Print
Category: Հայ Դատ

­CIAի նախ­կին պաշ­տօ­նա­տար, ներ­կա­յիս Միա­ցեալ Նա­հանգ­նե­րու Ազ­գա­յին Շա­հե­րու Խոր­հուր­դի տնօ­րէն Ֆի­լիփ Ճի­րալ­տի, «The American Conservative» թեր­թին մէջ, զգա­յա­ցունց յօ­դո­ւած մը ստո­րագ­րած է Հոկ­տեմ­բեր 20ին: Յօ­դո­ւա­ծին կա­տա­րած ցնցիչ բա­ցա­յայ­տում­նե­րուն մէջ կայ կա­րե­ւոր բա­ժին մը՝ թրքա­ կան լո­պիին ու ա­մե­րի­կա­ցի բարձ­րաս­տի­ճան պաշ­տօ­նա­տար­նե­րու մի­ջեւ առ­կայ մութ կա­պե­րուն եւ ա­պօ­րի­նի գոր­ծո­ղու­թիւն­նե­րուն մա­սին:

Ճի­րալ­տի կը գրէ, թէ Ա.Մ.Ն. Ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րու Տան նախ­կին խօս­նակ Տե­նիս Հես­թըրթ, որ այդ պաշ­տօ­նը վա­րած է 1999էն 2007, այ­սօր բազ­մա­թիւ ամ­բաս­տա­նու­թիւն­նե­րու դէմ յան­դի­ման կը կանգ­նի: Յայտ­նի դար­ձած է, որ են­թա­կան ան­հա­ւա­տա­լի գու­մար­ներ ծախ­սած է յատ­կա­պէս սե­ռա­յին չա­րա­շա­հում­նե­րու եւ այլ ա­պօ­րի­նու­թիւն­նե­րու վե­րա­բե­րող ի­րեն ուղ­ղո­ւած մե­ղադ­րանք­նե­րը քո­ղար­կե­լու հա­մար: Սա­կայն, զինք մե­ղադ­րող­նե­րէն մէ­կը՝ Սի­պել Էտ­մընտզ, որ FBIի մէջ թրքե­րէ­նի թարգ­մա­նիչ­նե­րէն մէկն է, ո­րո­շած է չլռել, հա­կա­ռակ ի­րեն վրայ բա­նե­ցո­ւած ճնշում­նե­րուն՝ հար­ցը իբ­րեւ պե­տա­կան գաղտ­նիք պա­հե­լու պատ­ճա­ռա­բա­նու­թեամբ։

Էտ­մընտզ բա­ցա­յայ­տած է մեծ ծա­ւալ­նե­րու հաս­նող կա­շա­ռա­կե­րու­թեան պա­րա­գա­ներ, ո­րոնք կը վե­րա­բե­րին ոչ միայն Հես­թըր­թի, այ­լեւ՝ ամ­բողջ ա­մե­րի­կեան կա­ռա­վա­րու­թեան: Էտ­մընտ­զի պնդում­նե­րուն մեծ մա­սը թրքա­կան եւ իս­րա­յէ­լեան խմբակ­նե­րուն մա­սին է, ո­րոնք կը ծա­ռա­յեն որ­պէս «ծած­կոյթ» ի­րենց եր­կիր­նե­րուն: Այդ խմբակ­նե­րը փոր­ձած են Ա.Մ.Ն.ի ար­տա­քին քա­ղա­քա­կա­նու­թեան վրայ ազ­դե­ցու­թիւն բա­նեց­նել եւ այդ գծով նա­խա­ձեռ­նած են ա­պօ­րի­նի քայ­լե­րու: Ա­պօ­րի­նու­թեանց մեծ մա­սը կա­տա­րո­ւած է կա­ռա­վա­րա­կան բարձ­րաս­տի­ճան պաշ­տօ­նա­տար­նե­րու կամ քոնկ­րէ­սա­կան­նե­րու կա­շա­ռու­մով՝ շրջան­ցե­լու հա­մար այն ար­գելք­նե­րը, ո­րոնք հաս­տա­տո­ւած են տնտե­սա­կան կամ այլ շրջա­փա­կում­նե­րու դա­տա­պար­տո­ւած եր­կիր­նե­րու նկատ­մամբ, ինչ­պէս նաեւ՝ ի­րա­զեկ դառ­նա­լու գաղտ­նի մնա­ցած տե­ղե­կու­թիւն­նե­րու:

Իր բա­ցա­յայ­տում­նե­րուն պատ­ճա­ռով՝ Էտ­մընտզ խնդիր­ներ ու­նե­ցած է ա­մե­րի­կեան ոս­տի­կա­նու­թեան եւ գաղտ­նի գոր­ծա­կա­լու­թիւն­նե­րու հետ, սա­կայն իր պնդում­նե­րը բա­ւա­կան հա­ւաս­տի նկա­տո­ւած են: 2009ին Էտ­մընտզ իր կա­տա­րած վկա­յու­թեան մէջ Հես­թըր­թը բնու­թագ­րած է իբ­րեւ Ա­մե­րի­կա­յի ա­ռաջ­նա­կարգ ան­ձե­րէն մէ­կը, որ ա­պօ­րի­նի մի­ջոց­նե­րու եւ գոր­ծո­ղու­թիւն­նե­րու դի­մած է՝ ո՛չ թէ իր երկ­րին, այլ օ­տար կա­ռա­վա­րու­թիւն­նե­րու եւ կազ­մա­կեր­պու­թիւն­նե­րու շա­հե­րուն ի խնդիր: Կա­շա­ռա­կե­րու­թեան մի­ջո­ցով, Հես­թըրթ թէ՛ գան­ձած է հնչուն գու­մար­ներ եւ թէ՛ ի­րեն փո­խան­ցո­ւած են ա­պօ­րի­նի մի­ջոց­նե­րով ձեռք ձգո­ւած մեծ գու­մար­ներ, ո­րոնց մէկ մա­սը ան գոր­ծա­ծած է իր ընտ­րա­պայ­քար­նե­րուն հա­մար, իսկ միւս մա­սը բո­լո­րո­վին իւ­րա­ցու­ցած է եւ յատ­կա­ցու­ցած իր անձ­նա­կան ծախ­սե­րուն: Փո­խա­րէ­նը, ի շարս այլ կա­ռա­վա­րու­թիւն­նե­րու՝ ան լայ­նօ­րէն գոր­ծած է ի նպաստ թրքա­կան կա­ռա­վա­րու­թեան եւ թուրք գոր­ծա­րար ո­րոշ շրջա­նակ­նե­րու:

Վ­կա­յու­թեան ըն­թաց­քին, երբ հարց տրո­ւած է Էտ­մընտ­զի, թէ՝ «ար­դեօք դուք պատ­ճառ­ներ ու­նէի՞ք հա­ւա­տա­լու, որ Հես­թըրթ, օ­րի­նա­կի հա­մար՝ թա­ղեց Հա­յոց Ցե­ղաս­պա­նու­թեան մա­սին բա­նա­ձե­ւե­րէն մէ­կը, թրքա­կան կազ­մա­կեր­պու­թիւն­նե­րէ իր ստա­ցած գու­մար­նե­րուն փո­խա­րէն», ան պա­տաս­խա­նած է.- «Ա­յո՛, ճիշդ է… եւ ոչ միայն դրամ ստա­ցաւ, այ­լեւ՝ տար­բեր բա­ներ…»: Յօդուա­ծա­գի­րը կը նշէ, թէ Էտ­մընտ­զի այս վկա­յու­թեան օ­րե­րուն, Հես­թըրթ ար­դէն իսկ հե­ռա­ցած էր Ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րու Տան նա­խա­գա­հու­թե­նէն եւ մուտք գոր­ծած «­Տիքշ­թայն Շե­փի­րօ» լո­պիա­կան ըն­կե­րու­թիւն, ուր Թուր­քիոյ ի նպաստ տա­րած իր գոր­ծու­նէու­թեան հա­մար եւս մի­լիո­նա­ւոր տո­լար­նե­րու միջ­նորդ-չէ­քեր ստա­ցած է: 2000ի Օ­գոս­տո­սին, այդ օ­րե­րու Ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րու Տան նա­խա­գահ Հես­թըրթ յայ­տա­րա­րած էր, թէ նե­ցուկ պի­տի կանգ­նի Հա­յոց Ցե­ղաս­պա­նու­թեան ճա­նաչ­ման վե­րա­բե­րող բա­նա­ձե­ւի քո­ւէար­կու­թեան: Հա­կա­ռակ Թուր­քիոյ բուռն ընդ­դի­մու­թեան, Մի­ջազ­գա­յին Յա­րա­բե­րու­թիւն­նե­րու Յանձ­նա­ժո­ղո­վին կող­մէ լայն մե­ծա­մաս­նու­թեամբ ըն­դու­նո­ւե­լէ ետք բա­նա­ձե­ւը՝ Հես­թըր­թի կող­մէ ա­նի­կա ա­նակն­կա­լօ­րէն ետ քա­շուե­ցաւ Հոկ­տեմ­բեր 19ին, Քոնկ­րէ­սին մէջ քուէար­կու­թեան դրո­ւե­լէն հա­զիւ քա­նի մը օր ա­ռաջ: Հես­թըրթ, իր դիր­քո­րոշ­ման յան­կար­ծա­կի այս փո­փո­խու­թիւ­նը պատ­ճա­ռա­բա­նեց նա­խա­գահ Ք­լին­թը­նէն իր ստա­ցած մէկ նա­մա­կով, ուր վեր­ջինս ի­րեն գրած էր, թէ այդ բա­նա­ձե­ւին որ­դեգ­րու­մը հա­կոտ­նեայ է Ա.Մ.Ն.ի շա­հե­րուն: Սա­կայն Էտ­մընտզ իր վկա­յու­թիւն­նե­րուն մէջ պնդած է, թէ թարգ­մա­նի­չի իր պաշ­տօ­նին բե­րու­մով բա­ցա­յայ­տած է զրոյ­ցի մը ձայ­նե­րի­զը, որ ձեռք ձգո­ւած է գաղտ­նի ունկնդ­րու­թիւն­նե­րու մի­ջո­ցով եւ ուր թրքա­կան հիւ­պա­տո­սա­րա­նի բարձրաս­տի­ճան պաշ­տօ­նա­տար մը կ­՛ըսէ, թէ առ­նո­ւազն 500.000 տո­լար ծախ­սո­ւած է՝ Հես­թըր­թը հա­մո­զե­լու, որ Ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­նե­րու Տան օ­րա­կար­գէն ետ քա­շէ հայ­կա­կան բա­նա­ձե­ւը։