշնոր­հա­ւո­րեն, որ ­Ձեր յաղ­թա­նակ­ներն ու շնոր­հա­ւո­րանք­նե­րը խա­ղաղ օ­րե­րի ծնունդ լի­նեն»:

­Մենք կը զար­մա­նա­յինք` հպար­տա­նա­լու, ու­րա­խա­նա­լու փո­խա­րէն՝ ան ի՜նչ կ­՚ը­սէ: ­Տա­րի­ներ յե­տոյ միայն հասկ­ցայ, որ այդ ժա­մա­նակ պա­տե­րազ­մը մե­զի հա­մար միայն մէկ ե­րես ու­նէր` յաղ­թա­նակ, իսկ պա­պի­կիս հա­մար…

Ար­դէն 24 տա­րի է` ­Մա­յիս 9ը ին­ծի հա­մար դար­ձած է ե­ռա­տօն, երբ մեր նո­րա­գոյն պատ­մու­թեան հեր­թա­կան է­ջը լրա­ցո­ւե­ցաւ ­Շու­շիի յաղ­թա­նա­կը ա­ւե­տող հե­րո­սա­կան տո­ղե­րով: ­Շու­շին դար­ձաւ մեր ան­պարտ ո­գիի, ան­կա­սե­լի բա­զու­կի նո­րօ­րեայ առ­հա­ւատ­չեան ու այն մշտար­թուն հե­րո­սը, որ իւ­րա­քան­չիւր պա­հի կրնայ արթն­նալ իւ­րա­քան­չիւ­րիս հո­գի­նե­րուն մէջ ու ա­ռաջ­նոր­դել:

­Դար­ձեալ յաղ­թա­նակ, հպար­տու­թիւն ու պա­տե­րազմ միայն մէկ ե­րե­սով: ­Միակ տար­բե­րու­թեամբ, որ այս ան­գամ միւս ե­րե­սը տե­սա­նե­լի կը դառ­նար Ար­ցա­խեան պա­տե­րազ­մի տխուր ու հե­րո­սա­կան պատ­մու­թիւն­նե­րով, լեռ­նե­րու մէջ կա­տա­րո­ւող «հար­սա­նիք­նե­րով» ու Ե­ռաբ­լու­րի մէջ հանգ­չող քա­ջե­րու ա­նե­րե­ւոյթ գո­յու­թեամբ:

­Պա­տե­րազ­մը ին­ծի հա­մար կը շա­րու­նա­կէր միայն յաղ­թա­նակ ըլ­լալ, քա­նի դեռ ապ­րի­լեան օ­րը չէր թա­կած իւ­րա­քան­չիւ­րիս դու­ռը հպար­տու­թեան ու ցա­ւի գոյ­նե­րով: Այդ­ժամ ես տե­սայ պա­տե­րազ­մի եր­կու ե­րե­սը: ­Յաղ­թա­նակ ու պար­տու­թիւն. եր­կու ե­րես, ո­րոնց կշռա­քա­րե­րը հա­ւա­սա­րա­պէս կը կշռեն մեր բա­նա­կա­նու­թեան ու սրտի նժար­նե­րը:

Ա­հա՛ յաղ­թա­նա­կը իր ողջ գոյ­նե­րով. հե­րոս տղա­ներ, ա­նե­րե­ւա­կա­յե­լի սխրանք­ներ, ար­դէն իսկ ա­ռաս­պել դար­ձած պատ­մու­թիւն­ներ, տհոլ ու զուռ­նա­յով մար­տի մեկ­նող կա­մա­ւոր­ներ ու բո­լո­րիս եր­կինք հա­նող հպար­տու­թիւն:
­Տե­սայ նաեւ պար­տու­թեան գոյ­նը. չապ­րած կեան­քեր, ար­դէն միայն լու­սան­կա­րով ժպտա­ցող ե­րի­տա­սարդ հե­րոս­ներ, սե­ւազ­գեստ մայ­րեր, որ­բա­ցած մա­նուկ­ներ, սգա­ցող ու ար­տա­սո­ւող ողջ ազգ մը…

Ա­յո՛, յաղ­թե­ցինք 2016ի Ապ­րի­լին՝ այն­պէ՛ս, ինչ­պէս 1945ին, 92ին. յաղ­թե­ցինք սա­կայն` տա­նուլ տա­լով չապ­րած կեան­քեր ու չի­րա­կա­նա­ցած ե­րա­զանք­ներ…
­Յի­շե­ցի պա­պիկս… Ու հի­մա ես կ­՚ու­զեմ ը­սել` թող մեր բո­լոր յաղ­թա­նակ­նե­րը այ­սու­հետ նո­ւա­ճո­ւած ըլ­լան խա­ղա­ղու­թեան մէջ, այլ ոչ պա­տե­րազ­մի…

ԼՈՒՍԻՆԷ ԱԲՐԱՀԱՄԵԱՆ