Լեռնային Ղարաբաղի սահմանային գօտիին վրայ, Ապրիլ 1ի լոյս 2ի գիշերուան եւ առաւօտեան ընթացքին, Ատրպէյճան սանձազերծեց լայնածաւալ ռազմական գործողութիւններ՝ նախայարձակ դառնալով եւ հրթիռահրետանային արկակոծման ենթարկելով
ոչ միայն հայկական զինուժի պաշտպանական դիրքերը, այլ նաեւ խաղաղ բնակչութեան վայրերը։
Ըստ հաղորդուած լուրերուն՝ ատրպէյճանական զինուժի կողմէ Մարտունիի պաշտպանական ուղղութեամբ ՄՄ-21 «Գրադ» կայանքէն իրականացուած հրթիռահրետակոծութեան հետեւանքով սպաննուած է 2004 թուականի ծնեալ Վաղինակ Թաթուլի Գրիգորեանը եւ երկու երեխայ ալ վիրաւորուած է։
Արցախի զինուած ուժերու դիմադրողականութիւնը եղած է շատ բարձր։ Ըստ «Արմէնփրես»ի հաղորդած լուրերուն՝ մարտական գործողութեանց ընթացքին ատրպէյճանական զօրքը տուած է 200է աւելի կորուստ եւ ոչնչացուած են հրետանային ուժեր, ուղղաթիռներ։ Լեռնային Ղարաբաղի պաշտպանութեան բանակի անմիջական եւ արհեստավարժ գործողութեանց շնորհիւ, հնարաւոր եղած է ոչ միայն իրավիճակը առնել հսկողութեան տակ, այլեւ զգալի կորուստներ հասցնել հակառակորդին։ Հայկական կողմը ունի 18 զոհ եւ 35ի մօտ վիրաւոր։
ArmLur.amի հաւաստի տեղեկութիւններով` հայ դիրքապահները, վստահօրէն իրականացնելով իրենց առջեւ դրուած մարտական խնդիրը, ստիպած են ատրպէյճանական կողմին, որ բազմաթիւ զոհեր տալէ յետոյ՝ նահանջէ:
Լ.Ղ.Հ. պաշտպանութեան նախարարութեան հաղորդագրութիւնը
Ղարաբաղեան-ատրպէյճանական զօրքերու շփման գիծի ողջ երկայնքով՝ իրավիճակը տակաւին կը մնայ լարուած: Առաւել ուժգին բախումներ տեղի ունեցան մարտագիծի հիւսիս-արեւելեան եւ հարաւ-արեւելեան ուղղութեանց վրայ: Արցախի բանակի ստորաբաժանումները Թալիշի ուղղութեամբ հակառակորդին հասցուցին մարդուժի եւ զինական մեծ կորուստներ: Հաստատուած տուեալներով՝ ատրպէյճանական զինուժը կորսնցուցած է 14 հրասայլեւ 5է աւելի այլ զրահամեքենաներ, այդ շարքին՝ հետեւակի մարտական մեքենայ (Հ.Մ.Մ.): Ղարաբաղեան բանակը ունեցած է 1 հրասայլի կորուստ: Մարտագիծի հարաւ-արեւելեան ուղղութեամբ եւս ընթացան դիրքային թէժ մարտեր: Հակամարտ զօրքերու շփման գիծին վրայ, հակառակորդն իր անզօրութիւնը փորձեց պարտկել խաղաղ բնակիչներու, մասնաւորապէս Մարտակերտ քաղաքի վրայ ՄՄ-21 («կրատ») հրթիռահրետանային կայանքէ եւ 152 միլիմեթրանոց հրետանային միջոցներէ արձակուած արկակոծումներով:
Հ.Հ. Ազգային Անվտանգութեան Խորհուրդի նիստ եւ Լեռնային
Ղարաբաղի հետ ռազմական փոխ-օգնութեան պայմանագրի կնքում
Հայաստանի նախագահ Սերժ Սարգսեան շուտափոյթ վերադարձաւ Մ. Նահանգներէն եւ Շաբաթ երեկոյեան գումարեց Հ.Հ. Ազգային Անվտանգութեան Խորհուրդի նիստ, որու ընթացքին քննարկուեցան Ատրպէյճանի Հանրապետութեան կողմէ 1994ի զինադադարի համաձայնագրին «կոպիտ խախտման» եւ «Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության դէմ լայնածաւալ յարձակման արդիւնքով ստեղծուած իրավիճակը»: Հ.Հ. պաշտպանութեան նախարար Սէյրան Օհանեան ներկայացուց Ապրիլի 1ի լոյս 2ի գիշերը «հակառակորդի սադրիչ գործողություններին ի պատասխան ձեռնարկուած գործուն քայլերը` կանխելու սանձազերծուած յարձակումը»: Զեկոյցներով հանդէս եկան նաեւ Հ.Հ. Զ.Ու. գլխաւոր շտապի պետ Եուրի Խաչատուրով եւ արտաքին գործերու նախարարի տեղակալ Շաւարշ Քոչարեան:
Նախագահ Սերժ Սարգսեան մասնաւորապէս դիտել տուաւ.- «Լեռնային Ղարաբաղի պաշտպանութեան բանակի ժամանակին եւ արհեստավարժ գործողութիւնների շնորհիւ հնարաւոր եղաւ իրավիճակը վերցնել հսկողութեան տակ եւ ոչ միայն իրավիճակը վերցնել հսկողության տակ, այլեւ զգալի կորուստներ հասցնել հակառակորդին: Ընդ որում՝ հակառակորդն այդ ընթացքում օգտագործում էր ռազմական օդուժ, հրետանու բոլոր տեսակները եւ բոլոր տիպի զրահամեքենաները:
Հակառակորդի կորուստները, ինչպէս օդուժի, այնպես էլ հետեւակի ու զրահատեխնիկայի, զգալի են: Մենք էլ ունենք կորուստներ. այս պահի դրութեամբ 18 զոհ ունենք եւ 35ի մօտ վիրաւոր:
«Յայտնի է, որ Միացեալ Նահանգներ էի այցելել՝ մասնակցելու Միջուկային Անվտանգութեան գագաթնաժողովին եւ այդ Գագաթնաժողովի շրջանակներում հանդիպումներ եմ ունեցել փոխ-նախագահ Բայդէնի եւ պետ-քարտուղար Քերրիի հետ: Նրանց կոչ եմ արել, որպէսզի սաստեն Ադրբեջանին՝ չխախտել հրադադարի կանոնները, բայց, ինչպէս տեսաք, այդ հանդիպումից ընդամենը մի քանի ժամ յետոյ տեղի ունեցան իրադարձութիւններ, որ դեռևս յայտնի չի, թէ ինչի՞ կը վերաճեն: Այս պահին սադրանքները շարունակւում են. հիւսիսում եւ հարաւում կայ որոշակի լարուածութիւն, բայց ինչպէս ասացի, Լեռնային Ղարաբաղի զինուած ուժերը վերահսկում են իրավիճակը:
«Արտաքին գործերի նախարարութեանը, կարծում եմ, անհրաժեշտ է համագործակցել Լեռնային Ղարաբաղի արտաքին գործերի նախարարութեան հետ եւ աշխատել Լեռնային Ղարաբաղի հետ ռազմական փոխ-օգնութեան պայմանագիր կնքելու ուղղութեամբ: Անհրաժեշտ է պայմանագրի տեքստն ունենալ, համապատասխան քննարկումներ անցկացնել եւ ուղարկել Ազգային ժողով:
Պատերազմական վիճակի սաստկացումը արագ
եւ լայն արձագանգ գտաւ միջազգային գետնի վրայ
Ռուսաստանի Դաշնութեան նախագահ Վլատիմիր Փութին խոր մտահոգութիւն յայտնեց Լեռնային Ղարաբաղի մէջ, սահմանագիծի վրայ, արձանագրուած «մարտական գործողութիւններու վերսկսման մասին հաղորդագրութեանց» վերաբերեալ: Այդ մասին լրագրողներուն տեղեկացուց Ռուսաստանի նախագահի մամլոյ քարտուղար Դմիտրի Պէսկով.-
«Նախագահ Փութին կոչ կ’ընէ հակամարտութեան կողմերուն անյապաղ դադրեցնելու կրակն ու զսպուածութիւն դրսեւորել»,- ըսած է Պէսկով։
Իր կողմէ՝ Ֆրանսիայի նախագահ Ֆրանսուա Հոլանտ յայտարարութիւն կատարեց՝ խորին ափսոսանք յայտնելով ղարաբաղեան շփման գիծին վրայ վերջին լուրջ միջադէպերու կապակցութեամբ, որոնք մեծաթիւ մարդկային զոհերու պատճառ դարձան, այդ շարքին՝ քաղաքացիական բնակչութեան շարքերէն ներս։
Էլիզէյեան պալատի պաշտօնական կայքէջին վրայ Շաբաթ երեկոյեան տեղադրուած յայտարարութեան մէջ՝ Ֆրանսայի նախագահը ընդգծեց, որ ասոնք ամենալուրջ եւ մահաբեր իրադարձութիւններն են 1994 թուականի հրադադարի հաստատումէն ի վեր՝ յիշեցնելով, որ այդ ժամանակ ղարաբաղեան հակամարտութեան հետեւանքով արդէն շուրջ 30 հազար մարդ էր զոհուած։
Հոլանտ կողմերուն մեծագոյն զսպուածութեան եւ հրադադարի անյապաղ, լիակատար ու տեւական պահպանման կոչ ուղղեց՝ շեշտելով իրավիճակի լիցքաթափման բացարձակ անհրաժեշտութիւնը։
Նոյնպէս Միացեալ Նահանգները խստագոյնս դատապարտեցին հրադադարի լայնածաւալ խախտումները ղարաբաղեան շփման գիծի երկայնքով, որու հետեւանքով մեծ թուով մարդիկ զոհուեցան, այդ շարքին՝ քաղաքացիական անձինք: Այդ մասին յայտարարեց Մ. Նահանգներու պետքարտուղար Ճոն Քերրի:
«Մեր ցաւակցութիւնները կը յայտնենք բոլոր տուժած ընտանիքներուն», - Պետքարտուղարութեան պաշտօնական կայքէջով հրապարակուած յայտարարութեան մէջ կը նշէ Միացեալ Նահանգներու արտգործնախարարը: «Կոչ կ՚ուղղենք կողմերուն՝ զսպուածութիւն ցուցաբերելու, խուսափելու իրավիճակի հետագայ սրումէն եւ խստօրէն պահպանելու հրադադարը: Անկայուն իրավիճակը ցոյց կու տայ, թէ ինչո՞ւ կողմերը պէտք է անմիջապէս հակամարտութեան համապարփակ կարգաւորման շուրջ բանակցութեանց մէջ մտնեն Ե.Ա.Հ.Կ.ի Մինսքի Խմբակի հովանիին տակ»,- յայտարարած է Քերրի:
Վերստին շեշտելով, որ հակամարտութիւնը ռազմական լուծում չունի, պետքարտուղարը շեշտած է.- «Որպէս Ե.Ա.Հ.Կ.ի Մինսքի Խմբակի համանախագահ երկիրի՝ Միացեալ Նահանգները հաստատապէս յանձնառու կը մնան կողմերու հետ աշխատելու՝ հասնելու համար երկարատեւ ու բանակցային խաղաղ կարգաւորման»:
Իր կողմէ Թուրքիոյ նախագահ Էրտողան հանդէս եկաւ գրգռիչ յայտարարութեամբ՝ Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներու Մերիլենտ նահանգի մէջ թուրք-ամերիկեան մշակութային կեդրոնի մը բացման ժամանակ։ Պատասխանելով ատրպէյճանցի լրագրողի մը հարցումին՝ Էրտողան անդրադարձաւ հայ-ատրպէյճանական շփման գիծին վրայ ընթացող մարտերուն:
Այդ մասին հաղորդեց թրքական «Հապերլեր» լրատուական գործակալութիւնը.-
«Ցաւօք, տարիներ շարունակ գրաւման տակ գտնուող Լեռնային Ղարաբաղի մէջ ընթացող պայքարը Մինսքի Խմբակի կողմէ լուրջ չընդունուեցաւ։ Այդ պատճառով ալ այսօր նման պատկերի ականատես կը դառնանք: Եթէ Մինսքի Խմբակը այս հարցին մէջ արդարացի, վճռական կերպով գործէր եւ արդիւնաւէտ քայլերու ձեռնարկէր, այս օրին չէին հասներ: Սակայն, ցաւօք, Մինսքի Խմբակի թուլութեան հետեւանքով իրավիճակը այս կէտին հասած է: Մեր ատրպէյճանցի եղբայրներուն համար Ալլահէն օգնութիւն կը խնդրեմ»,- ըսած է Էրտողան՝ աւելցնելով, որ «Մենք մինչեւ վերջ պիտի շարունակենք հնարաւորինս աջակցիլ Ատրպէյճանին»:
Հայաստանի քաղաքական ուժերուն
միասնական դատապարտումը
Հայաստանի քաղաքական ուժերը միասնական դատապարտանքի արժանացուցին ատրպէյճանական զօրքի ձեռնարկած գրոհը։
Իշխող Հանրապետական կուսակցութեան պատգամաւորական խմբակցության ղեկավար Վահրամ Բաղդասարեան յայտարարեց, թէ Ատրպէյճան հերթական անգամ ցոյց տուաւ իր արհամարհանքը միջազգային հանրութեան խաղաղութեան կոչերուն նկատմամբ։ «Սա ահաբեկչութիւն է, որը կատարուել է Ադրբեջանի կողմից. ինձ թւում է, որ միջազգային կառոյցները շատ արագ պէտք է արձագանգեն սրան եւ գնահատական տան խաղաղ կարգաւորմանը խոչընդոտող կողմին՝ հանելով հաւասարութեան նշանը, հակառակ դէպքում Հայաստանի եւ Լեռնային Ղարաբաղի բանակը պատրաստակամ են լռեցնելու սադրիչներին»,- ըսաւ Բաղդասարեան:
Իր կողմէ Հայ Ազգային Կոնգրէ ընդդիմադիր խմբակցութեան ղեկավար Լեւոն Զուրաբեան յայտնեց, թէ քննարկած են իրավիճակը Հ.Ա.Կ. վարչութեան նիստին եւ հետեւեալ ուղերձը կ՚ուղղեն Ատրպէյճանին.- «Թող չկարծեն, թէ ներքին տարաձայնութիւնները թուլացնում են Հայաստանը: Արտաքին վտանգի դէմ բոլոր ուժերը միասնական են»,- ըսաւ ան եւ աւելցուց.- «Մենք համարում ենք, որ շատ կարեւոր է, որ նախ և առաջ մեր զինուորներն իմանան՝ անկախ իշխանութիւնների հետ ներ-քաղաքական հարցերում մեր հակասութիւններից, ամբողջ քաղաքական վերնախաւը, բոլոր քաղաքական ուժերը, հասարակութիւնը, համախմբուած են Ադրբեջանին եւ նրա ագրեսիային հակահարուած տալու հարցում»:
Իր հերթին Ժառանգութիւն կուսակցութեան փոխ-նախագահ Արմէն Մարտիրոսեան յայտարարեց.- «Քաղաքական ուժերը գալիս եւ գնում են, փոխում են իրենց տեղերը իշխանութեան եւ ընդդիմութեան շարքերում, սակայն հայրենիքը մէկն է: «Կարծում ենք, որ ադրբեջանական կողմը սկսել է իր հերթական ագրեսիվ գործողութիւնները, սա 1994 թուականին ստորագրուած հրադադարի հերթական խախտում է եւ, միանշանակ, ամբողջ պատասխանատուութիւնն ընկնում է Ադրբեջանի վրայ»,- ըսաւ Մարտիրոսեան:
Իսկ Հ.Յ.Դ. պատգամաւորական խմբակցութեան ղեկավար եւ Հ.Յ.Դ. Բիւրոյի քաղաքական ներկայացուցիչ Արմէն Ռուստամեան յայտարարեց, թէ կատարուածը սպասելի էր.- «Ադրբեջանն իր սադրանքներով գնում էր դրան՝ փորձելով դուրս բերել ղարաբաղեան հակամարտութեան կարգաւորումը Միսնքի Խմբակի ձեւաչափից: Միանշանակ՝ Ադրբեջանն ամէն ինչ անում է, որ փոխուի կարգաւորման ձեւաչափը, դա է իր հիմնական խնդիրը: Ի հարկէ՝ կայ նաեւ այլ հարց՝ հետեւելով իր մեծ եղբօր՝ Թուրքիայի մարտավարութեանը... կապուած նրա հետ, որ նախ ստեղծեն միգրացիոն հոսք, այնուհետեւ՝ դրանից օգտուեն: Այս միգրացիոն ալիքը, որ ամբողջ Եւրոպայով մէկ կայ, նրանք ուզում են դրանից օգուտներ քաղել եւ տպաւորութիւն առաջացնել, որ իր տարածքում դա հետևանք է իբրեւ թէ հայկական ագրեսիայի»:
Նաեւ «Բարգաւաճ Հայաստան» կուսակցութիւնը կոչ ուղղեց միջազգային հանրութեան, մասնաւորապէս հակամարտութեան կարգաւորմամբ զբաղուող Մինսքի Խմբակի համանախագահող երկրներուն՝ համարժէք ու հասցէական գնահատական տալու փաստացի պատերազմ սանձազերծած Ատրպէյճանի գործողութեանց՝ հաշուի առնելով, որ աննախադէպ այս իրավիճակին ամբողջ պատասխանատուութիւնը նախայարձակ Ատրպէյճանինն է:
Արամ Ա. Կաթողիկոս Արցախի նախագահ
Բակօ Սահակեանին յայտնեց իր ամբողջական զօրակցութիւնը
Շաբաթ՝ 2 Ապրիլ 2016ի առաւօտուն, իմանալով Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան եւ Ատրպէյճանի սահմանագիծին վրայ տեղի ունեցող բախումներուն մասին, Արամ Ա. Վեհափառ Հայրապետը անմիջապէս կապ հաստատեց Լ.Ղ. Հանրապետութեան նախագահ Տիար Բակօ Սահակեանի հետ ու անոր յայտնեց Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան եւ իր զօրակցութիւնը Ղարաբաղի քաջարի բանակին։
Նորին Սրբութիւնը յատկապէս ըսաւ.- «Բառին ամբողջական իմաստով մենք զօրակից ենք Ղարաբաղին, անոր քաջարի բանակին, ժողովուրդին ու պետութեան։ Ղարաբաղի անկախութեան պաշտպանութիւնը եւ հզօրացումը մեզի համար սրբազան պարտաւորութիւն է։ Այս օրերուն մա՛նաւանդ՝ երբ Ղարաբաղը յարձակումի է ենթարկուած Ատրպէյճանի կողմէ, մեր ժողովուրդի զաւակները՝ Հայաստանի թէ Սփիւռքի տարածքին, պէտք է իրենց զօրակցութիւնը գործնապէս արտայայտեն Ղարաբաղի պաշտպանութեան գծով, որովհետեւ Ղարաբաղի պաշտպանութիւնը Հայաստանի պաշտպանութիւնն է եւ փոխադարձաբար»։
Կամաւորներ կ՚արձանագրուին
Արցախի օգնութեան հասնելու համար
ՍՏԵՓԱՆԱԿԵՐՏ, «Արցախփրես».- Վաղ առաւօտէն սկսեալ, Արցախի Ազատամարտիկներու Միութեան (Ա.Ա.Մ.) շէնքին առջեւ, հաւաքուած են բազմաթիւ ազատամարտիկներ եւ երիտասարդներ` ցանկութիւն յայտնելով անյապաղ մեկնելու ճակատ:
Artsakhpressի թղթակիցի հետ զրոյցին՝ Ա.Ա.Մ. վարչութեան աշխատակից Ալվարօ Շէկեան տեղեկացուց, որ արդէն հարիւրաւոր կամաւոր ազատամարտիկներ արձանագրուած են անմիջապէս ճակատ մեկնելու համար.- «Մենք բոլորս կազմ-պատրաստ կը սպասենք Լ.Ղ.Հ. Պ.Բ. հրամանատարութեան կոչին եւ անհրաժեշտութեան պարագային անյապաղ կը մեկնինք առաջնագիծ»: