­Նա ափ­սո­սում է, որ Ա­րամ Մա­նու­կեա­նը մեր ժա­մա­նա­կի հե­րո­սը չէ

«Ա­ռա­ւօտ»ը Ազ­գա­յին Ժո­ղո­վի նախ­կին պատ­գա­մա­ւոր, Հ.Յ.Դ. Գե­րա­գոյն Մար­մի­նի ան­դամ Լի­լիթ Գալս­տեա­նից մեկ­նա­բա­նու­թիւն խնդրեց Ա­րամ Մա­նու­կեա­նի` Ա­րա­մի փո­ղո­ցում գտնո­ւող տան ո­դի­սա­կա­նի վե­րա­բե­րեալ:

Լ. Գալս­տեա­նը նշեց, որ այդ տու­նը մշա­կու­թա­յին ժա­ռան­գու­թիւ­նից ան­դին է, քա­նի որ հո­գե­ւոր ու պատ­մա­կան ար­ժէք է, յի­շա­տակ, մինչ­դեռ այ­սօր այն մար­դիկ, ո­րոնք իշ­խա­նու­թիւն են ի­րա­կա­նաց­նում, չու­նեն այդ գի­տակ­ցու­մը: «­Տո­ւեալ պա­րա­գա­յում մենք գործ ու­նենք Հա­յաս­տա­նի վե­րած­նեալ ան­կախ պե­տու­թեան հետ, Ա­րամ Մա­նու­կեանն ուղ­ղա­կի հա­սա­րա­կա­կան քա­ղա­քա­կան գոր­ծիչ չէ, պե­տու­թեան ե­րե­ւե­լի ճար­տա­րա­պետ­նե­րից մէկն է, եւ Ա­րամ Մա­նու­կեա­նի հան­դէպ յար­գան­քը պե­տու­թեան նկատ­մամբ յար­գանքն է: Ա­րամ Մա­նու­կեա­նի մե­ծա­րու­մը պե­տա­կա­նու­թեան մե­ծա­րումն է: Ին­քը հա­մա­հայ­կա­կան հարս­տու­թիւն է` իր ամ­բողջ խորհր­դա­նի­շով»,- ա­սում է Լի­լիթ Գալս­տեանն ու փաս­տում, որ հին Ե­րե­ւա­նի ողջ մշա­կու­թա­յին շեր­տը ա­ւե­րել են, հո­ղին հա­ւա­սա­րեց­րել Աֆ­րի­կեան­նե­րի տունն ու միւս շի­նու­թիւն­նե­րը, ու այ­լեւս բա­ցա­կա­յում է Ե­րե­ւա­նի 19րդ դա­րի վեր­ջի 20րդ դա­րի սկզբի պատ­մու­թեան ժա­մա­նա­կա­հա­տո­ւա­ծը:

Ինչ վե­րա­բե­րում է հա­մա­պա­տաս­խան պաշ­տօ­նեա­նե­րի այն պնդում­նե­րին, թէ ի թիւս այլ շէն­քե­րի, Ա­րամ Մա­նու­կեա­նի տունն էլ վե­րա­կանգ­նո­ւե­լու է, Լի­լիթ Գալս­տեա­նը բա­ցա­սա­կան վե­րա­բեր­մունք ու­նի, ա­սում է.- «­Դա բու­տա­ֆո­րիա կը լի­նէր, տե­սել ենք հա­մա­րա­կա­լած ջար­դօն­նե­րը, ո­րոնք յե­տոյ գու­ցէ կը հա­ւա­քո­ւեն, կ­՛ու­նե­նանք զուտ ա­ռեւտ­րա­յին տա­րածք, ո­րը այ­լեւս տե­քո­րա­թիւ նշա­նա­կու­թիւն կ­՛ու­նե­նայ եւ ոչ թէ` պատ­մա­կան եւ հո­գե­ւոր… Ամ­բողջ Ե­րե­ւա­նին եւ ընդ­հան­րա­պէս երկ­րին որ­պէս պիզ­նես տա­րած­քի են վե­րա­բեր­ւում, պիզ­նե­սի հա­յեաց­քով է նայ­ւում մեր հայ­րե­նի­քին, բայց հո­ղա­տա­րած­քը միայն հո­ղը չէ, այն հո՞ կա­լո­ւա­ծա­յին ար­ժէք չու­նի… Այդ տա­րած­քը մեզ հա­մար հո­գե­ւոր, բա­րո­յա­կան, պատ­մա­կան ու քա­ղա­քա­կան նշա­նա­կու­թիւն ու­նի… Իմ ե­րե­խան վա­ղը այդ­տե­ղով անց­նե­լիս պէտք է ի­մա­նար` ո՞վ է Ա­րամ Մա­նու­կեա­նը: Թէ չէ շա­տե­րին թւում է, թէ Ա­րամ Մա­նու­կեա­նին ոս­տի­կա­նու­թեան ա­ռաջ կանգ­նեց­րած մի խեղճ ու կրակ ար­ձա­նով ար­ժա­նին մա­տու­ցե­ցի՞ն` վ­՞երջ: Ա­րամ Մա­նու­կեա­նը մի ամ­բողջ ժա­մա­նա­կաշր­ջա­նի խորհր­դա­նիշ է եւ, ցա­ւօք սրտի, ով­քեր իշ­խա­նու­թիւն են ի­րա­կա­նաց­նում, այդ գի­տակ­ցու­մը չու­նեն»:

Լ. Գալս­տեա­նի ձե­ւա­կերպ­մամբ, 90ա­կան­նե­րից է հար­ցը բարձ­րա­ցո­ւել է, սա­կայն ո­չինչ չի փո­խո­ւել, ո­րով­հե­տեւ «ար­ժէք­նե­րի կո­տո­րած է գնա­ցել   Հա­յաս­տա­նում, մենք կտրել ենք մեր հո­գե­ւոր ե­րա­կը, հե­տե­ւա­բար կու­տա­կո­ւած բա­ցա­սա­կան լից­քը չի դառ­նում կեր­տու­մի ու­ժա­նիւթ»:

Մեր զրու­ցա­կի­ցը ցա­ւով փաս­տում է.- «­Հեր­թա­կան պաշ­տօ­նեա­նե­րը ա­մէն ան­գամ գա­լիս են ու թօզ են փչում, թէ այս ու այն կը վե­րա­կանգ­նենք, ի­րա­կա­նում չենք պահ­պա­նում մեր մշա­կու­թա­յին յու­շար­ձան­նե­րը` սկսած «ծած­կած» շու­կա­յից: Լի­լիթ Գալս­տեա­նը յի­շեց իր` պատ­գա­մա­ւո­րա­կան տա­րի­նե­րին ա­րած յայ­տա­րա­րու­թիւ­նը: Երբ 2009ին ստեղ­ծո­ւել էր Ա­րամ Մա­նու­կեա­նի ծննդեան 130ա­մեա­կը նշող կա­ռա­վա­րա­կան յանձ­նա­ժո­ղով` վար­չա­պե­տի ղե­կա­վա­րու­թեամբ, ին­քը եւ շա­տե­րը գո­հու­նա­կու­թեան զգա­ցո­ղու­թիւն էին ու­նե­ցել:

«Ա­ւա՜ղ, գո­հու­նա­կու­թիւնս սոսկ տե­սա­կան էր ու կար­ճա­տեւ, ո­րով­հե­տեւ նրանք, ով­քեր ներ­կայ էին այն Փետ­րո­ւա­րի 19ին Օ­փե­րա­յում կազ­մա­կեր­պո­ւած, այս­պէս ա­սած, յո­բե­լեա­նա­կան հան­դի­սու­թեա­նը, խո­րը հիաս­թա­փու­թիւն, ե­թէ ոչ վի­րա­ւո­րանք ապ­րե­ցին… Կի­սա­դա­տարկ ու մութ դահ­լի­ճում, խղճուկ ձե­ւա­ւոր­մամբ, խայ­տա­ռակ ձայ­նա­յին հնչո­ղու­թեամբ, գա­ւա­ռա­կան, ան­ճա­շակ մի­ջո­ցա­ռում էր, ո­րին ոչ մի պե­տա­կան կար­գա­վի­ճակ ու­նե­ցող հա­մեր­գա­յին խումբ չէր մաս­նակ­ցում: Ի՞նչ են տո­ւել, որ ինչ ա­նենք` ե­ղաւ մաս­նա­կից­նե­րից մէ­կի ար­ձա­գան­գը, ու ես յի­շե­ցի, որ 2007ին ըն­դա­մէ­նը մէկ հա­մեր­գա­յին ձեռ­նար­կի հա­մար 235 հա­զար տո­լար էր ծախ­սո­ւել պե­տա­կան պիւտ­ճէից ու այդ նոյն դահ­լի­ճում օ­րերս կազ­մա­կեր­պած «Եւ­րա­տե­սիլ»ի մրցոյ­թը, ո­րի ար­կա­ծա­յին ըն­թաց­քը, կար­ծես թէ ու­րիշ դարդ չու­նենք, գրա­ւել է լրա­հո­սը…

«Իսկ Ա­րամ Մա­նու­կեա­նը մեր ժա­մա­նակ­նե­րի հե­րո­սը չէ»,- դեռեւս տա­րի­ներ ա­ռաջ իր ե­լոյ­թում հնչեցրել էր Լ. Գալս­տեա­նը:

 ԳՈՀԱՐ ՅԱԿՈԲԵԱՆ