Հ.Հ. նա­խա­գահ ­Սերժ ­Սարգ­սեան ե­լոյթ ու­նե­ցած է ­Մարտ 18ին մեկ­նար­կած «Ա­րա­րա­տի ստո­րո­տին» 5րդ «մե­տիա խորհր­դա­ժո­ղով»ին։

Ս­տո­րեւ կը ներ­կա­յաց­նենք Հ.Հ. նա­խա­գա­հի ե­լոյ­թին ­Ցե­ղաս­պա­նու­թեան եւ ­Թուր­քիոյ ժխտո­ղա­կան քա­ղա­քա­կա­նու­թեան վե­րա­բե­րող հա­տո­ւա­ծը.-

«Ող­ջու­նում եմ ­Ձեզ ­Հա­յաս­տա­նի ­Հան­րա­պե­տու­թիւ­նում՝ այս կա­րե­ւոր եւ մասշ­տա­բա­յին մի­ջո­ցառ­ման շրջա­նակ­նե­րում: Աշ­խար­հի տար­բեր ան­կիւն­նե­րից 150 ա­նո­ւա­նի լրագ­րող­նե­րի ներ­կա­յու­թիւնն ար­դէն իսկ խօ­սում է այս հա­մա­ժո­ղո­վի նկատ­մամբ մի­ջազ­գա­յին հան­րու­թեան ու­շադ­րու­թեան, ինչ­պէս նաեւ ­Հա­յաս­տա­նի հան­դէպ ու­նե­ցած հե­տաքրք­րու­թեան մա­սին: ­Յու­սով եմ, որ «Ա­րա­րա­տի ստո­րո­տին» գե­ղե­ցիկ խո­րա­գի­րը կրող հա­մա­ժո­ղո­վի մաս­նա­կից­ներդ աշ­խա­տան­քից բա­ցի հնա­րա­ւո­րու­թիւն կ’ու­նե­նաք ծա­նօ­թա­նա­լու հայ­կա­կան մշա­կոյ­թին եւ խո­հա­նո­ցին, հմա­յո­ւե­լու բիբ­լիա­կան Ա­րա­րատ լե­րան հիաս­քանչ տե­սա­րա­նով:

Ակն­յայտ է, որ մեր օ­րե­րում լրա­տո­ւա­մի­ջոց­նե­րը հա­մա­մարդ­կա­յին ար­ժէք­նե­րը տա­րա­ծե­լու, դրանց ոտ­նա­հար­ման դէմ պայ­քա­րե­լու եւ մի­ջազ­գա­յին հան­րու­թեա­նը հա­մախմ­բե­լու հսկա­յա­կան նե­րուժ ու­նեն: Այ­սօր մէկ յար­կի տակ է հա­ւա­քո­ւել մի­ջազ­գա­յին լրա­տո­ւա­մի­ջոց­նե­րի խիստ ներ­կա­յա­ցուց­չա­կան մի կազմ, որն ար­դէն իսկ ձե­ւա­ւո­րել է ­Հա­յոց ­Ցե­ղաս­պա­նու­թեանն առն­չո­ւող քննար­կում­նե­րի ար­դիւ­նա­ւէտ մե­դիա հար­թակ՝ մի­տո­ւած եւս մէկ ան­գամ վեր հա­նե­լու 20րդ ­դա­րի մե­ծա­գոյն յան­ցա­գոր­ծու­թիւն­նե­րից մէ­կի հետ կա­պո­ւած ի­րո­ղու­թիւն­նե­րը։ Այս հա­մա­ժո­ղո­վը, ին­չու չէ, նաեւ իւ­րօ­րի­նակ հար­թակ է ա­ռա­ւել հան­գա­մա­նա­լից եւ հա­մա­կող­մա­նի ներ­կա­յաց­նե­լու տար­բեր ո­լորտ­նե­րում ­Հա­յաս­տա­նի ­Հան­րա­պե­տու­թեան ձեռք­բե­րում­ներն ու մեր երկ­րի առ­ջեւ ծա­ռա­ցած մար­տահ­րա­ւէր­նե­րը:

2015 թո­ւա­կա­նին ­Հա­յաս­տա­նը, աշ­խար­հաս­փիւռ հա­յու­թիւ­նը մի­ջազ­գա­յին հան­րու­թեան հետ յի­շում եւ ո­գե­կո­չում են մէկ դար ա­ռաջ Օս­մա­նեան ­Կայս­րու­թիւ­նում ի­րա­կա­նա­ցո­ւած ­Հա­յոց ­Ցե­ղաս­պա­նու­թիւ­նը, ո­րին զոհ դար­ձաւ 1,5 մի­լիոն հայ, հա­րիւր հա­զա­րա­ւոր­ներ էլ դար­ձան գաղ­թա­կան կամ բռնի կրօ­նա­փոխ ե­ղան։ Իւ­րա­քան­չիւր հայ, աշ­խար­հի որ ան­կիւ­նում էլ գտնո­ւի, զգում է ­Մեծ Ե­ղեռ­նի հե­տե­ւանք­նե­րը թէ՛ բա­րո­յա­հո­գե­բա­նա­կան, թէ՛ մշա­կու­թա­յին, թէ՛ լե­զո­ւա­կան եւ թէ՛ քա­ղա­քա­կան ա­ռում­նե­րով:

­Մենք կը ցան­կա­յինք ­Հա­յոց ­Ցե­ղաս­պա­նու­թեան 100րդ ­տա­րե­լի­ցը ո­գե­կո­չել նաեւ թուրք ժո­ղովր­դի հետ միա­սին՝ դրա­նով իսկ ազ­դա­րա­րե­լով եր­կու ժո­ղո­վուրդ­նե­րի մի­ջեւ հաշ­տեց­ման եւ յա­րա­բե­րու­թիւն­նե­րի հաս­տատ­ման մի նոր հանգ­րո­ւան, ո­րին էլ մի­տո­ւած էին 2009 թո­ւա­կա­նին ­Հա­յաս­տա­նի եւ ­Թուր­քիա­յի մի­ջեւ ստո­րագ­րո­ւած ար­ձա­նագ­րու­թիւն­նե­րը եւ իմ հրա­ւէ­րը ­Թուր­քիա­յի նա­խա­գահ Էր­տո­ղա­նին՝ Ապ­րի­լի 24ին միա­սին յար­գե­լու ­Հա­յոց Ե­ղեռ­նի զո­հե­րի յի­շա­տա­կը: ­Ցա­ւօք, այս ան­գամ էլ մենք բա­խո­ւե­ցինք ժխտո­ղա­կա­նու­թեան հետ, որն այս տա­րի ա­ռանձ­նա­յա­տուկ դրսե­ւո­րում ստա­ցաւ:

Վս­տահ եմ՝ տե­ղեակ էք, որ այս տա­րի ­Թուր­քիա­յի իշ­խա­նու­թիւն­նե­րը ո­րո­շում կա­յաց­րե­ցին ­Գա­լի­պո­լիի մար­տե­րի հա­րիւ­րա­մեա­կը տօ­նել հէնց Ապ­րի­լի 24ին, ո­րի միակ դրդա­պատ­ճա­ռը ­Հա­յոց ­Ցե­ղաս­պա­նու­թեան 100ա­մեայ տա­րե­լի­ցի մի­ջո­ցա­ռում­նե­րից մի­ջազ­գա­յին հան­րու­թեան ու­շադ­րու­թիւ­նը շե­ղե­լու պար­զու­նակ նպա­տակն էր: Ի դէպ այս ա­ռի­թով ձեր նոր­վե­կիա­ցի գոր­ծըն­կեր ­Բորդ ­Լար­սե­նը, ս.թ. ­Փետ­րո­ւա­րին հրա­պա­րա­կած «Ա­նօ­գուտ դի­ւա­նա­գի­տու­թիւն» վեր­տա­ռու­թեամբ իր յօ­դո­ւա­ծում, շատ դի­պուկ նկա­տել է, թէ «սա նման կը լի­նէր նրան, որ, ա­սենք, ­Գեր­մա­նիան ­Հո­լո­քոս­տի մի­ջազ­գա­յին յի­շա­տակ­ման օ­րը տօ­նէր ­Վեր­մախ­տի հե­րո­սա­կան յաղ­թա­նակ­ներն Ա­րե­ւե­լեան ճա­կա­տում` Երկ­րորդ ­Հա­մաշ­խար­հա­յին ­Պա­տե­րազ­մի ժա­մա­նակ»:

­Ցա­ւում եմ, որ ­Թուր­քիա­յի իշ­խա­նու­թիւն­ներն այս տա­րե­լի­ցը որ­պէս սե­փա­կան պատ­մու­թեան հետ ա­ռե­րես­ման եւ հաշ­տեց­ման ա­ռիթ օգ­տա­գոր­ծե­լու փո­խա­րէն, ի­րենք ի­րենց դրե­ցին ան­յար­մար ի­րադ­րու­թեան մէջ՝ ակն­յայտ կեր­պով խե­ղա­թիւ­րե­լով ­Գա­լի­պո­լիի մար­տե­րի՝ քաջ յայտ­նի ժա­մա­նա­կագ­րու­թիւ­նը եւ այդ­պի­սով հա­մե­մե­լով ժխտո­ղա­կա­նու­թեան քա­ղա­քա­կա­նու­թիւ­նը նոր դրսե­ւո­րում­նե­րով:

­Թուր­քա­կան իշ­խա­նու­թիւն­ներն ի­րենց ժխտո­ղա­կան քա­ղա­քա­կա­նու­թեամբ ոչ միայն ար­դա­րաց­նում են Օս­մա­նեան իշ­խա­նու­թիւն­նե­րի յան­ցա­գոր­ծու­թիւ­նը՝ հա­յե­րի հայ­րե­նազր­կու­մը, այ­լեւ վտան­գա­ւոր նա­խա­դէպ ստեղ­ծում նոր ցե­ղաս­պա­նու­թիւն­նե­րի ի­րա­գործ­ման հա­մար: Դ­րա վառ օ­րի­նակ­նե­րից են ­Հո­լո­քոս­տը, ­Ռո­ւան­դա­յի, ­Կամ­բո­ջա­յի ցե­ղաս­պա­նու­թիւն­նե­րը, վեր­ջին տա­րի­նե­րին «Իս­լա­մա­կան ­Պե­տու­թեան» կող­մից ի­րա­կա­նա­ցո­ւող էթ­նիկ զտում­ներն ու մշա­կու­թա­յին ժա­ռան­գու­թեան ոչն­չա­ցու­մը: Ն­րանց՝ պա­տաս­խա­նատ­ւու­թիւ­նից խու­սա­փե­լու կամ ­Հա­յոց ­Ցե­ղաս­պա­նու­թիւ­նը մո­ռա­ցու­թեան մատ­նե­լու փոր­ձե­րը կա­րե­լի է ո­րա­կել որ­պէս շա­րու­նա­կա­կան յան­ցա­գոր­ծու­թիւն եւ նոր ցե­ղաս­պա­նու­թիւն­նե­րի խրա­խու­սում:

Այ­նո­ւա­մե­նայ­նիւ, պէտք է նշեմ, որ ­Թուր­քիա­յի մտա­ւո­րա­կա­նու­թեան եւ ա­ռա­ջա­դէմ ե­րի­տա­սար­դու­թեան ա­ւե­լի ու ա­ւե­լի շատ հա­տո­ւած­ներ խի­զա­խում են ա­ռե­րե­սո­ւել ի­րենց պատ­մա­կան ան­ցեա­լի հետ՝ ցան­կա­նա­լով ապ­րել ար­ժա­նա­պա­տիւ եւ չկրել մեղ­քի այդ ծանր բե­ռը:

Ակն­յայտ է, որ ­Թուր­քիա­յի ներ­կայ իշ­խա­նու­թեան որ­դեգ­րած քա­ղա­քա­կա­նու­թեան շրջա­նակ­նե­րում այ­լեւս անհ­նա­րին էր յայտ­նի Ար­ձա­նագ­րու­թիւն­նե­րի կեան­քի կո­չու­մը, ին­չը պաշ­տօ­նա­կան Ան­կա­րան տես­նում էր իր կող­մից ա­նընդ­հատ ա­ռաջ քա­շո­ւող ան­հե­թեթ նա­խա­պայ­ման­նե­րի հար­թու­թիւ­նից միայն: Այդ իսկ պատ­ճա­ռով ես ո­րո­շե­ցի յետ կան­չել դրանք մեր խորհր­դա­րա­նից: Այս­պի­սով գոր­ծըն­թացն իր տրա­մա­բա­նա­կան ա­ւար­տին չհա­սաւ, եւ բո­լո­րին յայտ­նի է, թէ ո՞ր կող­մի պատ­ճա­ռով այն ձա­խո­ղո­ւեց: ­Սա չի նշա­նա­կում, որ մենք փա­կում ենք ­Թուր­քիա­յի հետ հաշ­տեց­ման պա­տու­հա­նը: Այ­նո­ւա­մե­նայ­նիւ, մենք մտա­դիր չենք ներգ­րա­ւո­ւել մի գոր­ծըն­թա­ցում, ո­րը կա­րող է դառ­նալ եր­րորդ երկ­րի ա­պա­կա­ռու­ցո­ղա­կան կա­մա­յա­կա­նու­թիւն­նե­րի զոհ եւ ա­մե­նա­կա­րե­ւո­րը՝ ա­ռանց վստա­հու­թեան վե­րա­կանգն­ման:

Ի սկզբա­նէ մենք կար­ծում էինք, որ ­Թուր­քիա­յի իշ­խա­նու­թիւն­նե­րի կող­մից հռչակուած «զրօ խնդիր­ներ հա­րե­ւան­նե­րի հետ» քա­ղա­քա­կա­նու­թեան մէջ ամ­րագրուած էին ­Թուր­քիա­յի ան­կեղծ մտադ­րու­թիւն­նե­րը՝ կար­գա­ւո­րել յա­րա­բե­րու­թիւն­նե­րը հա­րե­ւան երկր­նե­րի, այդ թւում՝ ­Հա­յաս­տա­նի հետ: ­Չեմ ցան­կա­նում մեկ­նա­բա­նել ­Թուր­քիա­յի եւ այլ պե­տու­թիւն­նե­րի ներ­կայ յա­րա­բե­րու­թիւն­նե­րի բնոյ­թը, սա­կայն, ինչ­պէս ցոյց տո­ւե­ցին հե­տա­գայ զար­գա­ցում­նե­րը, ­Թուր­քիան կանգ­նեց «զրօ հա­րե­ւան եւ բազ­մա­թիւ խնդիր­ներ» ի­րո­ղու­թեան առ­ջեւ: ­Փաս­տօ­րէն, ­Թուր­քիա­յի ի­րա­կան մտադ­րու­թիւ­նը ոչ թէ «հա­րե­ւան­նե­րի հետ զրօ խնդիր­ներ» ու­նե­նալն էր, այլ յա­րա­բե­րու­թիւն­նե­րի սե­փա­կան ըն­կա­լու­մը հա­րե­ւան­նե­րին պար­տադ­րե­լը, ո­րը ոչ այլ ինչ էր, քան նէոօս­մա­նիզ­մի քա­ղա­քա­կա­նու­թեան դրսե­ւո­րում:

Ս­տեղ­ծո­ւեց ­Հա­յոց ­Ցե­ղաս­պա­նու­թեան 100րդ ­տա­րե­լի­ցի մի­ջո­ցա­ռում­նե­րը հա­մա­կար­գող պե­տա­կան յանձ­նա­ժո­ղո­վը, ո­րին ան­դա­մակ­ցում են հայ­կա­կան խո­շո­րա­գոյն բո­լոր կա­ռոյց­նե­րի ղե­կա­վար­նե­րը: ­Յանձ­նա­ժո­ղո­վի կող­մից ըն­դու­նո­ւեց ­Հա­մա­հայ­կա­կան Հռ­չա­կա­գի­րը, ո­րում ամ­րագ­րուած է հայ ժո­ղովր­դի հա­ւա­քա­կան կամ­քը եւ ո­րում վե­րա­հաս­տատ­ւում է ­Հա­յաս­տա­նի եւ հայ ժո­ղովր­դի յանձ­նա­ռու­թիւ­նը՝ շա­րու­նա­կե­լու մի­ջազ­գա­յին պայ­քա­րը ցե­ղաս­պա­նու­թիւն­նե­րի կան­խար­գել­ման, ցե­ղաս­պա­նու­թեան են­թար­կո­ւած ժո­ղո­վուրդ­նե­րի ի­րա­ւունք­նե­րի վե­րա­կանգն­ման եւ պատ­մա­կան ար­դա­րու­թեան հաս­տատ­ման հա­մար: Այդ տե­սան­կիւ­նից ­Հա­յոց ­Ցե­ղաս­պա­նու­թեան 100րդ ­տա­րե­լի­ցի մի­ջո­ցա­ռում­նե­րը սոսկ հա­մա­հայ­կա­կան բնոյթ չեն կրում. դրանք հա­մա­մարդ­կա­յին ար­ժէք­նե­րի դէմ ցան­կա­ցած ոտնձ­գու­թեան կանխ­ման իւ­րա­տե­սակ կոչ են: Այդ իսկ պատ­ճա­ռով ես հրա­ւէր­ներ եմ ու­ղար­կել աշ­խար­հի տար­բեր պե­տու­թիւն­նե­րի ղե­կա­վար­նե­րի եւ բարձ­րաս­տի­ճան պաշ­տօ­նեա­նե­րի՝ Ապ­րի­լի 24ին գա­լու ­Հա­յաս­տան եւ այդ­պի­սով ցե­ղաս­պա­նու­թեան յան­ցա­գոր­ծու­թեան ան­թոյ­լատ­րե­լիու­թեան մա­սին հզօր ու­ղերձ յղե­լու աշ­խար­հին:

­Հա­յաս­տա­նի ­Հան­րա­պե­տու­թիւ­նը շա­րու­նա­կե­լու է իր պայ­քարն ընդ­դէմ ցե­ղաս­պա­նու­թեան յան­ցա­գոր­ծու­թեան նաեւ մի­ջազ­գա­յին կազ­մա­կեր­պու­թիւն­նե­րում: 2013թ. ­Մար­տին Մ.Ա.Կ­.ի ­Մար­դու Ի­րա­ւունք­նե­րի ­Խորհր­դի 22րդ նս­տաշր­ջա­նում կոն­սեն­սու­սով ըն­դու­նո­ւեց ­Հա­յաս­տա­նի նա­խա­ձեռ­նած՝ ցե­ղաս­պա­նու­թեան կան­խար­գել­ման վե­րա­բե­րեալ բա­նա­ձե­ւը: Այս տա­րի եւս ա­ռա­ջար­կե­լու ենք նոր բա­նա­ձե­ւի նա­խա­գիծ:

Ո­գե­ւո­րիչ է, որ մի­ջազ­գա­յին հան­րու­թեան ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րը եւս ան­մասն չեն ­Հա­յաս­տա­նի նա­խա­ձեռ­նու­թիւն­նե­րից, ա­ւե­լին՝ ի­րենց ծան­րակ­շիռ ա­ւանդն են բե­րում ­Հա­յոց ­Ցե­ղաս­պա­նու­թեան ճա­նաչ­ման եւ դա­տա­պարտ­ման գոր­ծում:

­Մենք յա­ւերժ ե­րախ­տա­պարտ ենք բո­լոր այն պե­տու­թիւն­նե­րին ու ժո­ղո­վուրդ­նե­րին, ո­րոնք այդ ար­հա­ւիր­քի տա­րի­նե­րին եւ դրա­նից յե­տոյ ա­պաս­տան են տո­ւել մեր ժո­ղովր­դի հա­զա­րա­ւոր զա­ւակ­նե­րի՝ տա­լով նրանց հնա­րա­ւո­րու­թիւն վե­րապ­րե­լու եւ պահ­պա­նե­լու սե­փա­կան ինք­նու­թիւ­նը, դառ­նա­լու տո­ւեալ երկր­նե­րի հա­սա­րա­կու­թիւն­նե­րի լիար­ժէք ան­դամ­ներ:

­Կա­րե­ւո­րե­լով ցե­ղաս­պա­նու­թիւն­նե­րի ճա­նա­չումն ու դա­տա­պար­տու­մը որ­պէս դրանց կրկնու­թեան կան­խար­գել­ման մի­ջոց` մենք շնոր­հա­կալ ենք նաեւ բո­լոր այն պե­տու­թիւն­նե­րին եւ կազ­մա­կեր­պու­թիւն­նե­րին, ո­րոնք անդ­րա­դառ­նում են մեր ժո­ղովր­դի հան­դէպ կա­տա­րո­ւած այդ յան­ցա­գոր­ծու­թեա­նը: ­Սա վկա­յում է հա­մա­մարդ­կա­յին ար­ժէք­նե­րի պաշտ­պա­նու­թեան գոր­ծում քա­ղա­քա­կիրթ աշ­խար­հի ան­կեղծ յանձ­նա­ռու­թեան մա­սին, միա­ժա­մա­նակ ցե­ղաս­պա­նու­թիւն վե­րապ­րած ժո­ղո­վուրդ­նե­րի մօտ հա­ւատ ներշն­չում ար­դա­րու­թեան, ոտ­նա­հա­րո­ւած ի­րա­ւունք­նե­րի վե­րա­կանգն­ման, դրանց ար­ժա­նի դա­տա­պարտ­ման ու ան­պատ­ժե­լիու­թեան ան­թոյ­լատ­րե­լիու­թեան հար­ցում:

Ն­ման յանձ­նա­ռու­թեան վեր­ջին վառ վկա­յու­թիւն­նե­րից էր Ե.Ժ.Կ. քա­ղա­քա­կան հա­մա­ժո­ղո­վի՝ ս.թ. ­Մար­տի 3ին ­Հա­յոց ­Ցե­ղաս­պա­նու­թեան 100րդ ­տա­րե­լի­ցին նո­ւի­րո­ւած «­Հա­յոց ­Ցե­ղաս­պա­նու­թիւ­նը եւ եւ­րո­պա­կան ար­ժէք­նե­րը» բա­նա­ձե­ւի ըն­դու­նու­մը: Այն լուրջ քա­ղա­քա­կան ու­ղերձ­ներ է պա­րու­նա­կում ­Հա­յոց ­Ցե­ղաս­պա­նու­թեան ճա­նաչ­ման, դա­տա­պարտ­ման եւ ժխտման վե­րա­բե­րեալ՝ կոչ ա­նե­լով ­Թուր­քիա­յին ա­ռե­րե­սո­ւել սե­փա­կան ան­ցեա­լին հետ: Եւ­րո­պա­յի խո­շո­րա­գոյն եւ ա­մե­նաազ­դե­ցիկ քա­ղա­քա­կան ու­ժի նման դիր­քո­րո­շու­մը ­Հա­յոց ­Ցե­ղաս­պա­նու­թեան հար­ցում, ան­շուշտ, պէտք է ուղ­ղոր­դիչ դեր խա­ղայ հա­մաեւ­րո­պա­կան կա­ռոյց­նե­րի եւ Եւ­րա­միու­թեան ան­դամ պե­տու­թիւն­նե­րի հա­մար»: