Սեպտեմբերի 19ին Ալ. Սպենդիարեանի անուան օփերայի եւ պալէյի ազգային ակադեմիական թատրոնէն ներս տեղի ունեցաւ ՀՀ սփիւռքի նախարարութեան նախաձեռնութեամբ իրականացուող Հայաստան-Սփիւռք 5րդ համահայկական համաժողովը:

Համաժողովին մասնակցեցաւ աւելի քան 1000 ներկայացուցիչ: Ընդլայնուեցաւ մասնակցութեան աշխարհագրութիւնը՝ աշխարհի շուրջ 60 երկիրներու հայկական կազմակերպութիւններու ու կառոյցներու ղեկավարներու ու ներկայացուցիչներու ընդգրկումով. 741 մասնակից տարբեր տեղերէ. Արցախը ներկայացաւ 20 մասնակիցներէ բաղկացած պատուիրակութեամբ, Հայաստանի Հանրապետութենէն համաժողովին մասնակցեցան 310 պետական, քաղաքական, մշակութային գործիչներ, գիտնականներ ու լրագրողներ: Սփիւռքէն մեծ ներկայացուցչութիւններով ներկայ եղան Ռուսաստանը՝ 129 մասնակից, Սուրիան՝ 103, Լիբանանը՝ 74, ԱՄՆը՝ 77, Վրաստանը՝ 45, Ֆրանսան՝ 31, Իրանը՝ 25, Քանատան՝ 22: Համաժողովին մասնակցելու նպատակով պատուիրակութիւններ եկած էին այլ շրջաններէ եւս՝ Աւստրալիայէն 15 մասնակից, Արժանթինէն 11 մասնակից, Չիլիէն 3 մասնակից, Հարաւային Ափրիկէի հանրապետութենէն 1 մասնակից: Ներկայ էին նաեւ Յունահայութեան երկու ներկայացուցիչներ՝ Համազգայինի Շրջանային Վարչութեան կողմէ ընկ. Յովսէփ Պարազեան եւ «Ազատ Օր»ի կողմէ ընկ. Մայք Չիլինկիրեան։

Բացում
Լիագումար նիստին բացման խօսքով հանդէս եկաւ ՀՀ վարչապետ Յովիկ Աբրահամեանը: ՀՀ վարչապետը նշեց, որ «վաղուց անցել են Սփիւռքից բարեգործութիւն ակնկալելու ժամանակները, այժմ մեր պետութիւնը կոչ է անում Հայրենիք-Սփիւռք փոխ շահաւէտ գործակցութեան:
Անդրադառնալով Հայոց Ցեղասպանութեան 100ամեակին՝ վարչապետը ցաւ յայտնեց, որ Թուրքիան չի հաշտուիր իր անցեալի հետ: «Այնուհանդերձ մենք բոլոր միջոցները ձեռնարկում ենք միջազգային հանրութեան ճիշդ դիրքորոշումը հարցի վրայ բեւեռելու ուղղութեամբ: Ինչն է կապում աշխարհասփիւռ հայութեանը: Աշխարհասփիւռ հայութեանը միաւորում է մեր պատմական յիշողութիւնը, բայց աւելի շատ՝ ազատ անկախ Հայաստանը եւ Արցախը, մեր երկու պետութիւնների հզօրացման գաղափարը», -ըսած է վարչապետ Յովիկ Աբրահամեանը:
Ողջոյնի խօսքով հանդէս եկաւ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան նախագահ Բակօ Սահակեանը: ԼՂՀ նախագահը նշեց. «Յոբելեանական 5րդ համաժողովը ցոյց է տալիս, որ այն դարձել է աւանդական: Մենք ամէն ինչ պիտի անենք, որ Հայաստան-Արցախ-Սփիւռք եռամիասնութիւնը լինի անսասան եւ զարգացնի մեր երկու պետութիւնները: Այս ամառ ղարաբաղաադրբեջանական սահմանին գրանցուած լարուածութեան օրերին մեր համակարգուած աշխատանքը, հայ զինուորների բարձր պատրաստուածութիւնը եւ միակամ կամքը խափանեցին թըշնամու բոլոր քայլերը»:
Մայր աթոռ Սուրբ էջմիածնից համաժողովի աշխատակիցներին օրհնութեան խօսքը բերաւ Գարեգին Բ. ամենայն հայոց կաթողիկոսը՝ նշելով, որ նախորդ բոլոր համաժողովներն ալ արդիւնաւէտ են եղել հայրենիք-Սփիւռք կապերու մերձեցման ուղղութեամբ:
Կաթողիկոսը Հայոց Ցեղասպանութեան 100ամեակին ընդառաջ կարեւորեց հայ ընտանիքներու աճը: Նշեց, որ սուրիական հակամարտութեան առաջին իսկ օրերէն եկեղեցին եւ պետութիւնը բոլոր հնարաւոր միջոցները կիրառեցին՝ միջազգային հարթակներու վրայ բարձրաձայնելու խնդիրը, որպէսզի տեղահանուած մարդիկ, մասնաւորապէս սուրիահայերը կարողանան վերադառնալ եւ ապրիլ իրենց տուները:
Իր օրհնութեան խօսքը համաժողովի մասնակիցներուն յղեց Արամ Ա. Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսը՝ հայրապետական օրհնութեամբ ողջունելով բոլոր մասնակիցներու ներկայութիւնը: Արամ Ա. ցաւով խօսեցաւ արտագաղթի, Արցախի չլուծուած խնդիրներու մասին: Ան նշեց, որ Սփիւռքը նոյնպէս ունի իր մարտահրաւէրները:
«Մեր համայնքների կարողութիւնները կամաց-կամաց դառնում են անբաւարար մեր կարիքների համեմատ: Եւ մենք իրաւունք չունենք մակերեսային արժեւորումներով մօտենալ համահայկական տագնապներին: Հայոց Ցեղասպանսութեան 100ամեակին ընդառաջ մենք իրաւունք չունենք անտարբեր մնալ մեր ազգի բռնաբարուած արժէքների նկատմամբ: Իւրաքանչիւր հայ պարտաւոր է իր ներդրումը բերել ցեղասպանութեան ճանաչման, դատապարտման եւ հետեւանքների վերացման ճշմարիտ եւ ազնիւ պայքարին», նշեց Արամ Ա.:
Օրհնութեան խօսք ուղղեց Հայ Կաթողիկէ եկեղեցու պատրիարք-կաթողիկոս Ներսէս Պետրոս ԺԹ.ն: Կաթողիկոս-պատրիարքը նոյնպէս կարեւորեց Հայոց Ցեղասպանութեան ճանաչման եւ հայոց պահանջատիրութեան խնդիրը, այդ նպատակին հասնելու համար անհրաժեշտ համարեց Հայաստան-Սփիւռք-Արցախ ամբողջ ներուժի եւ հոգեւոր կառոյցներու միասնականութիւնը:
Ելոյթ ունեցաւ Հայ աւետարանական եկեղեցիների համաշխարհային խորհուրդի նախագահ, Հայաստանի աւետարանական եկեղեցւոյ աւագ հովիւ վերապատուելի դոկտոր Յովէլ Միքայէլեանը:

Այլ ելոյթներ
Ելոյթներով հանդէս եկան ՀՅԴ Բիւրոյի ներկայացուցիչ Հրանդ Մարգարեանը, ՍԴՀԿ Կենտրոնական վարչութեան ատենապետ Յակոբ Տիգրանեանը, ՌԱԿ Կենտրոնական վարչութեան ատենապետ Մայք Խարապեանը, Հայաստանի մօտ ՀԲԸՄ կեդրոնական վարչութեան անդամ Վազգէն Եակուպեանը, ԱՀՀ Հայաստանի ներկայացուցչութեան ղեկավար Արմինա Դրբինեանը, ՀՀԿ եւ ՌՀՄ նախագահ Արա Աբրահամեանը, ՀՕՄ Կեդրոնական վարչութեան ատենապետուհի Վիքի Մարաշլեանը, Համազգային հայ կրթական եւ մշակութային միութեան Կեդրոնական վարչութեան ատենապետ Մկրտիչ Մկրտիչեանը, Ամերիկայի Հայ Դատի յանձնախումբի նախագահ Քէն Խաչիկեանը, Հայ ոսկերիչներու ընկերակցութեան նախագահ Գագիկ Գէորգեանը, ՀՄԸՄ Կեդրոնական վարչութեան ատենապետ Գառնիկ Մկրտիչեանը:
2րդ լիագումար նիստին ընթացքին համագումարի չորս հիմնական թեմատիկ ուղղութիւններու վերաբերեալ զեկուցումներով հանդէս եկան ՀՀ սփիւռքի նախարար Հրանոյշ Յակոբեանը (Հայաստան-Սփիւռք գործակցութեան արդի առաջնահերթութիւնները եւ ապագային միտուած խնդիրները), ՀՀ ԳԱԱ Հայոց Ցեղասպանութեան թանգարան-ինստիտուտի տնօրէն, Հայոց Ցեղասպանութեան 100ամեակին նուիրուած միջոցառումները համակարգող պետական յանձնաժողովի քարտուղար Հայկ Դեմոյեանը (Հայոց Ցեղասպանութեան 100ամեակին նուիրուած միջոցառումների կազմակերպման մասին), Սուրիահայերի հետ տարուող աշխատանքները համակարգող աշխատանքային խումբի ղեկավար, ՀՀ սփիւռքի նախարարութեան աշխատակազմի ղեկավար Ֆիրդուս Զաքարեանը (Հայաստանի Հանրապետութիւնում ապաստանած սուրիահայերու հիմնախնդիրներ) եւ Լրագրողներու համահայկական համաժողովները համակարգող մարմնի նախագահ, «Ազդակ» օրաթերթի գլխաւոր խմբագիր Շահան Գանտահարեանը (Հայկական մամուլի դերը համաշխարհայնացուող աշխարհում):
Համաժողովի հովանաւորներն են՝ «Արարատ» բանկը, Ռուսաստանի հայերու միութիւնը եւ Համաշխարհային հայկական կոնգրեսը, «Էլիտ Պլազա» բիզնես կենտրոնը, «Ջերմուկ գրուպ» ընկերութիւնը, «Աւշար» գինիների գործարանը, «Փիւնիկ» համահայկական հիմնադրամը եւ «Գրանդ Քենդի» ընկերութիւնը: