Որ­քա՜ն գե­ղե­ցիկ է «մեր» երգ­չա­խում­բը....
Գե­ղե­ցիկ եւ իւ­րա­յա­տուկ...
Ա­յո,՛ ա­յո՜, շի­տակ հասկ­ցաք, Հա­մազ­գա­յի­նի Յու­նաս­տա­նի «­Յա­կոբ Փա­փա­զեան» երգ­չա­խում­բին մա­սին է խօսքս...

Հի­մա պի­տի ը­սէք, լա՜ւ, «գե­ղե­ցի­կը» հասկ­ցանք, սա­կայն իւ­րա­յա­տո՞ւկ... ուր­կէ՞ ո՜ւր...
Ձե­զի կը վստա­հեց­նեմ, որ «մեր» երգ­չա­խում­բը լիո­վին կը պատ­ճա­ռա­բա­նէ այս իւ­րա­յա­տու­կի «պա­տո­ւա­տիտ­ղո­սը»՝ քա­նի մը պատ­ճառ­նե­րով... բա­ցատ­րեմ...
ա. Երգ­չա­խում­բին բո­լոր ան­դամ­նե­րը ամ­բող­ջու­թեամբ սի­րող­ներ են...
բ. Գ­րե­թէ բո­լորն ալ (բա­ցի ո­րոշ ան­դամ­նե­րէ) ձայ­նա­նիշ­նե­րէ ո­րե­ւէ գա­ղա­փար     չու­նին...
գ. Մին­չեւ քա­ռա­ձայ­նու­թիւն յա­ջողց­նե­լը, «մեր» ղե­կա­վա­րին հո­գին կ­՚ել­լայ...: Չորս ձայ­նա­չա­փու­թիւն­նե­րուն ե­ղա­նակ­նե­րը զատ-զատ կ­՚եր­գէ ա­մէն մէկ ձայ­նին, ու երգ­չա­խում­բի ան­դամ­ներն ալ կը ջա­նան ի­րենց բա­ժի­նը լսո­ղու­թեամբ սոր­վիլ... այս­պէս ը­սո­ւած... ա­կան­ջով...
դ. Փոր­ձի օ­րե­րուն կրնաս հան­դի­պիլ ա­մե­նա­զար­մա­նա­լի պատ­կեր­նե­րու...
Օ­րի­նակ...
- Ծ­նող­քի մը, որ փոր­ձէն չբա­ցա­կա­յե­լու նպա­տա­կով՝ ստիպո­ւած իր հետ բե­րած է նաեւ իր պա­տա­նի աղ­ջիկ զա­ւա­կը, որ հա­կա­ռակ ստեղ­ծո­ւած աղ­մու­կին՝ ա­կանջ­նե­րը գո­ցած ա­կում­բի սե­ղա­նի­կի մը առ­ջեւ ան­ցած է, ու կը ջա­նայ պատ­րաս­տել իր յա­ջորդ օ­րո­ւան դպրո­ցա­կան դա­սե­րը...
- Մօր մը, որ նոյն պատ­ճա­ռով իր հետ բե­րած է իր մա­նուկ տղայ զա­ւա­կը, ու այս վեր­ջինս փոր­ձը չխան­գա­րե­լու նպա­տա­կով, խե՜ղճ մայ­րը իր հետ կրած է նաեւ փոք­րի­կի խա­ղա­լիք­նե­րուն գրե­թէ ամ­բողջ պա­շա­րը...
- Մեծ մօր մը, որ ե­կած է իր քրո­ջոր­դիին հետ: Չ­մոռ­նամ ը­սե­լու, որ այս քրո­ջոր­դին  ինք եւս մեծ հայր է, ու փոր­ձե­րուն կու գայ իր կնո­ջը ու զաւ­կին ըն­կե­րակ­ցու­թեամբ: Իր կար­գին,  զա­ւակն ալ, ար­դէն ինքն ալ բախ­տա­ւո­րո­ւած է զա­ւակ­նե­րով... ու­րեմն կրնաք հասկ­նալ...
- Աշ­խա­տա­ւոր ե­րի­տա­սարդ աղ­ջիկ-տղա­ներ, ո­րոնք գոր­ծէն ար­ձա­կո­ւել­նուն չեն հա­սած նոյ­նիսկ տուն եր­թա­լու՝ պա­տառ մը բան ու­տե­լու հա­մար, ու ա­նօ­թի-ծա­րաւ ուղ­ղա­կի փոր­ձի ե­կած են...
- Մօր մը, որ իր եր­կու ան­չա­փա­հաս աղջ­նակ­նե­րը, ա­ռանց ո­րե­ւէ բա­ցա­կա­յու­թեան, ա­մէն ան­գամ կա­նո­նա­ւո­րա­պէս ու պար­տա­ճա­նա­չօ­րէն կ­՚ա­ռաջ­նոր­դէ փոր­ձե­րուն...
- Եր­բեք ե­րե­ւա­կա­յե՞ր էք, թէ որ­քա՜ն է տա­րի­քա­յին տար­բե­րու­թիւ­նը երգ­չա­խում­բի ա­մե­նակրտ­սեր ու ա­մե­նաե­րէց ան­դա­մին մի­ջեւ...: Լ­մա՜ն եօ­թա­նա­սուն տա­րի...: Ա­յո՛, ճիշդ կար­դա­ցիք: Լ­ման եօ­թա­նա­սո՜ւն տա­րի: Սա­կայն ձե­զի մէկ բան կրնամ վստա­հեց­նել... այն վայր­կեա­նէն սկսեալ, որ ի­րենք միաս­նա­բար եր­գել կը սկսին, այս հսկայ տա­րի­քա­յին տար­բե­րու­թիւ­նը զար­մա­նա­լիօ­րէն կ­՚ան­հե­տա­նայ... կար­ծես, թէ մէ­կը միւ­սին փո­խա­դար­ձօ­րէն կը փո­խան­ցէ... ա­ռա­ջի­նը՝ իր փոր­ձա­ռու­թիւ­նը ու հմտու­թիւ­նը, իսկ երկ­րոր­դը՝ իր խան­դա­վա­ռու­թիւ­նը ու սոր­վե­լու ա­խոր­ժա­կը...
- Չ­մոռ­նամ յի­շա­տա­կե­լու Երգ­չա­խում­բի Միա­ւո­րի պա­տաս­խա­նա­տու ըն­կեր-ըն­կե­րու­հի­նե­րը, ո­րոնք ա­մէն ա­ռի­թով եւ ի գին ա­մէն զո­հո­ղու­թեան՝ մի՛շտ պատ­րաստ են ի­րենց օգ­տա­կա­րու­թիւ­նը բե­րե­լու «մեր» երգ­չա­խում­բի բո­լոր կա­րիք­նե­րուն...
Օ­րի­նակ­նե­րու շար­քը տա­կա­ւին կրնայ բա­ւա­կան եր­կա­րիլ, սա­կայն կը կար­ծեմ, որ այս մէկ քա­նին լիո­վին կը պատ­ճա­ռա­բա­նեն ա­ւե­լի վե­րը գրո­ւած «իւ­րա­յա­տուկ» տիտ­ղո­սը...
Այժմ պի­տի ու­զէի քա­նի մը տող ալ գրել «մեր» քա­հա­նայ ղե­կա­վա­րին մա­սին: Երգ­չա­խում­բի հին ան­դամ­նե­րէն ո­րոշ­ներ «բախ­տը» ու­նե­ցած են իր հետ գոր­ծակ­ցե­լու մօտ ե­րեք տաս­նա­մեակ­ներ ա­ռաջ: Անձ­նա­կան պատ­ճառ­նե­րով մեկ­նած էր Յու­նաս­տա­նէն ու հաս­տա­տո­ւած Գա­նա­տա, ուր հոն եւս մէջ­տեղ բե­րած էր բա­ւա­կան յա­ջող երգ­չա­խումբ մը: Յու­նաս­տան վե­րա­դար­ձին՝ ըն­դա­ռա­ջե­լով Հա­մազ­գա­յի­նի Յու­նաս­տա­նի Շր­ջա­նա­յին Վար­չու­թեան հրա­ւէ­րին, ա­ռանց ո­րե­ւէ տա­տամ­սու­մի, սի­րա­յօ­ժա­րօ­րէն ստանձ­նեց այդ  շրջա­նին անգ­լուխ-ան­ղե­կա­վար մնա­ցած, «մեր» «­Յա­կոբ Փա­փա­զեան» երգ­չա­խում­բին ղե­կա­վա­րու­թիւ­նը: Չա­փա­զանց համ­բե­րա­տար, սա­կայն միա­ժա­մա­նակ նաե՛ւ սոս­կա­լի պա­հան­ջա­տէր ու բծախն­դիր է: Ա­կան­ջէն բան չի բա­խիր: Ա­մե­նա­փոք­րիկ բա­ղա­ձայ­նու­թիւն մը լսե­լուն, եր­գը սկիզ­բէն եր­գել կու տայ... ո­րոշ ան­դամ­ներ կը վրդո­վին, սա­կայն խօս­քին շի­տա­կը, ի­րենց­մէ ա­ւե­լի ին­քը կը յոգ­նի...
Կը պատ­մեն, որ իր ղե­կա­վա­րու­թեան ա­ռա­ջին շրջա­նին, աս­կէ բա­ւա­կան տա­րի­նէր ա­ռաջ, ո­րո­շած էր երգ­չա­խում­բին սոր­վեց­նել Կո­մի­տա­սի «­Ձիգ տու քա­շի»ն, ո­րը իս­կա­պէս բա­ւա­կան դժո­ւա­րին երգ մըն էր, նա­մա­նա­ւանդ՝ սի­րող­նե­րէ կազ­մո­ւած երգ­չա­խում­բի մը հա­մար: Ու­րեմն այդ շրջա­նին փոր­ձե­րը տե­ղի կ­՚ու­նե­նա­յին Գո­քի­նիոյ հին «­Զա­ւա­րեա­նին» մէջ: Հա­կա­ռակ որ բո­լորն ալ բա­ւա­կան քրտինք թա­փած էին, դժբախ­տա­բար չէին յա­ջո­ղած եր­գը ճիշդ սոր­վիլ ու շի­տակ եր­գել: Մթ­նո­լոր­տը բա­ւա­կան ե­լեկտ­րա­կա­նա­ցած էր, ու կը տի­րէր այս­պէս ը­սո­ւած ջղագր­գիռ կա­ցու­թիւն մը, կար­ծես թէ վայր­կեա­նէ-վայր­կեան խմբա­վա­րը պի­տի պայ­թէր: Ճիշդ այդ ժա­մուն կա­տա­կա­սէր ան­դամ մը, ձայն առ­նե­լով կը հարց­նէ մա­յեսթ­րո­յին.-
- Կը նե­րէք եա մա­յեսթ­րօ, բայց այս Կո­մի­տաս կո­չե­ցեա­լը բնա­կա՞ն մա­հով մե­ռած է...
- Ին­չո՞ւ կը հարց­նես,- կ­՚ը­սէ խմբա­վա­րը կաս­կա­ծամ­տու­թեամբ...
- Ին­չո՞ւ ե­թէ մե­զի պէս իր ա­տե­նո­ւան երգ­չա­խում­բե­րուն ան­դամ­ներն ալ այս­քան «չար­չա­րո­ւած» են այս եր­գը սոր­վե­լու հա­մար, կը մտա­ծեմ որ վեր­ջա­ւո­րու­թեան ան­պայ­ման խեղ­դա­մահ ե­ղած ըլ­լա­լու է...
Բո­լո­րը կը սկսին խնդալ, տրա­մադ­րու­թիւն­նե­րը ան­մի­ջա­պէս կը փո­խո­ւին, դար­ձեալ գոր­ծի կ’անց­նին ու մին­ջեւ փոր­ձին լմննա­լը՝ եր­գը սոր­ված-վեր­ջա­ցու­ցած էին...
Չու­զե­լով վի­րա­ւո­րել իր հա­մես­տու­թիւ­նը՝ այս­քա՛ն «մեր» ղե­կա­վա­րին մա­սին...
Երգ­չա­խում­բի ա­մե­նաու­րախ պա­հե­րէն մէ­կը այն է, երբ ա­ռա­ջին ան­գամ ըլ­լա­լով նոր երգ մը, յա­ջո­ղու­թեամբ կը ներ­կա­յաց­նեն հան­րու­թեան, ստա­նա­լով ունկն­դիր­նե­րուն քա­ջա­լե­րան­քի ու գնա­հա­տան­քի խօս­քերն ու ծա­փա­հա­րու­թիւն­նե­րը...
Հա­ւա­տա­ցէք սի­րե­լի ըն­թեր­ցող­ներ, որ ծա­փա­հա­րե­լուն չափ կա­րե­ւոր է նա­՛եւ  ծա­փա­հա­րո­ւի­լը...
* * *
Ա­ւար­տե­լով՝ պի­տի ու­զէի հար­ցում մը հարց­նել ձե­զի...
Մի­թէ գի­տէ՞ք, թէ ո՛րն է «մեր» երգ­չա­խում­բին ա­մե­նասրտաճմ­լիկ բա­նը...
Դժ­բախ­տա­բար... ինչ­պէս ա­մէ­նու­րեք... մար­դու­ժի պա­կա­սու­թիւ­նը...
Եւ ինչ­պէս որ կ­՚ը­սէ ըն­կերս Փա­նո­սը...
- Վա՜յ ե­կեր է այդ օ­րո­ւան, երբ սրահ­նե­րը ծայ­րէ-ծայր լեցո­ւած պի­տի ըլ­լան ծա­փա­հա­րող­նե­րով, բայց դժբախ­տա­բար բե­մե­րուն վրայ... ծա­փա­հա­րո­ւող մը նոյ­նիսկ պի­տի չգտնո­ւի...

 * * *
* «­Մեր» բա­ռը յօ­դո­ւա­ծին մէջ գոր­ծա­ծո­ւած է գա­ղու­թին պատ­կա­նո­ղի ի­մաս­տով...

ՄԻՆՍԱՐ
                                                                                                                                14/4/2016