Յոյն փորձառու լրագրող եւ վաւերագրական ժապաւէններու հեղինակ Գոսթաս Փլիաքոս, առաջին անգամ ըլլալով Հայաստան եւ Արցախ այցելեց Հոկտեմբերի մէջ, Եւրոպայի Հայ Դատի գրասենեակի եւ Արցախի պետութեան կողմէ Ստեփանակերտի մէջ կազմակերպուած միջազգային խորհրդաժողովին մասնակցելու համար:

Գոսթաս Փլիաքոս միջազգային հարցերու շուրջ քաղաքական հետազօտող լրագրող է եւ իր ասպարէզի բերումով շատ անգամներ գտնուած է երկրագունդի տարբեր երկիրներու մէջ:

Արցախէն իր տպաւորութիւններու մասին երկու յօդ-ւածներով անդրադարձած է յունական «Էլէֆթէրոս Թիփոս» թերթի եւ «Հոթ Տոկ» պարբերականին մէջ:

Այս առիթով ԱԶԱՏ ՕՐի խմբագրութիւնը տեսակցութիւն մը ունեցաւ իր հետ:

Ի՞նչ տպաւորութիւններով վերադարձաք Արցախէն: 

Հակառակ որ շատ կարճ ժամանակով Արցախ գտնուեցայ, առիթը ունեցայ Ստեփանակերտը, Շուշին, Փէյզ Մեթըլս հանքարդիւնաբերական գործարանը եւ շրջակայքը այցելելու:

Միջազգային խորհրդաժողովին մասնակցելով հետաքրքրական տեղեկութիւններ քաղեցի Արցախի քաղաքական եւ պատմական տուեալներուն շուրջ: Շատ հետաքրքրական էր լսել երկրի սթաթուսի մասին տեղեկութիւնները, ինչպէս եւ արտայայտուած առաջարկները:

Անձնապէս այն տպաւորութիւնը ունեցայ թէ որոշներու մօտ կայ այն կարծիքը թէ Հայաստանի հետ միացումը անհրաժեշտ ու փափաքելի ազդակ է, ԼՂՀ անկախութիւնը որպէս տուեալ ունենալով անշուշտ: Ըստ իմ փորձառութեան, կրնամ ըսել թէ շատ իրատեսական է նման մօտեցում, եւ այս մէկը կ'ըսեմ, յատկապէս նկատի ունենալով Կիպրոսի պարագան, եւ հաւատալով թէ եթէ ժամանակին հոն միացումը եղած ըլլար, հետագային խուսափած պիտի ըլլայինք այլ կացութիւններէ:

Այս կարծիքը անշուշտ դիւանագիտական կրնայ չի հնչել, բայց ես դիւանագէտ չեմ, այլ հետազօտող լրագրող, որ երկար տարիներ ուսումնասիրած եմ նման քաղաքական պարագաներ:

Առիթը ունեցա՞ք ժողովուրդին հետ շփուելու Արցախի մէջ: 

Այո. եւ հաստատեցի թէ ազնիւ եւ ուրախ ժողովուրդ են արցախցիները, որոնք ուժով եւ լաւատեսութեամբ կը դիմագրաւեն իրենց առօրեան: Քիչ մը դժուար էր հաղորդակցութիւնը, լեզուին իմաստով, բայց դիւրին էր հասկնալ մարդոց զգացումները:

Խորապէս տպաւորուեցայ տեսնելով բոլորի անկեղծ սէրը մշակոյթին հանդէպ: Շուշիի պէս փոքրիկ քաղաքի մը մէջ արուեստի երկու շատ գեղեցիկ վայրեր տեսայ, իսկ յատկապէս պատկերասրահին համար խօսելով եւ Աթէնքի բաղդատելով՝ կրնամ ըսել որ նմանը չեմ տեսած հոս:

Նոյնը հաստատեցի նաեւ Երեւանի մէջ: Յայտնի է ձեր ազգի սէրը մշակոյթի եւ արուեստի մարզերուն հանդէպ:

Ստեփանակերտը հմայիչ էր: Գեղեցիկ ու խնամուած քաղաք մը, որ հեռու էր սովետական բնորոշուելէ, հակառակ որ շրջակայ բնակավայրերը մայրաքաղաքի նոյն զարգացումը չունին: Արդիական քաղաք մըն է Ստեփանակերտը, ուր ապահովութեամբ շրջեցանք:

Ըստ ձեզի ո՞ր մարզերուն մէջ կը կայանան Արցախի զարգացման հնարաւորութիւնները:

Շատ յայտնի էր թէ հսկայ տարածութիւններ կան, որ գիւղատնտեսութեան զարգացման կամ անասնաբուծութեան համար օգտագործելի կրնան ըլլալ, ինչ որ կ'նթադրեմ որ կ'լլայ արդէն: Գիտեմ որ ջրելեկտրակայաններ կան, այնքան առատ ջուրերու գոյութեան պատճառով: Հանքարդիւնաբերութիւնն ալ կը տեսնեմ թէ արագ կշռոյթով կը զարգանայ:

Նոյնպէս շատ հիմնական կը նկատեմ զբօսաշըրջութեան զարգացումը: Հրաշագեղ երկիր մըն է, աննման վայրերով, որ կրնայ ներգրաւել այն մարդոց հետաքրքրութիւնը, որոնք թիփիք զբօսաշրջիկներ չեն, այլ հազուագիւտը, իւրայատուկը կը փնտռեն:  Վստահ եմ, որ շատ մեծ հնարաւորութիւններ կան այս մարզէն ներս, բայց հոս ծայր աստիճան անհրաժեշտ է արագ ճանապարհներու եւ օդանաւակայանի օգտագործումը:

Ի՞նչ նմանութիւններ եւ տարբերութիւններ տեսաք Յունաստանի եւ յոյն ժողովուրդին հետ:

Կարծեմ որ հիմնական նմանութիւնը յառաջ կուգայ կրօնական հասարակաց գիծերէն: Շատ հարազատ էր ինծի համար տեսնել եկեղեցիները Հայաստանի եւ Արցախի մէջ, եւ տեսնել քրիստոնէական հաւատքի արտայայտութիւնը ժողովուրդին մօտ: Մշակոյթները միացնող օղակ մըն է կրօնական այս ազդակը, որը շատ յստակ էր ինծի համար, որքան աւելի կ'ընտելանայի երկրին եւ մարդոց:

Որպէս քաղաքական հարցերու լրագրող, ինչպէ՞ս կը դիտէք Հայաստանի եւ Արցախի եւրոպական մերձեցման հարցը: 

Խօսելով Յունաստանի քաղաքական շրջանակներու մասին եւ որպէս յոյն քաղաքացի ու Եւրոպական Միութեան քաղաքացի, կը շեշտեմ թէ աւելի գործօն եւ ճշմարիտ վերաբերմունք պիտի ակնկալէի մեր երկրի քաղաքական այրերէն, ինչպէս եւ աւելի ճնշիչ ու պահանջատէր կեցուածք Եւրոպական Խորհրդարանէն ներս:

Իսկ Եւրոպացիները այն տպաւորութիւնը կուտան կարծես «կը նեղանան» կամ «կÿանհագստանան» Եւրասիական միութեան հետ Հայաստանի յարաբերութիւններէն, սակայն միւս կողմէ գործնական ոչինչ կը կատարեն Եւրոպայի մօտ ներքաշելու համար Հայաստանը:

Ըստ իս, Ռուսաստանի հետ մերձեցումը անհրաժեշտ է այս պահուն եւ Հայաստան կարելիութիւնը չունի անտեսնելու այս հանգամանքը: Կը զգամ որ «երկու չարեաց միջեւ» Հայաստան ստիպուած է ընտրելու «փոքրագոյնը»:

Եւրոպան պէտք է որոշէ եթէ կ'ուզէ ազդեցութիւն ունենալ Կովկասի մէջ: Իսկ եթէ կ'ուզէ՝ այն ժամանակ պէտք է ընդհանուր քաղաքականութիւն վարէ Հայաստանի պէս դաշնակից երկիրներու հետ:

Հասկնալի է, որ «պիզնես» կ'ընեն Ատրպէյճանի հետ, Թուրքիոյ հետ, բայց որքա՞ն երկար պիտի տեւէ նման առաջնահերթութիւն, կամ որքա՞ն լաւ մշակուած ծրագրի մը հիմամբ կ'ըլլան այս բոլորը: Չեմ գիտեր: Կը զգամ թէ մշակուած ծրագիր գոյութիւն չունի Կովկասեան տարածաշրջանին համար...