Αφορμή γι’ αυτές τις σκέψεις υπήρξαν οι διάφορες επετειακές εκδηλώσεις για τα 100 χρόνια της Γενοκτονίας που έγιναν ή πρόκειται να γίνουν μέσα στο 2015 στην Ελλάδα, την Αρμενία ή τη διασπορά. Τα διάφορα μέσα ενημέρωσης αυτή τη φορά δεν υπήρξαν φειδωλά. Με εκτενή ρεπορτάζ και ανταποκρίσεις προσπάθησαν να δώσουν τον τόνο και τον παλμό των απανταχού Αρμενίων που απαιτούν από τη διεθνή κοινότητα και την Τουρκία να αναγνωρίσουν το έγκλημα της Γενοκτονίας. Σ’ όλα αυτά συνετέλεσαν άλλωστε οι πρόσφατες δηλώσεις του Πάπα Φραγκίσκου, του προέδρου της Γερμανίας και η απόφαση του κοινοβουλίου της Αυστρίας να αναγνωρίσουν το έγκλημα της Γενοκτονίας των Αρμενίων.
Πολύς κόσμος αναρωτιέται γιατί η Γερμανία έχει αναγνωρίσει το «Ολοκαύτωμα των Εβραίων», ενώ η Τουρκία αρνείται πεισματικά να το πράξει. Ένας βασικός λόγος είναι οι συνέπειες. Αν η Τουρκία παραδεχθεί τη Γενοκτονία θα πρέπει να αναλάβει και τις συνέπειες σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο. Το 1947 ο γερμανός καγκελάριος Κόνραντ Αντενάουερ στη διάρκεια της δίκης της Νυρεμβέγης είχε δηλώσει ότι η κυβέρνηση της χώρας του είναι μια δημοκρατική κυβέρνηση και ότι το προηγούμενο ναζιστικό καθεστώς είναι αυτό που διέπραξε τα εγκλήματα πολέμου και δικάζεται γι’ αυτά. Επομένως, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, αν η κυβέρνησή του είναι η συνέχεια αυτού του καθεστώτος, της ίδιας αυτής χώρας, της Γερμανίας, τότε είναι και η ίδια υπεύθυνη γι’ αυτά τα εγκλήματα. Η γερμανική κυβέρνηση θα πρέπει να κατέβαλε τότε γύρω στα 100 δισεκατομμύρια δολάρια ως αποζημίωση στους Εβραίους. Αν λοιπόν οι Τούρκοι παραδεχθούν τα εγκλήματα των προγόνων τους θα υπάρξουν θέματα αποζημιώσεων και επιστροφής των κλεμμένων αρμενικών εδαφών.
Μα θα αναρωτηθεί κάποιος, για ποια εδάφη μιλάμε, όταν σ’ αυτά δεν κατοικούν πλέον Αρμένιοι, όταν όλοι τους εξοντώθηκαν ή ξερριζώθηκαν από τις εστίες τους, από τα εδάφη της ιστορικής Αρμενίας πριν από 100 χρόνια; Η απάντηση είναι ότι τα εδάφη αυτά ανήκουν στον αρμενικό λαό και θα πρέπει να επιστραφούν στο σημερινό κληρονόμο τους τη Δημοκρατία της Αρμενίας, όταν και όποτε δημιουργηθούν οι κατάλληλες συνθήκες. Με τις σημερινές συνθήκες τέτοιες σκέψεις ανήκουν στη σφαίρα της φαντασίας. Ωστόσο, κανείς δεν μπορεί να προεξοφλήσει για το τι επιφυλάσσει το μέλλον. Ποιος θα μπορούσε να φανταστεί πριν από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο ότι ολόκληρη σχεδόν η Αφρική που ήταν αποικία των Ευρωπαίων θα απαρτιζόταν σήμερα από 50 περίπου ανεξάρτητα κράτη ή ότι πριν από μερικές δεκαετίες η πρώην Σοβιετική Ένωση και η Γιουγκοσλαβία θα είχαν διαλυθεί και θα προέκυπταν καινούργια κράτη;
Να το πούμε πιο απλά: οι Γερμανοί παραδέχτηκαν το έγκλημα που διέπραξαν οι προκάτοχοί τους, πλήρωσαν τις αποζημιώσεις στους Εβραίους και ξεμπέρδεψαν. Δεν υπήρχε ζήτημα εδαφικών διεκδικήσεων εκ μέρους των Εβραίων, διότι δεν υπήρχαν εβραϊκά εδάφη στη Γερμανία ή σε άλλες χώρες. Οι Εβραίοι ως θρησκευτική μειονότητα ήταν διασκορπισμένοι σ’ ολόκληρη την Ευρώπη. Εξ άλλου, μετά τον Πόλεμο διεκδίκησαν και απέκτησαν τη δική τους πατρίδα στα εδάφη της Παλαιστίνης.
Ένας άλλος λόγος είναι η επιθυμία της Τουρκίας να γίνει κάποτε μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οπότε οποιαδήποτε σύγκριση με τους ναζί είναι ενοχλητική. Δεν θέλει να συγκρίνεται με τους ναζί, διότι θεωρεί ότι είναι ένα πολιτισμένο κράτος, πρότυπο μουσουλμανικής δημοκρατίας που δεν είναι δυνατόν να έχει διαπράξει τέτοιες φρικαλεότητες κατά το παρελθόν. Ακόμη κι αν ολοένα και περισσότεροι τούρκοι πολίτες παραδέχονται τα εγκλήματα που διέπραξαν οι πρόγονοί τους, η επίσημη γραμμή των τουρκικών κυβερνήσεων όλα αυτά τα χρόνια είναι η άρνηση της γενοκτονίας: δεν υπήρχε πρόθεση να εξοντωθεί ένα ολόκληρο έθνος, ήταν ένας εμφύλιος πόλεμος και υπήρξαν θύματα ανάμεσα στις δύο πλευρές, ανάμεσα σε χριστιανούς και μουσουλμάνους.
Έτσι, όλες οι τουρκικές κυβερνήσεις, από τότε που το Αρμενικό Ζήτημα, συνεχίζει να απασχολεί την επικαιρότητα και τις στήλες των εφημερίδων, εδώ και πενήντα χρόνια, αρνούνται πεισματικά το μεγάλο έγκλημα. Και για να τηρήσουν τα προσχήματατα, όταν μια χώρα, ανάλογα με το ειδικό πολιτικό της βάρος, αναγνωρίζει τη Γενοκτονία, ανακαλούν τους πρεσβευτές τους για διαβουλεύσεις στην Άγκυρα. Τελευταία παραδείγματα οι τούρκοι πρεσβευτές στο Βατικανό και την Αυστρία ...
Σαρκίς Αγαμπατιάν