Էրեբունի ամրոցի միջնաբերդին մէջ Յուլիսի մէջ սկսած են 2008էն ի վեր կատարուող պեղումները, հայ-ֆրանսական համագործակցութեամբ: Պեղումները տեղի պիտի ունենան Խալդիի տաճարէն դէպի արեւելք տանող երթեւեկելի
առանցքին ընդմէջէն՝ նպատակ ունենալով կատարել ժամանակագրական ճշգրտումներ եւ պարզել երթեւեկելի հատուածի նախնական նիշը: Այս մասին յայտնած են «Էրեբունի» արգելոց-թանգարանէն:
Քաղաքի շանակութիւնը մեծ էր, ռազմա-ստրատեկիական որպէս յենակէտ:
Նոյն պահուն, Էրեբունի նաեւ թագաւորութեան երկրորդ տնտեսական,
մշակութային ու քաղաքական կեդրոնն էր
Ըստ յայտարարութեան, «պեղումները կ՛ընդգրկեն նաեւ Խալդիի տաճարի արեւելեան ճակատի երկայնքը: Հնագիտական միջամտութիւններին զուգահեռ կ՛ուսումնասիրուեն հնավայրի պեղուող հատուածներից յայտնաբերուած խեցեղէնն ու գտածոները, այդ տուեալները կը համադրուեն տաճարից հիւսիս գոյութիւն ունեցող կառուցուածքների տարրերի հետ՝ թոյլ տալով մօտենալ սիւնազարդ մեծ դահլիճի թուագրման խնդրին:
«Համաշխարհային առումով պեղումները թոյլ կը տան հասկանալ, թէ արդեօք կեանքն Էրեբունիում շարունակուել է ուրարտական վերջին ժամանակաշրջանից մինչեւ աքեմենեան տիրապետութիւն ընկած միջակայքում: Դրանք թոյլ կը տան վերանայել նաեւ «ապադանա»ի (հանդիսութիւնների սրահի) թուագրութիւնը, որն ամենայն հաւանականութեամբ վերաբերում է Ք.Ա. 6րդ դարի առաջին կէսին: Հաշուի առնելով Էրեբունի ամրոցում օգտագործուած նախնական շինանիւթի՝ հում աղիւսի բեկունութեան բարձր աստիճանը՝ արշաւախմբի եւ «Էրեբունի» արգելոց-թանգարանի մտահոգութիւնների կեդրոնում կը լինի նաեւ նախորդ տարի պեղումներով բացուած որոշ կառուց-ւածքների (ջրատարն իր աւազանով) տեւական պահպանութեան խնդիրը: Կը քննարկուի նաեւ պեղումների այս հատ- ւածը բաց թողնելու եւ հանրութեանը ներկայացնելու հնարաւորութիւնը», նշուած է այս գծով կատարուած յայտարարութեան մէջ։
Նշենք, որ Էրեբունի ամրոցին մէջ այս տարի պեղումներու ձեռնարկողը «Էրեբունի» պատմահնագիտական արգելոց-թանգարանն է: Ֆրանսական արշաւախումբը, ինչպէս 2008-2012ին, կը ղեկավարէ «Պրեթանի» հնագիտական ծառայութեան ղեկավար Ստեֆան Տեշանը: Հայկական կողմի աշխատանքները այս տարի կը գլխաւորէ արգելոց-թանգարանի գիտահետազօտական աշխատանքներու բաժնի վարիչ Աննա Ազիզեանը:
Պեղումները պիտի տեւեն մէկ ամիս:
Էրեբունիի միջնաբերդը երեք հիմնական մասերէ կը բաղկանար՝ պալատական, պաշտամունքային եւ տնտեսական։ Էրեբունիի Արարատին եւ Արագածին նայող կողմերը միջնաբերդի պաշտօնական, հանդիսաւոր մասն էին։ Հոն կը գտնուէր ընդարձակ պալատը, Խալդի աստծոյ մեծ տաճարը, կեդրոնական հրապարակը: Յայտնաբերուած հացահատիկի մեծ քանակութենէն, յայտնի կը դառնայ թէ միջնաբերդը, զինուորական ուժեղ կայազօր էր, ուր հնա- րաւորութիւն կար պաշտպանուելու, երկարատեւ յարձակումի ենթարկուելու պարագային:
Պալատի շքամուտքին վրայ արձանագրութիւն կար, ուր գրուած էր.- «Խալդիի մեծութեամբ Արգիշտին, Մենուայի որդին այս հոյակապ պալատը կառուցեց»: էրեբունիի պալատի արգիշտեան մասը, որ հինաւուրց ժամանակներէ ամբողջովին ծածկուած էր հոյակապ որմնանկարներով, ուրարտական արուեստի նշանաւոր ստեղծագործութիւններ կը պարունակէ: