«Այդ ող­բեր­գու­թիւ­նը` ՑԵՂԱՍՊԱՆՈՒԹԻՒՆԸ, ցա­ւօք, գլխա­ւո­րեց տխուր ցան­կը ան­ցեալ դա­րու ան­մարդ­կա­յին ա­ղէտ­նե­րուն» Հ­ռո­մի Ֆ­րան­սիս­կոս Պա­պ

Հա­յաս­տա­նի ­Հան­րա­պե­տու­թեան նա­խա­գահ ­Սերժ ­Սարգ­սեա­նի, Ա­մե­նայն ­Հա­յոց Կա­թո­ղի­կոս ­Գա­րե­գին Բ.ի եւ ­հայ կա­թո­ղի­կէ ե­կե­ղեց­ւոյ հրա­ւէ­րով՝ 24 Յու­նի­սին ե­ռօ­րեայ այ­ցե­լու­թեամբ ­Հա­յաս­տան հա­սաւ Սրբա­զան Պա­պը` «Այ­ցե­լու­թիւն՝ ա­ռա­ջին քրիս­տո­նեայ եր­կիր» կար­գա­խօ­սով:
Ե­րե­ւա­նի «­Զո­ւարթ­նոց» մի­ջազ­գա­յին օ­դա­կա­յա­նին մէջ Ֆ­րան­սիս­կոս Պա­պը ար­ժա­նա­ցաւ պաշ­տօ­նա­կան ըն­դու­նե­լու­թեան. զինք դի­մա­ւո­րե­լու ե­կած էին նա­խա­գահ ­Սերժ ­Սարգսեանն ու Ա­ռա­ջին Տի­կի­նը եւ Ա­մե­նայն Հա­յոց ­Գա­րե­գին Բ. Կա­թո­ղի­կո­ս, ինչ­պէս նաեւ պե­տա­կան պաշ­տօ­նեա­ներ, դի­ւա­նա­գէտ­ներ, հայ ա­ռա­քե­լա­կան եւ կա­թո­ղի­կէ ե­կե­ղե­ցի­նե­րու ե­պիս­կո­պոս­ներ: Օ­դա­կա­յա­նին մէջ հայ­կա­կան միջ­նա­դա­րեան շա­րա­կան­նե­րով պա­պը ող­ջու­նե­ցին «­Հա­յաս­տա­նի փոք­րիկ եր­գիչ­ներ» երգ­չա­խում­բին սա­նե­րը: Ազ­գա­յին տա­րա­զով ե­րե­խա­նե­րը Հ­ռո­մի Պա­պին մա­տու­ցե­ցին հայ­կա­կան ծի­րան եւ ԵՈՒՆԵՍՔՕի ոչ նիւ­թա­կան ժա­ռան­գու­թեան ցան­կե­րուն մէջ նե­րա­ռո­ւած հայ­կա­կան լա­ւաշ: Օ­դա­կա­յա­նի նա­խա­գա­հա­կան սրա­հին մէջ հան­րա­պե­տու­թեան նա­խա­գա­հին եւ Ա­մե­նայն Հա­յոց Կա­թո­ղի­կո­սին հետ ու­նե­ցած կար­ճա­տեւ զրոյ­ցէն ետք, Սրբա­զան Քա­հա­նա­յա­պե­տը ուղ­ղո­ւե­ցաւ ­Մայր Ա­թոռ ­Սուրբ Էջ­միա­ծին, ուր հա­զա­րա­ւոր հա­ւա­տա­ցեալ­ներ հա­ւա­քո­ւած էին` մաս­նակ­ցե­լու Պա­պին բա­րի գալս­տեան` Հ­րա­շա­փա­ռի ա­րա­րո­ղու­թեան: Այ­ցե­լու­թեան ծի­րէն ներս Հ­ռո­մի Ֆ­րանսիս­կոս Պա­պը նա­խա­գա­հա­կան պա­լա­տին մէջ հան­դի­պում ու­նե­ցաւ ­Հա­յաս­տա­նի նա­խա­գահ ­Սերժ ­Սարգսեա­նի հետ, որ դի­տել տո­ւաւ, թէ ­Հա­յաս­տա­նի եւ ­Վա­տի­կա­նի մի­ջեւ դի­ւա­նա­գի­տա­կան յա­րա­բե­րու­թիւն­նե­րու հաս­տատ­ման 25 տա­րի­նե­րու ըն­թաց­քին հայ ժո­ղո­վուր­դին հա­մար պատ­մա­կան ի­րա­դարձու­թիւն­ներ տե­ղի ու­նե­ցած են: «­Մենք շնոր­հա­կալ ենք մեր հի­նա­ւուրց հո­ղին եւ բազ­մա­չար­չար ժո­ղովր­դին օրհ­նու­թիւն բե­րե­լու հա­մար»,- ը­սաւ նա­խա­գահ ­Սարգ­սեան` յի­շե­լով երկ­կող­մ յա­րա­բե­րու­թիւն­նե­րուն մէջ ար­ձա­նագ­րո­ւած յատ­կան­շա­կան ի­րա­դար­ձու­թիւն­նե­րը:
Ան­կէ ետք Պա­պը հան­դի­պում ու­նե­ցաւ ­Հա­յաս­տա­նի իշ­խա­նա­ւոր­նե­րուն, Ե­րե­ւա­նի մէջ հա­ւա­տար­մագ­րո­ւած դի­ւա­նա­գի­տա­կան կազ­մի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րուն եւ այլ հրա­ւի­րեալ­նե­րու հետ: ­Յատ­կան­շա­կան էր այն, որ այս ա­ռի­թով ար­տա­սա­նած իր խօս­քին մէջ Ֆ­րան­սիս­կոս Պա­պը` շե­ղե­լով նա­խա­պէս լրագ­րող­նե­րուն տրա­մադ­րո­ւած իր խօս­քի բնա­գի­րէն, ար­տա­սա­նած է ցե­ղաս­պա­նու­թիւն բա­ռը: «Այդ ող­բեր­գու­թիւ­նը` ՑԵՂԱՍՊԱՆՈՒԹԻՒՆԸ, ցա­ւօք, գլխա­ւո­րեց տխուր ցան­կը ան­ցեալ դա­րու ան­մարդ­կա­յին ա­ղէտ­նե­րուն»,- ը­սաւ Հ­ռո­մի Պա­պը, թէեւ գրաւոր իր խօս­քին մէջ այդ բա­ռը չէր նշո­ւած:
­Նախ՝ խօսք ա­ռաւ ­Հա­յաս­տա­նի նա­խա­գա­հը, որ իւ­րա­յա­տուկ նկա­տեց Պա­պին այ­ցե­լու­թեան օ­րը` պա­տիւ սե­պե­լով Զայն հիւ­րըն­կա­լել «քրիս­տո­նէու­թիւ­նը ա­ռա­ջի­նը պե­տա­կա­նօ­րէն ըն­դու­նած եւ յա­նուն քրիս­տո­նէա­կան ինք­նու­թեան ու ար­ժէք­նե­րի հա­զա­րա­մեայ մա­քա­ռում­նե­րով ան­ցած հա­յոց հո­ղում»: ­Նա­խա­գա­հը լու­սար­ձա­կի տակ ա­ռաւ այն ե­րե­ւոյ­թը, որ սի­րոյ եւ խա­ղա­ղու­թեան, գթասր­տու­թեան հա­մա­մարդ­կա­յին ար­ժէք­նե­րու եւ մար­դա­սի­րա­կան գա­ղա­փար­նե­րու նկատ­մամբ Պա­պին հա­ւա­տար­մու­թեամբ եւ հա­յու­թիւ­նը յու­զող հար­ցե­րու նկատ­մամբ ա­նոր մնա­յուն հո­գա­ծու­թեամբ՝ Ֆ­րանսիս­կոս Պա­պը կը վա­յե­լէ հայ ժո­ղո­վուր­դին մեծ յար­գանքն ու հիաց­մուն­քը:
Ֆ­րան­սիս­կոս Պա­պը այս ա­ռի­թով ար­տա­սա­նած իր խօս­քին մէջ մեծ ու­րա­խու­թիւն նկա­տեց «յոյժ սի­րե­լի հայ­կա­կան աշ­խար­հի հող»ին վրայ գտնո­ւի­լը, այ­ցե­լե­լը՝ հի­նա­ւուրց եւ հա­րուստ ա­ւան­դու­թիւն­ներ ու­նե­ցող ժո­ղո­վուր­դի մը, որ քա­ջու­թեամբ պա­հած է իր հա­ւատ­քը, որ շատ տա­ռա­պած է, բայց միշտ ալ վե­րած­նած:
«… ­Մեր եր­կին­քը մուգ, ջրե­րը ջինջ, լի­ճը լու­սէ, Ա­րեւն ամ­րան ու ձմե­ռո­ւայ վի­շա­պա­ձայն բու­քը վսեմ, … ­հա­զա­րա­մեայ քարն …­ ա­ղօթք դար­ձած եր­կա­թա­գիր գրե­րը մեր» (Ե­ղի­շէ ­Չա­րենց, «Ես իմ ա­նուշ ­Հա­յաս­տա­նի»): Ա­սոնք քա­նի մը հզօր պատ­կեր­ներ են, ո­րոնք ձեր հռչա­կա­ւոր բա­նաս­տեղ­ծը մե­զի կ­՛ըն­ծա­յէ` լու­սա­ւո­րե­լու հա­մար մեզ ­Հա­յաս­տա­նի պատ­մու­թեան խո­րու­թեան եւ բնու­թեան գե­ղեց­կու­թեան մա­սին: Ա­նոնք քիչ խօս­քե­րու մէջ կ­՛ամ­փո­փեն ամ­բողջ ժո­ղո­վուր­դի մը փա­ռա­ւոր եւ ող­բեր­գա­կան փոր­ձա­ռու­թեան ար­ձա­գանգն ու խտու­թիւ­նը եւ տո­գո­րող սէ­րը հայ­րե­նի­քի հան­դէպ»,- ը­սաւ սրբա­զան քա­հա­նա­յա­պե­տը:
Շ­նոր­հա­կա­լու­թիւն յայտ­նե­լով այս հրա­ւէ­րին հա­մար, որ ա­ռիթ է փո­խա­դար­ձե­լու նա­խորդ տա­րի Ս. ­Պետ­րո­սի տա­ճա­րին մէջ կա­յա­ցած հան­դի­սա­ւոր ա­րա­րո­ղու­թիւ­նը` Պա­պը դի­տել տո­ւաւ, որ 2015ին տրո­ւած հայ­կա­կան բարձ­րաս­տի­ճան մա­կար­դա­կի այ­ցե­լու­թեան եւ ա­րա­րո­ղու­թեան ըն­թաց­քին յի­շա­տա­կո­ւե­ցաւ 100ա­մեա­կը «­Մեծ Ե­ղեռ­նի, որ հա­րո­ւա­ծեց ձեր ժո­ղո­վուր­դը, եւ որ ան­չափ ան­հա­մար զո­հեր պատ­ճա­ռեց: Այդ ող­բեր­գու­թիւ­նը` ՑԵՂԱՍՊԱՆՈՒԹԻՒՆԸ, ցա­ւօք, գլխա­ւո­րեց տխուր ցան­կը ան­ցեալ դա­րու ան­մարդ­կա­յին ա­ղէտ­նե­րուն, ո­րոնք գոր­ծադ­րո­ւե­ցան ցե­ղա­պաշ­տա­կան, գա­ղա­փա­րա­խօ­սա­կան եւ կրօ­նա­կան մո­լո­րեց­նող շար­ժա­ռիթ­նե­րով, եւ ո­րոնք մթագ­նե­ցին մար­դաս­պան­նե­րուն միտ­քը, ո­րոնք նպա­տա­կադ­րուե­ցան ոչն­չաց­նելու մին­չեւ իսկ ամ­բողջ ժո­ղո­վուրդ­ներ: ­Յար­գան­քի իմ տուրքս կը մա­տու­ցեմ հայ ժո­ղո­վուր­դին, որ` լու­սա­ւո­րո­ւած Ա­ւե­տա­րա­նի լոյ­սով, նոյ­նիսկ իր պատ­մու­թեան ա­մե­նաող­բեր­գա­կան պա­հե­րուն, Ք­րիս­տո­սի ­Խա­չի եւ ­Յա­րու­թեան մէջ գտած է կրկին վեր յառ­նե­լու ու­ժը եւ ար­ժա­նա­պա­տո­ւու­թեամբ վերսկ­սե­լու իր ու­ղին:

­Պա­պը ­Ծի­ծեռ­նա­կա­բեր­դի մէջ հան­դի­պե­ցաւ
­Ցե­ղաս­պա­նու­թիւ­նը վե­րապ­րած­նե­րու ժա­ռանգ­նե­րուն
­
Հա­յաս­տա­նի ­Հան­րա­պե­տու­թեան նա­խա­գահ ­Սերժ ­Սարգ­սեան եւ տի­կին ­Ռի­թա ­Սարգ­սեան ­Յու­նիս 25ին Հ­ռո­մի Սր­բա­զան ­Քա­հա­նա­յա­պետ Ֆ­րանսիս­կոս ­Պա­պի եւ Ա­մե­նայն ­Հա­յոց ­Կա­թո­ղի­կոս ­Գա­րե­գին Բ.ի հետ այ­ցե­լե­ցին ­Ծի­ծեռ­նա­կա­բերդ` ­Հա­յոց Ցե­ղաս­պա­նու­թեան զո­հե­րու յի­շա­տա­կին նո­ւի­րո­ւած յու­շա­հա­մա­լիր:
­Հան­րա­պե­տու­թեան ­նա­խա­գա­հը եւ եր­կու հո­վո­ւա­պետ­նե­րը յար­գան­քի տուրք մա­տու­ցա­նե­ցին ­Ցե­ղաս­պա­նու­թեան զո­հե­րու յի­շա­տա­կին: Սր­բա­զան ­Քա­հա­նա­յա­պե­տը ծաղ­կեպ­սակ դրաւ յու­շա­կո­թո­ղին եւ ա­ղօ­թեց:
Հ­ռո­մի ­Պա­պը Հ.Հ. նա­խա­գա­հի եւ Ա­մե­նայն ­Հա­յոց ­Կա­թո­ղի­կո­սի հետ, այ­նու­հե­տեւ ծա­ղիկ­ներ խո­նար­հեց ան­մեղ զո­հե­րու յի­շա­տա­կը յա­ւեր­ժաց­նող ան­մար կրա­կին մօտ, ուր հո­գե­ւոր դա­սը կա­տա­րեց ­Բա­րե­խօ­սա­կան կար­գի ա­րա­րո­ղու­թիւն` հայ­ցե­լով այ­լեւս սրբա­դա­սո­ւած նա­հա­տակ­նե­րու բա­րե­խօ­սու­թիւ­նը:
Այս մա­սին կը տե­ղե­կաց­նէ Հ.Հ. նա­խա­գա­հի աշ­խա­տա­կազ­մի հա­սա­րա­կու­թեան եւ տե­ղե­կա­տո­ւու­թեան մի­ջոց­նե­րու հետ կա­պե­րու վար­չու­թիւ­նը:
Ֆ­րան­սիս­կոս ­Պա­պը այ­ցե­լեց ­Ծի­ծեռ­նա­կա­բեր­դի յու­շա­հա­մա­լի­րի ­Յի­շո­ղու­թիւն­նե­րու պու­րակ` օրհ­նեց իր ա­նո­ւամբ տնկո­ւած ե­ղեւ­նին, որ­մէ ետք գրա­ռում կա­տա­րեց ­Հա­յոց ­Ցե­ղաս­պա­նու­թեան թան­գա­րան-­հիմ­նար­կի պա­տո­ւոյ այ­ցե­լու­նե­րու գիր­քին մէջ:
«Այս­տեղ կ­՛ա­ղօ­թեմ` ցա­ւը սրտիս մէջ, որ­պէս­զի այ­լեւս եր­բեք նման ող­բեր­գու­թիւն­ներ, ինչ­պի­սին ա­սի­կա է, չկրկնո­ւին, որ­պէս­զի մարդ­կու­թիւ­նը չմոռ­նայ եւ ի­մա­նայ չա­րու­թեան բա­րու­թեամբ յաղ­թել: ­Թող Աս­տո­ւած պար­գե­ւէ սի­րե­ցեալ հայ ժո­ղո­վուր­դին եւ ամ­բողջ աշ­խար­հին խա­ղա­ղու­թիւն եւ մխի­թա­րու­թիւն: Աս­տո­ւած պահ­պա­նէ հայ ժո­ղովր­դի յի­շո­ղու­թիւ­նը: ­Յի­շո­ղու­թիւ­նը կա­րե­լի չէ ոչ պղտո­րել, ոչ մոռ­նալ: ­Յի­շո­ղու­թիւ­նը խա­ղա­ղու­թեան եւ ա­պա­գա­յի աղ­բիւրն է»,- ­գրած է Սր­բա­զան ­Քա­հա­նա­յա­պե­տը:
­Յու­շա­հա­մա­լի­րին մէջ Հ­ռո­մի ­Պապ Ֆ­րան­սիս­կո­սին մօ­տե­ցած են ­Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նու­թիւ­նը վե­րապ­րած­նե­րու խումբ մը ժա­ռանգ­ներ` զա­ւակ­ներ եւ թոռ­ներ, ո­րոնց նախ­նի­նե­րը, ­Մեծ Ե­ղեռ­նի որ­բեր ըլ­լա­լով, ­Պիուս ­Տասն­մէ­կե­րորդ ­Պա­պի ո­րո­շու­մով օ­թե­ւան գտած էին պա­պա­կան ­Կաս­տել ­Գան­տոլ­ֆօ դղեակ­-ա­մա­րա­նո­ցին մէջ:
Ֆ­րան­սիս­կոս ­Պա­պը եւ ­Գա­րե­գին Երկ­րորդ Ա­մե­նայն ­Հա­յոց ­Կա­թո­ղի­կո­սը ­Ծի­ծեռ­նա­կա­բեր­դի մէջ հրա­ժեշտ տո­ւին ­հան­րա­պե­տու­թեան նա­խա­գա­հին ու Ա­ռա­ջին Տիկ­նոջ եւ ու­ղե­ւո­րո­ւե­ցան ­Գիւմ­րի, ուր ­Սուրբ ­Վար­դա­նանց հրա­պա­րա­կին վրայ Սր­բա­զան ­Քա­հա­նա­յա­պե­տը` Ա­մե­նայն ­Հա­յոց ­Կա­թո­ղի­կո­սի ա­ղօ­թակ­ցու­թեամբ ­Լա­տի­նա­կան ծէ­սով պի­տի մա­տու­ցա­նէ ­Սուրբ ­Պա­տա­րագ:

­Պա­պը Օրհ­նեց ­Մեր­ձա­ւոր Ա­րե­ւել­քի եր­կիր­նե­րու հողն ու ջու­րը

­Յու­նիս 25ին ­Հան­րա­պե­տու­թեան հրա­պա­րա­կի մէջ տե­ղի ու­նե­ցած ե­կե­ղե­ցա­կան ա­րա­րո­ղու­թե­նէն ետք Հ­ռո­մի Պա­պին ու Ա­մե­նայն Հա­յոց Կա­թո­ղի­կո­սին մօ­տե­ցան ­Մեր­ձա­ւոր Ա­րե­ւել­քէն ժա­մա­նած կամ ար­դէն ­Հա­յաս­տա­նի մէջ ա­պաս­տա­նած ըն­տա­նիք­նե­րու պա­տա­նի­ներ ու ե­րի­տա­սարդ­ներ, որոնք Ա­մե­նայն ­Հա­յոց Կա­թո­ղի­կո­սին եւ Հ­ռո­մի Սրբա­զան Քա­հա­նա­յա­պե­տին մա­տու­ցե­ցին օրհ­նու­թեան հա­մար ի­րենց երկր­նե­րէն բե­րո­ւած հողն ու ջու­րը: Այս մա­սին կը յայտ­նէ ­«Հա­յերն Այ­սօ­ր»ը։
­Պա­տա­նի­ներն ու ե­րի­տա­սարդ­նե­րը ի­րենց ձեռ­քին մէջ կը կրէին ի­րենց երկրնե­րէն բե­րո­ւած հո­ղով եւ ջու­րով լե­ցո­ւած սա­փոր: ­Հողն ու ջու­րը օրհ­նե­լու նո­ւի­րա­կան ա­րա­րո­ղու­թե­նէն ետք, լե­ցու­ցին բե­մա­հար­թա­կի վրայ դրո­ւած ­Նո­յեան Տա­պա­նի ման­րա­կեր­տի մէջ:
­Պա­տա­նի­նե­րու վեր­ջին զոյ­գը ­Հա­յաս­տա­նէն էր: Ա­նոնք կը խորհր­դանշէին հայ ժո­ղո­վուր­դի վե­րած­նուն­դը իր պատ­մա­կան հայ­րե­նի­քի այս հա­տո­ւա­ծին մէջ:
Ա­ւար­տին Հ­ռո­մի Պապն ու Ա­մե­նայն ­Հա­յոց Կա­թո­ղի­կո­սը ջրե­ցին տա­պա­նը, ուր տնկո­ւած էր որ­թա­տու­նկը, որ կը խորհր­դան­շէ փրկու­թեան եւ վե­րած­նուն­դի ու­ղին ան­ցած ­Նոյ Նա­հա­պե­տը, որ բիբ­լիա­կան Ա­րա­րա­տէն իջ­նե­լով՝ տնկեց որ­թա­տուն­կը։