Հ.Յ.Դ. Հայ Դատի եւ Քաղաքական Հարցերու գրասենեակի պատասխանատու Կիրօ Մանոյեան Ապրիլ 25ին, լրագրողներու հետ հանդիպման ընթացքին, նշեց, որ Հայաստանի մէջ տեղի ունեցած «Ընդդէմ Ցեղասպանութիւն յանցագործութեան» համաշխար
հային խորհրդաժողովը եւ «Աւրորա» մրցանակաբաշխութիւնը միայն դրականօրէն պէտք է դիտարկել, քանի որ Հայաստան պէտք է դառնայ ցեղասպանութիւններու դէմ պայքարի կեդրոն:
«Ֆորումի մասնակիցները եւ ելոյթները վկայում են այն մասին, որ Հայաստանը կարող է դառնալ այդպիսին, իսկ «Աւրորա» մրցանակաբաշխութիւնը, որպէս առաջին միջոցառում, բաւականին յաջողուած էր: Ճիշդ է, անցեալ տարուայ լուրերի քանակը, որ միջազգային լրատուամիջոցներում կային, այս տարի չկան, բայց դա բնական է: Այս երկու միջոցառումների մասնակիցներին նկատի ունենալով՝ բաւական լայն արձագանգ եղաւ: Ցանկալի է, որ այս երկու միջոցառումները շարունակուեն եւ դառնան աւանդական»,- ըսաւ Մանոյեան:
Այն դիտարկումին, թէ Հայկական Հարցը պէտք է բերուի միջազգային հարթակ, եւ թէ կրնա՞նք ըսել, որ յաջողեցանք այդ մէկը ընել, Կ. Մանոյեան պատասխանեց.- «Եթէ նոյնիսկ դեռ չի յաջողուել, այդ ճանապարհին ենք: Առանց իր էութիւնից դատարկելու Հայկական Հարցը կամ Հայ Դատը՝ պէտք է ցոյց տանք, որ Հայաստանը միայն իր հարցերով չէ շահագրգռուած, այլ՝ համամարդկային խնդիրներով, այս պարագայում՝ ցեղասպանութիւնների դէմ պայքարով: Վերջին տարիների մեր դիւանագիտութիւնը, կարծում եմ, ճիշդ պատգամ է փոխանցում միջազգային հանրութեանը»:
Ի դէպ, Մանոյեան յոյս յայտնեց, որ յառաջիկային Գերմանիա կը միանայ այն պետութեանց, որոնք ճանչցած են Հայոց Ցեղասպանութիւնը:
«Բունդեսթագի՝ 2005 թուականին ընդունած բանաձեւը բաւական լաւն է իրականում, եւ յոյսով եմ, որ այս տարի Յունիսին կայանալիք քննարկումների ընթացքում ճիշդ որոշում կ՛որդեգրուի: Իսկ Օբամայի մասին էլ ասեմ, որ ափսոս էր, որ նա իր ուղերձը ճիշդ չօգտագործեց: Ինչ որ տեղ նաեւ վարկաբեկիչ էր նրա համար, որ վկայաբերում էր ուրիշին՝ Օբամա քաղաքացու ասածները, բայց իրականում չի ասում «ցեղասպանութիւն» բառը: Թէ ինչո՛ւ չի ասում, չեմ հասկանում, որովհետեւ Թուրքիան էլի դժգոհեց, էլի բողոքեց, բայց տարին չի վերջացել, եւ Օբաման կարող է իր խոստումը կատարել»,- ըսաւ Կ. Մանոյեան:
Անոր խօսքով՝ մենք աւելի շատ հատուցման հարցին վրայ կը կեդրոնանանք, եւ արդէն այդ ուղղութեամբ որոշակի աշխատանքներ կատարուած են, եւ անհրաժեշտ է նոր թափ տալ այդ ամէնուն:
«Արդէն երրորդ տարին է, որ Թուրքիայի ղեկավարութիւնը ինչ որ ուղերձ է հրապարակում, որը նոյն ժխտողական քաղաքականութիւնն է պարունակում. ցաւակցում է հայ մահացածների հարազատներին այնպէս, ասես բնական մահով են մահացել կամ աղէտի հետեւանքով: Անտեսւում է իրենց պետութեան կողմից ոճրագործութեան իրականացման փաստը»,- ընդգծեց Մանոյեան, ապա՝ խօսեցաւ թուրքերու եւ հայերու համատեղ ապրելու մշակոյթին մասին.- «Այդ մասին խօսելով՝ անտեսում են այն, ինչ իրենց պետութիւնը հայութեան դէմ գործադրել է: Այս բոլորը նրանք անտեսում են եւ փորձում ցոյց տալ վարդագոյնի մէջ»:
Մանոյեան նշեց նաեւ, որ պէտք չէ զարմանալ, թէ պետութիւններն իրենց ազգային շահերը կը պաշտպանեն: «Սուրբ չեն պետութիւնները, բա ո՞ւմ շահերը հետապնդեն: Մենք էլ մեր շահերը պէտք է հետապնդենք: Սա չի նշանակում, որ շահերի համընկնում չի կարող լինել»,- ըսաւ ան, ապա՝ աւելցուց, որ հատուցման խնդիրը չ՚ենթադրեր ընթանալ այնպէս, ինչպէս ճանաչման հարցն է՝ խորհրդարաններ եւ այլն: «Երբ խօսում ենք հատուցման մասին, անպայման չէ, որ դատական ու իրաւական գործեր յարուցուեն:
Հասարակական կարծիքի վրայ աւելի շատ պէտք է աշխատել»,- ընդգծեց Հ.Յ.Դ.ի գործիչը:
Ան անդրադարձաւ նաեւ Թուրքիոյ խորհրդարանի հայ պատգամաւոր Կարօ Փայլանի ելոյթին եւ ըսաւ, որ ողջունելի փաստ է այդ ելոյթը, սակայն մտահոգութիւն յայտնեց Կարօ Փայլանի անվտանգութեան վերաբերեալ: «Նրա անվտանգութեան համար մտահոգուած ենք, չգիտեմ՝ ի՞նչ տեղի կ՚ունենայ, բայց սա վկայում է այն մասին, որ Թուրքիայի հայ համայնքում կայ մի հատուած, որ կարող է իր իրաւունքները պաշտպանել»,- եզրափակեց Կիրօ Մանոյեան:
Հ.Հ. նախագահի եւ արտաքին գործոց նախարարի ելոյթներէն պարզ կը դառնայ, որ բանակցային գործընթացը յետ ինկաւ,- յայտնեց Հ.Յ.Դ. Հայ Դատի եւ Քաղաքական Հարցերու գրասենեակի պատասխանատուն.- «Ադրբեջանը ձախողուեց ռազմաճակատում, բայց այն, որ ուզում էր՝ բանակցութիւնները տապալուեն, յաջողուեց:
Ադրբեջանն ուզում է ասել, որ 94 թուականի պայմանագիրը չէ ուժի մէջ, այլ նոր՝ բանաւոր ձեռք բերուած պայմանաւորուածութիւնը: Ադրբեջանը փորձում է կռիւներից յետոյ Լ.Ղ.Հ.ին դուրս մղել բանակցութիւններից:
«Երկրորդ կարեւոր հարցն այն է, որ ադրբեջանցիները դժգոհ են բանակցային գործընթացից: Ժողովուրդների ինքնորոշման սկզբունքը նա մշտապէս այլ կերպ է մեկնաբանում՝ փորձելով այս կռիւներով տապալել բանակցութիւնները: Ադրբեջանը պէտք է բաւարարուած զգայ, որ յաջողել է բանակցութիւններից հեռացման հարցում»,- ըսաւ Մանոյեան եւ աւելցուց, որ խաղաղ կարգաւորում կրնայ ըլլալ նաեւ այն պարագային, երբ միջազգային հանրութիւնը ըսէ, թէ կը ճանչնայ Լ.Ղ.Հ. անկախութիւնը:
«Վաղը, մէկ ամսից կամ էլ մօտ ապագայում, բանակցութիւններ չեն կարող տեղի ունենալ: Դա նրանից չէ, որ մենք վատ դիւանագիտութիւն ենք վարել: Եթէ մենք այս պարագայում էլ ճիշդ քաղաքականութիւն վարենք, այս ամէնը դուրս կը գայ Ադրբեջանի դէմ»,- նշեց Մանոյեան:
Ան նաեւ դիտել տուաւ, որ երբ 2006 թուականին կը մշակուէր Լ.Ղ.Հ. Սահմանադրութիւնը, Հ.Յ.Դ.ն առաջարկեց, որ Լ.Ղ.Հ. սահմանները աւելի մեծ տարածքներ ընդգրկեն: «Այսինքն՝ այն տարածքները, որոնք Ադրբեջանի կողմից գրաւուած են, դա էլ ներառուի, խօսքը Շահումեանի եւ այլ շրջանների մասին է: Այդ կէտը, սակայն, չներառուեց Լ.Ղ.Հ. Սահմանադրութեան մէջ»,- ասաց Մանոյեան:
Ան աւելցուց, որ մեր պաշտպանութեան նախարարն ալ յայտարարած է, որ տարածքներու յանձնման մասին խօսք չկայ:
«Կարծում եմ՝ մեր յարաբերութիւնները Ռուսաստանի Դաշնութեան հետ պէտք է լինեն ինստիտուցիոնալ (պաշտօնական կառոյցներու) մակարդակով, այլ ոչ թէ ղեկավար անհատների միջեւ:
Ինչքան մեր շահերից է բխում ռազմավարական գործընկերներ լինելը, նոյնքան էլ՝ հակառակը: Մենք պէտք է վարուենք այնպէս, որ Ռուսաստանը ստիպուած լինի իր պարտականութիւնները կատարելու»,- ըսաւ Մանոյեան:
Ան նաեւ աւելցուց.- «Ապրիլի սկզբին չորսօրեայ պատերազմի ընթացքում Ադրբեջանը բաւական շատ օգտագործեց նաեւ այն զինատեսակները, որոնք գնել էր Ռուսաստանից: Կարծում եմ, այստեղ նոյնպէս անելիք ունենք»: