ԵԽԽՎ ձմեռային նստաշրջանը աւարտեցաւ: Հայաստանեան պատուիրակութեան համար այն յատկանշական էր որովհետեւ այդ ընթացքին Ֆրանսայի Սենատը քննարկեց ցեղասպանութիւններու, որոնց կարգին նաեւ Հայոց Ցեղասպանութեան ժխտումը քրէականացնող օրինագիծը: Բնականաբար, մեր պատուիրակութիւնը այդ ատեանէն ներս եւս դիմակայեց թրքական սադրանքներուն, սուտին ու հակադարձութիւններուն:
Երէկ, ԵԽԽՎ-ի մօտ հայաստանեան պատուիրակութեան անդամ, ՀՅԴ Գերագոյն մարմնի ներկայացուցիչ Արմէն Ռուստամեանը հրապարակեց Յունուար 23-ին ԵԽԽՎ-ի ամպիոնէն կարդացած իր ելոյթի գրութիւնը, որ կը ներկայացնենք ստորեւ:
Այսօր Ֆրանսիայի Սենատը քուէարկելու է Ֆրանսիայի կողմից օրէնքի ուժով ճանաչւած ցեղասպանութիւնների ժխտումը քրէականացնող օրէնքը: Ֆրանսիայի Ազգային ժողովի կողմից այս օրինագծի ընդունումից ի վեր, մենք միայն կարդում ու լսում ենք անհեթեթութիւններ, սուտ ու կեղծիք, որ տարածւում են Թուրքիայի կողմից: Թուրքերը մերժողականութեան դէմ այս օրէնքի հնարաւոր ընդունումը Սենատի կողմից ուզում են ներկայացնել որպէս անօրինական եւ անգամ անբարոյական: Նախ եւ առաջ, Թուրքիան չէ, որ կարող է որեւէ մէկին իրաւունքի, օրինականութեան եւ յատկապէս բարոյականութեան դասեր տալ:
Օրէնքի եւ իրաւականութեան տեսակէտից եթէ այլ փաստարկներ էլ չբերուեն, ապա Հոլոքոստի ժխտումը քրէականացնելու նախադէպը ինքնին արդէն բաւարար է: Քանզի յանցանքը չընդունելը միշտ յանգեցնում է դրա կրկնութեան: Մենք լաւ գիտենք, որ անհանդուրժողականութիւնը, ռասիզմն ու այլատացութիւնը ծնում են նորանոր յանցագործութիւններ: Ուստի բաւարար չէ միայն դատապարտել յանցաւոր արարքը, այլեւ դրա արդիւնաւէտ կանխարգելման համար պէտք է նաեւ դատապարտուի կատարւած յանցանքի հետագայ հերքումը:
Սա ոչ մի կապ չի կարող ունենալ խօսքի ազատութեան ոտնահարման հետ: Յանցանքի ժխտումը յանցանքի պարտակում է: Սա է իրականութիւնը: Այդպիսի ժխտումը քրէականացնելը ոչ մի կերպ չի կարող լինել անօրինական կամ անբարոյական: Ճիշդ հակառակը՝ անբարոյականութիւն է, երբ խօսում ես թուրքերի եւ հայերի հաշտեցման մասին եւ միաժամանակ քանդում ես այդ բարեկամութիւնը խորհրդանշող յուշարձանը: Անբարոյական է, երբ ջարդերի զոհերին ի տես յուշարձան ես ցցում՝ նուիրուած թուրքերի նկատմամբ իբրեւ թէ իրենց իսկ՝ հայերի կողմից կատարուած ցեղասպանութեանը: Ահա թէ ինչպիսի խեղկատակութեան կարելի է հասնել անհերքելի փաստերը չընդունելու եւ Թուրքիայի պաշտօնական կեցուածքի շնորհիւ:
Աւարտելով խօսքս՝ ուզում եմ այս երկրի պաշտօնական ժխտողականութեան եւս մի հրէշաւոր դրսեւորման մասին ձեզ տեղեկացնել: Հայոց ցեղասպանութեան կազմակերպման ամենագլխաւոր պարագլուխներից մէկի՝ Թալէաթ փաշայի անունն են այսօր կրում Անգարայի կեդրոնական պողոտաներից մէկը եւ մի դպրոց Ստամբուլում: Աւելին՝ նրա մասունքները, որ 1943ին վերադարձրել է ոչ այլ ոք, այլ հէնց ինքը՝ Ատոլֆ Հիթլերը, թաղուած են Ստամբուլում կառուցւած դամբարանում՝ մոդեռնիզմի թուրք հերոսների կողքին»: Ահա թէ ինչու է պէտք, որ Սենատը քուէարկի յօգուտ այս օրինագծի: Եւ ես կարծում եմ, որ այդպէս էլ կը լինի: