Եր­կու շա­բաթ ա­ռաջ, ման­կու­թեան եւ դպրո­ցա­կան ըն­կերս՝ ­Լոս Ան­ճե­լըս բնա­կող ­Վար­դան ­Գա­զան­ճեա­նը, ­Դի­մա­տետ­րի մի­ջո­ցով «Ա­րե­ւելք» լրա­տո­ւա­կան կայ­քին վրայ լոյս տե­սած գրու­թիւն մը ու­ղար­կեց ին­ծի: Գ­րու­թիւ­նը ­Հա­լէ­պէն փա­խուստ տո­ւած եւ ­Պէյ­րութ հա­սած սու­րիա­հայ ըն­տա­նի­քի մը մա­սին էր: ­Պա­պա­յեան ըն­տա­նի­քը ­

Հա­լէպ մնա­ցած էր ու դի­մա­ցած բո­լոր դժո­ւա­րու­թիւն­նե­րուն, բայց վեր­ջին դէպ­քե­րէն ետք, պա­տե­րազ­մի ար­հա­ւիր­քէն փախ­չած ու հա­սած էր ­Պէյ­րութ:

­Պա­պա­յեան­նե­րը ի­րենց աչ­քե­րով տե­սած էին, թէ ինչ­պէ՛ս «­Զո­ւարթ­նոց» ե­կե­ղեց­ւոյ մօտ գտնուղ խա­նու­թին վրայ ին­կած կա­զի տա­կա­ռին պատ­ճա­ռով չորս հա­յոր­դի­ներ այ­րե­ցան: «Այդ ահ ու սար­սա­փի տե­սա­րա­նը մին­չեւ հի­մա աչ­քե­րուս առ­ջեւ է: ­Բան մըն ալ չկրցանք ը­նել՝ փրկե­լու հա­մար զի­րենք, իսկ պայ­թու­մի ցնցու­մէն մեր շէն­քը «երկ­րա­շարժ»ի են­թար­կո­ւե­ցաւ:

­Զա­ւակ­ներս սկսան լա­լու, իսկ աղ­ջիկս կ­՛ը­սէր՝ «­Մա­մա՛, պի­տի մեռ­նինք»,- գրու­թեան մէջ կը պատ­մէր ըն­տա­նի­քի մայ­րը՝ ­Նոր­ման, եւ կը շա­րու­նա­կէր.- «Այդ դէպ­քէն ետք մենք ո­րո­շե­ցինք ­Հա­լէ­պէն հե­ռա­նալ: ­Հինգ տա­րո­ւան պա­տե­րազ­մէն ետք, ա­մուս­նոյս ան­գործ ըլ­լա­լուն պատ­ճա­ռով, յայտ­նո­ւած էինք նիւ­թա­կան շատ դժո­ւար կա­ցու­թեան մը մէջ: Ա­տոր հա­մար ալ ստի­պո­ւե­ցանք մեր տան ի­րե­րը ծա­խե­լու եւ դէ­պի ­Պէյ­րութ հան­րա­կառ­քի տոմ­սեր գնե­լու»։

­Պա­պա­յեան ըն­տա­նի­քը կը փա­փա­քէր ­Հա­յաս­տան տե­ղա­փո­խո­ւիլ, քա­նի որ ­Պէյ­րութն ալ ան­հիւ­րըն­կալ էր, ապ­րուս­տը սուղ եւ դժո­ւար, եւ կեան­քը հետզ­հե­տէ ան­տա­նե­լի կը դառ­նար: ­Նոյ­նիսկ ազ­գա­կան­նե­րը այ­լեւս չէին ու­զեր տուն-տեղ տրա­մադ­րել ի­րենց: «Ապ­րուս­տի խնդիր ու­նինք, եւ ա­մուս­նոյս աշ­խա­տա­ծով անհ­նար է ապ­րիլ: ­Մեր միակ ե­րա­զը ­Հա­յաս­տան եր­թալն է, եւ ձեր կայ­քին մի­ջո­ցաւ կը դի­մենք մեր հայ­րե­նա­կից­նե­րու օգ­նու­թեան: ­Հոս մենք թա­փա­ռա­կան դար­ձանք, եւ վստահ եմ, որ ­Հա­յաս­տան եր­թա­լու պա­րա­գա­յին՝ մեզ ոչ ոք տու­նէն պի­տի վտա­րէ: ­Մեր միակ ե­րա­զը ­Հա­յաս­տան հաս­նիլն է»,- կ­՛ը­սէր ­Նոր­ման:

Գ­րու­թիւ­նը տա­կա­ւին վեր­ջա­ցու­ցած չէի, երբ ­Դի­մա­տետ­րով նոր պատ­գամ մը ստա­ցայ ­Վար­դա­նէն.
«­Րաֆ­ֆի՛, ե­թէ ձեւ մը ու­նիս այս ըն­տա­նի­քը ­Հա­յաս­տան հասց­նե­լու, ին­ծի տե­ղեակ պա­հէ: ­Պատ­րաստ եմ վճա­րե­լու ի­րենց տոմ­սակ­նե­րուն գու­մա­րը: ­Միայն թէ այս ըն­տա­նի­քը հայ­րե­նիք թող հաս­նի»:
Ան­մի­ջա­պէս կա­պո­ւե­ցայ «Ա­րե­ւելք»ի խմբագ­րու­թեան հետ եւ յա­ւե­լեալ ման­րա­մաս­նու­թիւն­ներ ստա­ցայ ­Պա­պա­յեան ըն­տա­նի­քին մա­սին: ­Տե­ղե­կա­ցայ, թէ «­Հա­լէպ» կազ­մա­կեր­պու­թիւ­նը ար­դէն իսկ ստանձ­նած է տոմ­սե­րուն ծախ­սը, եւ թէ ­Պա­պա­յեան­նե­րը՝ հայր, մայր եւ եր­կու ե­րե­խայ, կը պատ­րաս­տո­ւին տե­ղա­փո­խո­ւե­լու ­Հա­յաս­տան, բայց նախ պէտք է լու­ծեն ­Լի­բա­նա­նի մէջ ա­պօ­րի­նի կե­ցու­թեան եւ վի­զա­յի հար­ցե­րը:

­Վար­դա­նին տե­ղե­կա­ցու­ցի այս մա­սին: «Ա­ւե­լի՛ լաւ, իմ տրա­մադ­րած գու­մա­րով թող տուն վար­ձեն կամ այլ ծախ­սեր հո­գան: Ը­սէ՛՝ ինչ­պէ՞ս փո­խան­ցեմ»,- ե­ղաւ պա­տաս­խա­նը։
­Քա­նի մը օր չան­ցած՝ գու­մա­րը ար­դէն իսկ հա­սած էր ին­ծի, ­Հա­յաս­տան այ­ցե­լող ըն­կե­րոջ մը մի­ջո­ցով:

Այս դէպ­քին մա­սին պատ­մե­ցի այլ ըն­կեր­նե­րու, ո­րոնք եւս ան­մի­ջա­պէս օգ­նե­լու պատ­րաս­տա­կա­մու­թիւն յայտ­նե­ցին՝ վա­րա­կո­ւե­լով ­Վար­դա­նի օ­րի­նա­կէն:
­Չո­րեք­շաբ­թի՝ ­Նո­յեմ­բեր 1ին, ­Պա­պա­յեան­նե­րը հա­սան Ե­րե­ւան, եւ յա­ջորդ օրն իսկ ա­նոնց հան­դի­պե­ցայ «­Հա­լէպ» կազ­մա­կեր­պու­թեան գրա­սե­նեա­կը ու փո­խան­ցե­ցի ­Վար­դա­նի եւ միւս ըն­կեր­նե­րուս տո­ւած գու­մա­րին մէկ մա­սը, որ­պէս­զի ա­նոնք հո­գան ա­ռա­ջին եր­կու ամ­սո­ւան վարձքն ու ապ­րուս­տի ծախ­սե­րը: ­Խոս­տա­ցայ ա­մէն ա­միս փո­խան­ցել տան վարձ­քի գու­մա­րը եւ ա­ռա­ջար­կե­ցի, որ ա­նոնք ան­մի­ջա­պէս կապ հաս­տա­տեն սու­րիա­հա­յե­րուն ա­ջակ­ցող կազ­մա­կեր­պու­թիւն­նե­րու եւ պե­տա­կան կա­ռոյց­նե­րու հետ, որ­պէս­զի կա­րե­նան լու­ծել նաեւ այլ հար­ցեր:

­Հայր ու մայր ­Պա­պա­յեան­նե­րը հա­զար ան­գամ շնոր­հա­կա­լու­թիւն յայտ­նե­ցին՝ մտա­ծե­լով հա­ւա­նա­բար, որ ես եմ ի­րենց բա­րե­րա­րը: «­Ձեր շնոր­հա­կա­լու­թիւ­նը կը փո­խան­ցեմ ըն­կեր­նե­րուս՝ ­Վար­դա­նին, Ար­թի­նին, ­Սե­ւա­կին»,- ը­սի ես:
- Ի՜նչ լաւ է, որ այս­պէս ըն­կեր­ներ դեռ կան աշ­խար­հի ե­րե­սին,- ը­սաւ հայր ­Պա­պա­յեա­նը:
- Ա­յո՛, ա­յո՛,- պա­տաս­խա­նե­ցի,- բա­րե­բախ­տա­բար դեռ կան նման ըն­կեր­ներ:

ՐԱՖՖԻ ՏՈՒՏԱԳԼԵԱՆ