Երեւանի երիտասարդական միութեան օրկանը՝ «Պիոներ կանչ» իր 1963 Օգոստոս 11-ի թիւով կը գրէ, թէ Խաչատուր Աբովեան Սիպիր աքսորուած է ցարական կառավարութեան հրամանով եւ հոն ալ մահացած է:

Ասիկա նորութիւն մըն է, բայց դեռ՝ չստուգուած նորութիւն մը: Յօդուածագիրը՝ բանասիրական գիտութիւնների թեկնածու Արամ Ղանալանեան չþըսեր, թէ ուրկէ՛ քաղած է իր այս տեղեկութիւնը: Յամենայն դէպս կարելի է ստուգել տեղեկութեան վաւերականութիւնը՝ պրպտելով այդ շրջանի (1847-1848) ցարական կառավարութեան արխիւը: Կու տանք լուրը եղածին պէս: Ասում են, թէ Աբովեանը մեծ ազգասէր լինելով՝ ժողովրդին գրգռել է ռուսաց թագաւորի դէմ, որի պատճառով ռուսի թագաւորը բռնել է նրան, սեւ կառետի մէջ դրել եւ ուղարկել Սիպիր: Ժողովրդի խորը համոզմամբ, Աբովեանն այն ժամանակ դեռ ողջ է եղել: Սիպիրի խորքերում տեսել են նրան սաստիկ ծերացած. սպիտակ մօրուքը մինչեւ գօտին բայց՝ դեռ կրակով ու կեանքով լի, թէեւ չի ասել իր ով լինելու մասին, բայց ճանաչել են շատերը, եւ երբ հարց են տուել նրան, թէ ե՞րբ պիտի դառնաս հայրենիք, նա պատասխանել է, թէ դատապարտուած եմ ցմահ մնալու Սիպիրում, թէեւ շատ ծերացել եմ, բայց մինչեւ չտեսնեմ Հայաստանի ազատութիւնը, չեմ մեռնելու:

Ջութակի անզուգական վարպետ Եաշա Հայֆեց հաւատացած է Վարուժան Գոճեանի տաղանդին եւ զայն առնելով իր պաշտպանութեան տակ՝ կը բարձրացնէ գեղարուեստի սանդուխին աստիճաններէն վեր, շուտով հասցնելու համար զայն միջազգային վիրթիւոզներու աստիճանին: Ամերիկայի Մէյն նահանգին մէջ անոր հետ սենեկային երաժշտութեան տասը նուագահանդէս կազմակերպած է Հայֆեցի եւ ամէն նուագահանդէսէ ետք հեռաձայն կը բանայ միայն տեղեկութիւն առնելու համար Վարուժանէն: Ժողովուրդը արդէն իսկ  լսած է, որ Հայֆեցի պաշտպանեալն է, որ պիտի նուագէ եւ կը լեցնէ սրահները հետաքրքրութեամբ եւ հիացած կը ծափահարէ մեր երիտասարդ ջութակահարը: