Հայ դասական գրագէտները մեծապէս գնահատելով թատրոնին դերը ժողովուրդին կեանքին մէջ՝ ամէն կերպ կ՛օգնէին թատերական մշակոյթին զարգացման:

Անոնցմէ շատերը ոչ միայն կը գրէին թատրերգութիւններ, այլեւ թատերական խումբեր կը կազմէին, կը հսկէին բեմադրութեան եւ դերասաններու խաղին, երբեմն ալ իրենք կը խաղային եւ կը բեմադրէին: 1862-ին, Պերճ Պռօշեան Թիֆլիսի մէջ կազմակերպած է թատերական խումբ մը: Ըստ Խաչատուր Աբովեանի «Վէրք Հայաստանի» վէպին, ան գրած է «Աղասի» խորագրով ողբերգութիւն մը, որ առաջին անգամ բեմադրուած է 1863-ին: Աղասիին դերը խաղացած է Պռօշեան: Դերասան Գ. Պետրոսեանի բեմադրութեամբ 1895 Փետրուար 6-ին Թիֆլիսի մէջ ներկայացուած է «Ուրիէլ Ակոսթա» թատրերգութիւնը: Դերասանները եղած են՝ Ղազարոս Աղայեան, Շիրվանզադէ եւ Յովհաննէս Թումանեան: Յովհաննէս Թումանեան դպրոցական տարիքին այնքան խանդավառուած էր Պետրոս Ադամեանով, որ «Վարդան Մամիկոնեան» թատրերգութեան մէջ խաղացած է անոր հետ: Այս մասին Թումանեան կը պատմէ. «Վերջին գործողութիւնում ես խաղում էի սպաննուած զինուորի դերը: Մին էլ յանկարծ թատրոնը թնդաց ծափերից, գլխիս վերեւ յայտնուեց Եղիշէ Ադամեանը՝ ծեր Ծառուկին յենուած: Մի պահ մոռացայ, որ ես սպաննուած զինուոր եմ, մի յարմար դիրք ընդունեցի, աչքերս բացեցի, որպէսզի մի լաւ տեսնեմ Ադամեանին: Այդ պահին թուքս կատիկս թռաւ ու սկսեցի հազալ, այնքան ուժեղ էի հազում ու շարժւում, որ դեկորացիան սկսեց օրօրուիլ, թատրոնում ընդհանուր ծիծաղ բարձրացաւ, գալերիան սկսեց աղմկել ու աղաղակել: Գործողութիւնը մի կերպ վերջացաւ, վարագոյրը երբ իջաւ թէ չէ, Ադամեանը տեղից թռաւ դէպի մեռած զինուորները, կատաղած գոռալով՝ «Ան ո՞վ էր ծօ…»: Այդ պահին ժողովուրդը սկսեց դղրդալի ծափահարութիւններով Ադամեանին կանչել: Ես այդ խառնակ դրութիւնից «ազատուելով փախայ…»:
ՀՐ. ՅՈՎԱԿԻՄԵԱՆ