­Գա­նա­տա­հայ յայտ­նի դե­րա­սա­նու­հի Ար­սի­նէ ­Խան­ճեան այս օ­րե­րուն կը գտնո­ւի ­Թուր­քիա. ան ներգ­րա­ւո­ւած է ­Մի­ջազ­գա­յին Ան­կախ ­Շար­ժան­կար­նե­րու փա­ռա­տօ­նի դա­տա­կազ­մին մէջ:

­Պոլ­սոյ մէջ լոյս տես­նող «Ա­կօս» թեր­թի հետ զրոյ­ցի մը ըն­թաց­քին Ար­սի­նէ անդ­րա­դար­ձած է թուր­քե­րու, հա­յե­րու, հայ­կա­կան սփիւռ­քի եւ ­Թուր­քիոյ մէջ տե­ղի ու­նե­ցած փո­փո­խու­թիւն­նե­րուն մա­սին:

«­Թուր­քիոյ մէջ կը ներ­կա­յա­ցո­ւի ­Ցե­ղաս­պա­նու­թեան ժխտման վրայ կեդ­րո­նա­ցած, կտրա­տո­ւած պատ­մու­թիւն, եւ թուր­քե­րը կը խճճո­ւին ­Հա­յոց ­Ցե­ղաս­պա­նու­թեան ա­ռե­րե­սո­ւե­լու հար­ցով: Այժմ կը հասկ­նամ, որ ա­տի­կա շատ դժո­ւար է»,- ը­սած է Ար­սի­նէ ­Խան­ճեան:

­Թուր­քիոյ մէջ 5րդ, իսկ ­Պոլ­սոյ մէջ 3րդ­ ան­գամ գտնո­ւող հայ դե­րա­սա­նու­հին նշած է, թէ թուր­քե­րու հետ ա­ռե­րես հան­դի­պի­լը ի­րեն հնա­րա­ւո­րու­թիւն տո­ւած է հասկ­նա­լու, թէ ին­չո՛ւ այդ­պէս կը վա­րո­ւի թուրք հա­սա­րա­կու­թիւ­նը: «­Հասկ­ցայ, որ թուր­քե­րը շատ բա­ներ չեն գի­տեր պատ­մու­թե­նէն: Ողջ կեան­քի մէջ կը մե­ղադ­րո­ւին ան­ցեա­լի հա­մար, սա­կայն ի­րա­կա­նու­թեան մէջ այդ ան­ցեա­լի մա­սին նո­ւա­զա­գոյն պատ­կե­րա­ցու­մը ան­գամ չու­նին»,- ը­սած է ան:

­Խօ­սե­լով ­Թուր­քիոյ մէջ բնա­կող հա­յե­րու մա­սին` Ար­սի­նէ ­Խան­ճեան նշած է, թէ ի­րենք ա­նոնց­մէ շատ մեծ բան չեն ակն­կա­լեր: «Ս­փիւռ­քի մէջ գի­տեն, որ ­Թուր­քիոյ հա­յե­րը վա­խի մէջ կ’ապ­րին: Ս­փիւռ­քը ­Թուր­քիոյ հա­յե­րուն հետ կա­պը կորսն­ցու­ցած է: ­Մեր ժա­ռան­գու­թիւ­նը, մեր լե­զուն, մշա­կոյ­թը կորսն­ցու­ցած ենք, սա­կայն ­Թուր­քիոյ մէջ մնա­ցած, այս­տեղ բնա­կող մար­դոց հետ մեր շփու­մը կրնանք պա­հել ու շա­րու­նա­կել»,- ը­սած է ան:

­Պա­տաս­խա­նե­լով այն հար­ցին, թէ ի՞նչ տե­ղի պի­տի ու­նե­նայ ­Ցե­ղաս­պա­նու­թեան 100րդ ­տա­րե­լի­ցէն ետք, Ար­սի­նէ ­Խան­ճեան ը­սած է.- «100րդ ­տա­րե­լի­ցի ձեռ­նարկ­նե­րը կը կա­տա­րո­ւին պատ­մու­թիւ­նը վառ պա­հե­լու հա­մար: 101րդ ­տա­րին ալ պի­տի շա­րու­նա­կենք նոյն բա­նե­րը ը­նել: ­Վեր­ջա­պէս հա­սած ենք կէ­տի մը, երբ ­Թուր­քիոյ քա­ղա­քա­ցիա­կան հա­սա­րա­կու­թեան հետ կրնանք խօ­սիլ: 50 տա­րի ա­ռաջ ­Ցե­ղաս­պա­նու­թեան մա­սին չէր խօ­սո­ւէր: Այժմ այդ­պէս չէ: Այդ իսկ պատ­ճա­ռով ալ այդ ձեռ­նարկ­նե­րը կա­րե­ւոր կը հա­մա­րեմ»:

­Խօ­սե­լով ­Ցե­ղաս­պա­նու­թեան թե­մա­յին նո­ւի­րո­ւած շար­ժան­կար­նե­րու մա­սին` Ար­սի­նէ ­Խան­ճեան ը­սած է, թէ ­Ցե­ղաս­պա­նու­թեան մա­սին շար­ժան­կա­րէն հայ հան­դի­սա­տե­սին ակն­կա­լիք­նե­րը բա­ւա­րա­րե­լը գրե­թէ անհ­նար է:

«­Ցե­ղաս­պա­նու­թեան շուրջ այն­քան եր­կար լուռ մնա­ցած են, չեն խօ­սած, որ յայտ­նո­ւած են կէ­տի մը վրայ, երբ հայ հան­դի­սա­տե­սը չի գի­տեր, թէ ի՞նչ կը փա­փա­քի տես­նել շար­ժան­կա­րին մէջ: Ա­նոնք կ’ու­զեն, որ շար­ժան­կա­րը պատ­մէ ա­մէն ին­չի մա­սին: ­Պա­տե­րազ­մի ա­ւար­տէն ետք ­Հո­լո­քոս­թի պատ­մու­թիւն­նե­րը սկսան պատ­մել, եւ հրեա­նե­րը նման շար­ժան­կա­րի կա­րիք չու­նե­ցան: ­Հա­յե­րու հա­մար ի­րա­վի­ճա­կը այդ­պէս չդա­սա­ւո­րո­ւե­ցաւ: ­Ցե­ղաս­պա­նու­թեան տար­բեր կող­մե­րը պատ­մել չկրցանք, եւ այժմ այդ բո­լոր պատ­մու­թիւն­նե­րը տեղ մը հա­ւա­քե­լով` ­Ցե­ղաս­պա­նու­թեան մա­սին շար­ժան­կար կ’ակն­կա­լենք: Ա­տի­կա ի­րա­գոր­ծե­լը հնա­րա­ւոր չէ»,- ը­սած է ան: