Շուրջ 200 հո­գի էր հա­ւա­քո­ւել ­Մար­տի 4ի կէ­սօ­րին ­Հա­յաս­տա­նի Ազ­գա­յին Գ­րա­դա­րա­նի ­Թա­մա­նեա­նա­կան մաս­նա­շէն­քի մեծ դահ­լի­ճում` ներ­կայ գտնո­ւե­լու յու­նա­հա­յոց թե­մի ա­ռաջ­նորդ ­Խո­րէն Արք. ­Տող­րա­մա­ճեա­նին նո­ւի­րո­ւած բա­նաս­տեղծ ­Յով­հան­նէս ­

Ղա­զա­րեա­նի «Ա­ղօ­թա­րան» գրքի շնոր­հան­դէ­սին:

Այդ օ­րը լրա­նում էր սրբա­զան հօր ծննդեան տա­րե­դար­ձը:
Շ­նոր­հա­հան­դէս-հա­ւա­քոյ­թը, զոր կազ­մա­կեր­պել էին ­Հայ­կա­կան Ու­սում­նա­սի­րու­թիւն­նե­րի ԱՆԻ ­Կենտ­րո­նը, ­Հա­յաս­տա­նի Գ­րող­նե­րի ­Միու­թիւ­նը եւ ­Հա­յաս­տա­նի Ազ­գա­յին Գ­րա­դա­րա­նը, ձգո­ւեց ա­ւե­լի քան եր­կու ժամ: ­Մի­ջո­ցա­ռու­մը վա­րում էր գրա­կա­նա­գէտ Ե­րո­ւանդ ­Տէր-­Խա­չա­տու­րեա­նը:

­Գա­րե­գին Բ. Ա­մե­նայն ­Հա­յոց ­Կա­թո­ղի­կո­սի օրհ­նու­թեան խօս­քը ներ­կա­նե­րին փո­խան­ցեց ­Մայր Ա­թո­ռի միա­բան­նե­րից ­Նա­թան Արք. ­Յով­հան­նի­սեա­նը: Ք­նա­րերգ ու բա­նաս­տեղծ ­Յով­հան­նէս ­Ղա­զա­րեա­նի նա­խա­ձեռ­նու­թիւ­նը կա­րե­ւո­րե­ցին եւ զե­կու­ցում­նե­րով հան­դէս ե­կան ­Հա­յաս­տա­նի Գ­րող­նե­րի ­Միու­թեան նա­խա­գա­հը, բա­նաս­տեղ­ծի գրչա­կից ըն­կեր­նե­րը եւ գրա­կա­նա­գէտ­ներ:

­Հա­ւա­քոյ­թին ներ­կայ էին ­Հա­յաս­տա­նի սփիւռ­քի եւ կրթու­թեան ու գի­տու­թեան նա­խա­րար­նե­րը՝ Հ­րա­նոյշ ­Յա­կո­բեանն ու ­Լե­ւոն Մկրտ­չեա­նը: Ե­լոյթ ու­նե­ցող­նե­րը ընդգ­ծում էին Սր­բա­զան ­Հօր` ­Յու­նաս­տա­նի հայ հա­մայն­քում ծա­ւա­լած, ինչ­պէս նաեւ ­Հա­յաս­տան-սփիւռք կա­պե­րի ամ­րապնդման բազ­մաշ­նորհ ու բա­ցա­ռիկ գոր­ծու­նէու­թիւ­նը:

Ող­ջոյ­նի խօս­քում սփիւռ­քի նա­խա­րա­րը շնոր­հաւո­րեց յու­նա­հա­յոց թե­մի ա­ռաջ­նոր­դին` ծննդեան տա­րե­դար­ձի առ­թիւ եւ կա­րե­ւո­րեց ­Յու­նաս­տա­նի հայ հա­մայն­քում հա­յա­պահ­պա­նու­թեանն ուղղուած, ինչ­պէս նաեւ ­Հա­յոց ­Ցե­ղաս­պա­նու­թեան 100րդ ­տա­րե­լի­ցին նո­ւի­րո­ւած մի­ջո­ցա­ռում­նե­րի ի­րա­կա­նաց­ման գոր­ծում Սր­բա­զա­նի ջան­քե­րը:

«­Հա­մո­զո­ւած եմ, որ այս ա­մե­նա­ծաղ­կուն եւ բեղմ­նա­ւոր տա­րի­քում նո­րա­նոր ձեռ­նարկ­նե­րով եւ բազ­մա­թիւ գոր­ծե­րով դուք նոր լից­քեր կը հա­ղոր­դէք հա­յոց թե­մին, եւ մենք ա­կա­նա­տե­սը կը լի­նենք ձեր հա­յան­պաստ նոր ծրագ­րե­րի ի­րա­կաց­մա­նը»,- ընդգ­ծեց Հ­րա­նոյշ ­Յա­կո­բեա­նը:

Այ­նու­հե­տեւ նա­խա­րարն անդ­րա­դար­ձաւ բա­նաս­տեղծ ­Յով­հան­նէս ­Ղա­զա­րեա­նի «Ա­ղօ­թա­րան» գրքին` նշե­լով.- «­Յով­հան­նէս ­Ղա­զա­րեա­նը պոէ­զիա­յի մի­ջո­ցով իւ­րո­վի է մեկ­նա­բա­նել ­Յու­նաս­տա­նի հա­յոց թե­մի ա­ռաջ­նորդ ­Խո­րէն Արք. ­Տող­րա­մա­ճեա­նի հո­գե­ւոր եւ ազ­գա­յին գոր­ծու­նէու­թիւ­նը` այն ան­մա­հաց­նե­լու հա­մար­ձակ նա­խա­ձեռ­նու­թեամբ»:

Ս­փիւռ­քում հա­յա­գի­տու­թեան զար­գաց­ման, ­Հա­յաս­տան-սփիւռք գոր­ծակ­ցու­թեան ամ­րապնդ­ման գոր­ծում ու­նե­ցած ծա­ռա­յու­թիւն­նե­րի հա­մար նա­խա­րար ­Յա­կո­բեա­նը ­Յու­նաս­տա­նի հա­յոց թե­մի ա­ռաջ­նորդ ­Խո­րէն Արք. ­Տող­րա­մա­ճեա­նին պար­գե­ւատ­րեց Հ.Հ. սփիւռ­քի նա­խա­րա­րու­թեան եւ ­Վե­նե­տի­կի Մ­խի­թա­րեան միա­բա­նու­թեան հա­մա­տեղ «­Յա­կոբ ­Մե­ղա­պարտ» շքան­շա­նով:

Ա­պա՝ բարձ­րա­խօ­սին մօ­տե­ցաւ կրթու­թեան եւ գի­տու­թեան նա­խա­րար ­Լե­ւոն Մկրտ­չեա­նը: ­Նա յի­շեց­րեց, որ սրբա­զան հօր գոր­ծու­նէու­թեա­նը ծա­նօթ է դեռ այն ժա­մա­նակ, երբ նա ծա­ռա­յում էր ­Սա­լո­նի­կում: ­Նա­խա­րա­րը գնա­հա­տան­քի խօս­քեր ա­սաց ­Խո­րէն Ար­քե­պիս­կո­պո­սի հո­գե­ւոր եւ հա­մայն­քա­յին գոր­ծու­նէու­թեան մա­սին եւ ի գնա­հա­տումն` նրան պար­գե­ւատ­րեց նա­խա­րա­րու­թեան յու­շաշ­քան­շա­նով:

­Կարճ եւ սրտա­ռուչ խօսք ա­սաց նաեւ ­Խո­րէն Սրբա­զա­նը: ­Նա յի­շա­տա­կեց Ա­մե­նայն ­Հա­յոց եւ ­Մե­ծի ­Տանն ­Կի­լի­կիոյ ­Կա­թո­ղի­կոս­ներ ­Գա­րե­գին Բ.ին եւ Ա­րամ Ա.ին, իր ծնող­նե­րին` ­Յա­կոբ ­Տող­րա­մա­ճեա­նին ու ­Նա­զե­լի Օ­հա­նեան-­Տող­րա­մա­ճեա­նին, ­Պիք­ֆա­յա­յի դպրե­վան­քի իր ու­սու­ցիչ ­Գէորգ ­Գան­տա­հա­րեա­նին: Շ­նոր­հա­հան­դէս-հա­ւա­քոյ­թի վեր­ջին հա­տո­ւա­ծը հո­գե­ւոր ե­րաժշ­տու­թիւն էր: ­Բեմ բարձ­րա­ցաւ Ե­րե­ւա­նի ­Սուրբ ­Զօ­րա­ւոր ե­կե­ղե­ցու երգ­չա­խում­բը: ­Հո­գե­ւոր կա­տա­րում­նե­րին միա­ցաւ նաեւ ­Խո­րէն Սր­բա­զա­նը: Ա­պա՝ տե­ղի ու­նե­ցաւ գի­նե­ձօն-հիւ­րա­սի­րու­թիւն եւ գրքի մա­կագ­րում:

«Ա­ղօ­թա­րան» գրքում, հա­մա­նուն պոէ­մից բա­ցի, նե­րա­ռո­ւել են ­Խո­րէն Սր­բա­զա­նի կեն­սագ­րու­թիւ­նը եւ մի քա­նի տաս­նեակ լու­սան­կար­ներ, այդ թո­ւում` ­Մե­ծի ­Տանն ­Կի­լի­կիոյ Ա­րամ Ա. ­Կա­թո­ղի­կո­սի, Հ­ռո­մի ­Պա­պի, իր ծնող­նե­րի հետ: Լ­րագ­րող­նե­րի հար­ցին ի պա­տաս­խան` ­Խո­րէն Սր­բա­զա­նը ա­սաց, որ «Ա­ղօ­թա­րան»ում խօս­ւում է մարդ­կա­յին ար­ժէք­նե­րի, մար­դու` դէ­պի Աս­տո­ւած բարձ­րա­նա­լու, մար­դու անկ­ման մա­սին, եւ թէ ինչ­պէ՛ս մարդն իր բա­րու­թեամբ կա­րո­ղա­նում է յաղ­թա­հա­րել դժո­ւա­րու­թիւն­նե­րը: «Ինչ-որ ձե­ւով սա մեր հո­գե­ւոր գրա­կա­նու­թեան վե­րա­զարթ­նումն է: Ե­թէ զգու­շու­թեամբ կար­դանք պոէ­մը, այն­տեղ պի­տի տես­նենք ­Նա­րե­կեան շունչ, Շ­նոր­հա­լիի շունչ, ­Ման­դա­կու­նիի շունչ»,- ա­սաց Սր­բա­զա­նը:

­Բա­նաս­տեղծ ­Յով­հան­նէս ­Ղա­զա­րեա­նը իր պոէ­մը նմա­նեց­րել է ա­ղօ­թա­րա­նի` դրանց մա­սե­րը ա­նո­ւա­նե­լով խո­րան­ներ: ­Նա ա­սաց, որ պոէ­մը գրե­լու ըն­թաց­քում իր ներշն­չան­քի աղ­բիւ­րը ե­ղել են ­Խո­րէն Սրբա­զա­նի ի­մաս­տա­սի­րա­կան գոր­ծե­րը, քա­րոզ­ներն ու ա­ղօթք­նե­րը: «Ա­ղօ­թա­րան» պոէ­մը կազ­մո­ւած է մուտ­քից եւ 16 խո­րան­նե­րից:

ԹԱԹՈՒԼ ՅԱԿՈԲԵԱՆ