Վերջին մի քանի տարիներիուն ընթացքին Հայաստանէն արտագաղթողներու թիւը՝ փոխանակ կրճատուելու աճած է շուրջ 2.5 անգամ: 2012ին Հայաստանէն արտագաղթածներու թիւը կազմած է 42 հազար մարդ, իսկ վերջին երեք տարիներու ընթացքին մեկնածներու թիւը կը կազմէ 130 հազար մարդ: 

Ազգագրագէտ Միհրան Գալստեանի համաձայն, այս թիւերը ցուցանիշ են բաւական լուրջ տնտեսական, ընկերային, ժողովրդագրական, ազգագրական եւ աշխարհաքաղաքական խնդիրներու:

«Իւրաքանչիւր արտագաղթողի ընտանիքի հե- տեւում աւելանում է եւս մէկ լքուած գիւղ կամ ընտանիքներ, ամուսնալուծուած ընտանիքներ, լքուած, անկայուն ընտանիքներ, որոնք իսկապէս լուրջ մարտահրաւէր են մեր հանրապետութեան համար: Արտագաղթի բարձր ցուցանիշներ է գրանցւում յատկապէս լեռնային, նախալեռնային ու սահմանամերձ շրջաններում, իսկ սահմանամերձ շրջանների լքուած կամ դատարկուող իւրաքանչիւր գիւղ, դա մէկ անգամ եւս կարող է թուլացնել մեր պաշտպանական համակարգը», յայտնած է Գալստեանը:

Հոգեբան Սամուէլ Խուդոյեանը՝ անդրադառնալով արտագաղթի հոգեբանական կողմին, նշած է կարեւորագոյն երկու պատճառ- ները՝ առաջինը ազգային բնաւորութեան մէջ ամրագրուած «որտեղ հաց, էնտեղ կաց» գաղափարը, երկրորդը՝ հայրենասիրութեան պակասը:

«Մտայնութիւն կայ, թէ գնացել է Ռուսաստան, ուրեմն լաւ տղայ է, լաւ մարդ է, խելացի է, ճարպիկ է, մինչդեռ մենք պէտք է դիտենք որպէս դաւաճան: Ոչ մի արդարացում չի կարող լինել: Դրական արտագաղթի պատկերը պէտք է վերացուի», յայտնած է Խուդոյեանը:

Հոգեբանը փորձած է ըմբռնումով մօտենալ այն մարդոց, որոնք Հայաստանէն կը հեռանան դուրսը ինքնադրսեւորուելու համար՝ ըլլան առեւտրականներ, գիտնականներ, մարզիկներ թէ արուեստի ներկայացուցիչներ:

Խուդոյեանը չէ մեղադրած նաեւ անարդարութեան պատճառով արտագաղթի ուղին բռնողները. «Մարդիկ կան, որ անարդարութեան զգացողութիւնն այնքան հզօր է, որ նրանք կարող են գժուել էս աբսուրդ յարաբերութիւններից, անիմաստ միջանձնային պահերից: Էդ անարդարութիւններից ասում ես՝ տօ հերն էլ անիծած, այ մարդ, գնամ էնդեղ նորմալ ապրեմ: Մարդը չի կարող գժանոցում ապրել, կամ պիտի դու էլ խելագարուես կամ պիտի էդտեղից փախչես», նշած է ան:

Բանախօսները ցաւով նշած են, որ Հայաստանի մէջ ներգաղթի ու արտագաղթի առնչութեամբ հոգեբանական եւ ընկերային լուրջ աշխատանքներ չեն տարուիր:

«Պետական քաղաքականութիւնն ամենակարեւորն է: Մի շարք երկրների փորձը ցոյց է տալիս, ոնց է տրամաբանութիւնը գնում՝ ապրել քո երկրում, աշխատել այլ երկրներում, վերադառնալ քո երկիր», հաստատած է Գալստեանը: