Print
Category: Յօդուածագրութիւն

­Հա­յոց Ցե­ղաս­պա­նու­թեան 100-րդ տա­րե­լի­ցը պի­տի արթնց­նէ Եւ­րո­պա­յի խիղ­ճը, ը­սած է ի­տա­լա­ցի յայտ­նի լրագ­րող, բազ­մա­թիւ գիր­քե­րու եւ վէ­պե­րու հե­ղի­նակ Ճիո­վան­նի Փե­րել­լի՝ «Sputnik-Ար­մէ­նիա» ռա­տիո­յի ե­թե­րով:

«Սկ­սայ զբա­ղիլ Հա­յոց Ցե­ղաս­պա­նու­թեան հար­ցե­րով, ո­րով­հե­տեւ 100-րդ տա­րե­լիցն է, եւ Եւ­րո­պա­կան լրա­տո­ւա­մի­ջոց­նե­րը սկսած են հե­տաքրք­րո­ւիլ ցե­ղաս­պա­նու­թեամբ: Ես ե­կայ Ե­րե­ւան, որ հասկ­նամ, թէ ին­չու ողջ աշ­խար­հը, բա­ցի քսան­–ե­րե­սուն եր­կիր­նե­րէ, չի ճանչ­նար Ցե­ղաս­պա­նու­թիւ­նը»,–­ ը­սած է Փե­րել­լի:

Ըստ ա­նոր, շու­տով մի­ջազ­գա­յին հան­րու­թիւ­նը պի­տի սկսի ա­ւե­լի մեծ ճնշում գոր­ծադ­րել Թուր­քիոյ վրայ:

Ան ընդգ­ծած է, որ Եւ­րո­պան այ­սօր ու­նի եր­կու ա­ւե­լի կա­րե­ւոր խնդիր: «Օ­րի­նակ, «իս­լա­մա­կան պե­տու­թիւ­նը», որ Եւ­րո­պա­յի հա­մար ա­ռաջ­նա­հերթ խնդիր է: Հա­յոց Ցե­ղաս­պա­նու­թիւ­նը 100 տա­րի ա­ռաջ էր, եւ այդ են­թա­հո­ղէն ներս ա­նի­կա կը դառ­նայ երկ­րոր­դա­կան հարց»,–­ ա­ւել­ցու­ցած է ան:

Լ­րագ­րո­ղը կը կար­ծէ, որ այ­սօր Թուր­քիոյ 70–մի­լիո­նա­նոց բնակ­չու­թեան կէ­սը հա­մա­ձայն է Հա­յոց Ցե­ղաս­պա­նու­թիւ­նը ճանչ­նալ, եւ ե­թէ վա­ղը Ան­գա­րան ա­ւե­լի ժո­ղովր­դա­վա­րա­կան կա­ռա­վա­րու­թիւն ու­նե­նայ, հնա­րա­ւոր են ո­րոշ յա­ռաջ­խա­ղա­ցում­ներ այդ հար­ցով:

Այս­պէս թէ այն­պէս, ըստ ա­նոր, Թուր­քիան չի կրնար ժխտել Հա­յոց Ցե­ղաս­պա­նու­թիւ­նը, քա­նի որ կան շար­ժան­կար­ներ, վկա­յու­թիւն­ներ, ա­պա­ցոյց­ներ:

«Ես ե­ղած եմ Հա­յոց Ցե­ղաս­պա­նու­թեան թան­գա­րան–­հիմ­նարկ, դի­տած եմ շար­ժան­կար­ներ, եւ ա­տի­կա սար­սա­փե­լի էր: Ն­ման էր ա­նոր, որ այ­սօր կ­՝ը­նէ «իս­լա­մա­կան պե­տու­թիւ­նը»: Այ­սօր կ­՝ը­սեն, որ ան­կախ այդ ա­պա­ցոյց­նե­րէն, հար­ցը պէտք է ձգել պատ­մա­բան­նե­րուն: Հ­նա­րա­ւոր է, որ 200 տա­րի անց յայտ­նեն, որ այդ հար­ցը պէտք է ձգել հնա­գէտ­նե­րուն»,–­ ա­ւել­ցու­ցած է ան:

Հա­մե­մա­տե­լով Հա­յոց Ցե­ղաս­պա­նու­թեան մի­ջազ­գա­յին ճա­նաչ­ման եւ Հո­լո­քոս­թի մա­կար­դա­կը` լրագ­րո­ղը նշած է, որ տար­բե­րու­թիւ­նը հզօր հրէա­կան լոպ­պին է, հրեա­նե­րու մեծ դե­րը ա­րեւմ­տեան ի­րա­կա­նու­թեան մէջ:

«­Հայ­կա­կան լո­պին զօ­րա­ւոր է, բայց ոչ այն­քան, որ­քան հրէա­կա­նը: Ա­ռա­ջին, Իս­րա­յէ­լը Մեր­ձա­ւոր Ա­րե­ւել­քի հզօր պե­տու­թիւն­նե­րէն է: Երկ­րորդ, եւ­րո­պա­ցի­նե­րը հրեա­նե­րու նկատ­մամբ մեղ­քի բար­դոյթ ու­նին, այդ իսկ պատ­ճա­ռով եւ­րո­պա­կան կա­ռոյց­նե­րը, դա­տա­կան ա­տեան­նե­րը միշտ կը սա­տա­րեն Իս­րա­յէ­լը, նոյ­նիսկ ե­թէ ա­նի­կա սխալ է: Կը կար­ծեմ` ե­լեւմ­տա­կան լծակ­նե­րը նոյն­պէս շատ կա­րե­ւոր են: Օ­րի­նակ, ԱՄՆ­–ի բո­լոր նա­խա­գահ­նե­րը կ­՝ընտ­րո­ւին հրեա­նե­րու նիւ­թա­կան օ­ժան­դա­կու­թեամբ, այդ իսկ պատ­ճա­ռով ԱՄՆ-ը չի կրնար հա­շո­ւի չառ­նել Իս­րա­յէ­լի հա­սա­րա­կա­կան կար­ծի­քը: Հայ­կա­կան լոպ­պին ու­ժեղ է, բայց մտա­ւոր եւ մշա­կու­թա­յին նե­րու­ժը այն­քան ալ կա­րե­ւոր չէ, որ­քան քա­ղա­քա­կա­նը»,–­ ընդգ­ծած է ան:

50 տա­րո­ւան լրագ­րո­ղա­կան գոր­ծու­նէու­թեան ըն­թաց­քին Փե­րել­լին ե­ղած է ա­ւե­լի քան 150 եր­կիր, հար­ցազ­րոյց ու­նե­ցած է Նել­սըն Ման­տել­լա­յի, Պաշ­շար ալ Ա­սա­տի, Եա­սէր Ա­րա­ֆա­թի, Ու­կօ Չա­ւէ­սի եւ շատ այլ ա­ռաջ­նորդ­նե­րու հետ: Հա­յաս­տան ժա­մա­նած է ա­ռա­ջին ան­գամ:

Հա­յոց Ցե­ղաս­պա­նու­թիւ­նը 20-րդ դա­րու ա­ռա­ջին ցե­ղաս­պա­նու­թիւնն է: Թուր­քիան ա­ւան­դա­բար կը մեր­ժէ Ա­ռա­ջին հա­մաշ­խար­հա­յին պա­տե­րազ­մի տա­րի­նե­րուն շուրջ մէ­կու­կէս մի­լիոն հա­յե­րու զան­գո­ւա­ծա­յին ջար­դեր ի­րա­կա­նաց­նե­լու մե­ղադ­րանք­նե­րը եւ չա­փա­զանց ցա­ւա­գին կը վե­րա­բե­րի Ա­րեւ­մուտ­քի քննա­դա­տու­թիւն­նե­րուն: