Թուր­քիոյ խորհր­դա­րա­նա­կան ընտ­րու­թիւն­նե­րու վերջ­նա­կան ար­դիւնք­նե­րը տա­կա­ւին չեն յայ­տա­րա­րո­ւած. այ­նո­ւա­մե­նայ­նիւ՝ քա­ղա­քա­կան թա­տե­րա­բե­մի ու­րո­ւա­գի­ծը յստակ կը թո­ւի ըլ­լալ այս կէ­տին վրայ։

Էր­տո­ղան չէ յա­ջո­ղած Ազ­գա­յին Մեծ Ժո­ղո­վէն դուրս պա­հել Սե­լա­հետ­տին Տե­միր­թա­շի նոր կու­սակ­ցու­թիւ­նը՝HDPն։ Քո­ւէ­նե­րու եր­կու եր­րոր­դի հա­շո­ւա­ռու­մը ցոյց կու տայ, որ Տե­միր­թաշ ար­դէն ճեղ­քած է 10%ի պայ­մա­նա­կան շե­մը եւ կը պատ­րաս­տո­ւի տեղ գրա­ւե­լու նոր խորհր­դա­րա­նէն ներս։

Իսկ Էր­տո­ղա­նի կու­սակ­ցու­թիւ­նը՝ AKP, որ 2002էն ի վեր կը տի­րա­պե­տէր երկ­րի քա­ղա­քա­կան դաշ­տին, չէ իսկ հա­սած 45%ի մա­կար­դա­կին։ Մեծ պար­տու­թիւն մը, ար­դա­րեւ, Նախ՝ Էր­տո­ղա­նի հա­մար եւ մեծ հա­րո­ւա՛ծ մը՝ ա­նոր հե­ղի­նա­կու­թեան։

Այս բո­լո­րէն կը հե­տե­ւի, որ կը գտնո­ւինք Թուր­քիոյ քա­ղա­քա­կան դաշ­տի վե­րա­դա­սա­ւոր­ման նա­խօ­րեա­կին։

Ճիշտ է, որ Էր­տո­ղա­նի կու­սակ­ցու­թիւ­նը Վար­չա­պետ Տա­ւու­թող­լո­ւի գլխա­ւո­րու­թեամբ պի­տի շա­րու­նա­կէ ըլ­լալ մե­ծա­մաս­նա­կան ու­ժը Ազ­գա­յին Մեծ Ժո­ղո­վէն ներս, սա­կայն իր զեղ­չո­ւած ու­ժա­կա­նու­թեամբ՝ ան պի­տի ստի­պո­ւի փնտռե­լու գոր­ծակ­ցու­թիւ­նը իր հա­կա­ռա­կորդ­նե­րուն։ Ա­նոնց­մէ ա­ռա­ջի­նը Քի­լիճ­տա­րող­լո­ւի քե­մա­լիստ­ներն են (CHP), ո­րոնք հա­ւա­նա­բար պի­տի գրա­ւեն (ինչ­պէս նա­խա­պէս) երկ­րորդ տե­ղը խորհր­դա­րա­նին մէջ։ Այս վեր­ջի­նին կը յա­ջոր­դեն Պահ­չե­լիի ծայ­րա­յեղ ա­ջա­կող­մեան ազ­գայ­նա­կան­նե­րը (MHP), ո­րոնք, ըստ դի­տող­նե­րու, վեր­ջերս մեր­ձեց­ման ո­րոշ տրա­մադ­րու­թիւն կը ցու­ցա­բե­րեն Էր­տո­ղա­նի կու­սակ­ցու­թեան նկատ­մամբ։

Էր­տո­ղան և Տա­ւու­թող­լու պի­տի ոււ­զե՞ն դաշ­նակ­ցիլ այս եր­կու ու­ժե­րէն մէկ­նու­մէ­կուն հետ։ Եւ յատ­կա­պէս ո­րո՞ւ հետ։ Եւ ի՞նչ ա­ռաջ­նա­հեր­թու­թեան հա­մար և­ ի՞նչ գնով...

Էր­տո­ղա­նի կու­սակ­ցու­թեան ա­ռաջ­նա­հերթ խնդիրն է, այ­սօր, խորհր­դա­րա­նէն կոր­զել ի­րենց կող­մէ ա­ռա­ջար­կուած սահ­մա­նադ­րա­կան փո­փո­խու­թիւն­նե­րու փա­թե­թը (ծրա­րը), ո­րուն շնոր­հիւ AKP ինք­զինք կը հաս­տա­տէ որ­պէս լայն լիա­զօ­րու­թիիւն­նե­րով գոր­ծող միա­հե­ծան նա­խա­գա­հա­կան ուժ։

AKP կրնա՞յ այս բա­նը ի­րա­գոր­ծել հա­մա­ձայ­նու­թեան եզ­րեր գտնե­լով իր վե­րո­յի­շեալ հա­կա­ռա­կորդ­նե­րուն հետ եւ բա­նա­լի դիր­քեր զի­ջե­լով ա­նոնց։

Թուր­քիոյ ներ­քին քա­ղա­քա­կան դաշ­տը պի­տի բիւ­րե­ղա­նա՞յ, թէ՞ ա­ւե­լի եւս պի­տի պղտո­րի նմա­նօ­րի­նակ մէկ դա­շին­քով։

Քր­տա­կան խնդի­րը կ­՚եր­թայ դէ­պի նոր բևե­ռա­ցում­նե­րո՞ւ, թէ՞ դէ­պի նոր հա­մա­կե­ցու­թեան։

Եւ, վեր­ջա­պէս, ի՞նչ բա­նի կը յան­գի Էր­տո­ղա­նի «օս­մա­նա­կա­նու­թեան» տա­րա­ծաշր­ջա­նա­յին քա­ղա­քա­կա­նու­թիւ­նը այս բո­լո­րէն ետք...Եւ ինչ­պի­սի՞ յե­նա­րան­նե­րու կրնայ ա­պա­ւի­նիլ Էր­տո­ղան Ա­րեւ­մուտ­քի եւ Ռու­սաս­տա­նի մէջ։

Պէտք չէ ան­շուշտ բա­ցա­ռել հա­ւա­նա­կա­նու­թիւ­նը Տե­միր­թա­շի հետ ու­ղիղ հա­շո­ւի նստե­լու էր­տո­ղա­նեան նա­խա­ձեռ­նու­թեան մը։

Էր­տո­ղան կրնայ նախ փոր­ձել խա­ղա­քար­տե­րը խառ­նել՝ հար­ցա­կա­նի տակ առ­նե­լով HDPի քո­ւէն, դի­մե­լով Սահ­մա­նադ­րա­կան Դա­տա­րան։ Այդ բա­նին գի­նը շատ բարձր է եւ յա­ջո­ղու­թիւ­նը՝ լրջօ­րէն խնդրա­կան։

Էր­տո­ղան կրնայ նաեւ փոր­ձել իր նոր խա­ղին մէջ ներ­քա­շել HDPն...Այս մէ­կը բո­լո­րո­վին նոր եւ ա­կա­նո­ւած փոր­ձա­դաշտ մըն է քիւր­տե­րու այ­սօ­րո­ւան ղե­կա­վա­րու­թեան հա­մար։

Ի­րա­կա­նու­թեան մէջ, ա­սի­կա քիւր­տե­րու քա­ղա­քա­կան հա­սու­նու­թեան իս­կա­կան վայր­կեանն է։ Ճշ­մար­տու­թեա՛ն վայր­կեա­նը։ Տե­միր­թաշ պի­տի կրնա՞յ մնալ սե­ւե­ռո­ւած մարդ­կա­յին ի­րա­ւանց եւ ժո­ղովր­դա­վա­րու­թեան ի խնդիր մղո­ւող պայ­քա­րի իր դիր­քե­րուն վրայ։ Պի­տի կրնա՞յ ու­ժի նոր խա­րիսխ մը ձե­ւա­ւո­րել Թուր­քիոյ քա­ղա­քա­կան կեան­քին մէջ։ Պի­տի կրնա՞յ բա­նալ Թուր­քիան նոր փոր­ձի եւ նոր չա­փա­նիշ­նե­րու հա­մար։

Թուր­քիոյ ներ­քին քա­ղա­քա­կա­նու­թեան թա­տե­րա­բե­մը իս­կա­պէ՞ս պի­տի ըլ­լայ նոր, թէ՞ պի­տի շա­րու­նա­կէ ցո­լաց­նել վեր­ջին 150տա­րո­ւան ըն­թաց­քին դրսե­ւո­րո­ւած Թուր­քիոյ բո­լոր մութ բնազդ­նե­րը։

Եւ Տե­միր­թաշ, ի վեր­ջոյ, ո՞ր Թուր­քիոյ մաս պի­տի կազ­մէ։

Կա­րօ Ար­մե­նեան